Η απατηλή αισιοδοξία της επανένωσης

Α πό τα μέσα της δεκαετίας του 1990, αρκετοί αναλυτές του Κυπριακού, έστω και με επιφυλάξεις, άρχισαν να διακρίνουν στην ευρωπαϊκή προοπτική της Κύπρου μια ελπίδα για επανένωση. Άραγε, η συμμετοχή στο περιβάλλον ασφάλειας και ευημερίας που φάνηκε να εγγυάται η ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα μπορούσε να δελεάσει τις δύο πλευρές μακριά από τη βαθιά ριζωμένη αντίληψη του Κυπριακού ως διαφοράς μηδενικού αθροίσματος; Και η εμπλοκή του διεθνούς παράγοντα, υπό την αιγίδα, μάλιστα, του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, θα ήταν δυνατό να προσφέρει ένα ελκυστικό πλαίσιο ώστε να γίνει αποδεκτή η πολιτική επανασυγκόλληση της νησιωτικής πολιτείας; Ο Ηρακλείδης παρουσιάζει τα στοιχεία εκείνα που, όσο πλησίαζε η ημερομηνία της ένταξης, καλλιεργούσαν προσδοκίες αυτού του είδους. Το ενεργό και επίμονο ενδιαφέρον των Ηνωμένων Εθνών, η ελληνοτουρκική προσέγγιση, η ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας και, ιδίως, η απομάκρυνση του αδιάλλακτου Ντενκτάς από την εξουσία δημιούργησαν ένα κλίμα αισιοδοξίας.

Η αισιοδοξία αυτή αποδείχτηκε απατηλή όταν η μεγάλη πλειοψηφία των Ελληνοκυπρίων, ίσως ανεξάρτητα από τις επιταγές της ηγεσίας τους, εκδήλωσε όχι απλώς την αντίθεσή της στο συγκεκριμένο σχέδιο επίλυσης, αλλά και την απροθυμία της να εγκαταλείψει τη θαλπωρή μιας Κύπρου αμιγώς δικής της, έστω και ακρωτηριασμένης. Το «Όχι» της 24ης Απριλίου 2004 δεν υπήρξε ούτε συγκυριακό ούτε τυχαίο. Το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος στον ελληνοκυπριακό τομέα μοιάζει να επιβεβαιώνει τη θέση του συγγραφέα ότι, πέρα από συνωμοσίες, ξένους δακτύλους και προδοσίες, στον πυρήνα του Κυπριακού βρίσκεται η ασυμβίβαστη αντίθεση δύο εθνικισμών, παγιωμένη από δεκαετίες φυσικής και ψυχικής αποξένωσης και άνισης οικονομικής ανάπτυξης.