«Ο δρόμος προς την αγάπη είναι νυχτερινός»

Ο (σουρεαλιστικός) κόσμος του Νίκου Εγγονόπουλου παρουσιάζεται μέσα από μια παράσταση μεικτών μέσων του Γιάννη Κακλέα, σαν ένα ταξίδι στο όνειρο
Ε κατό χρόνια από τη γέννηση του Νίκου Εγγονόπουλου και το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου (ΕΚΕΒΙ) οργανώνει στο Μέγαρο Μουσικής εκδήλωση για την Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης, αφιερωμένη στο έργο του υπερρεαλιστή ποιητή και ζωγράφου.

Ο Γιάννης Κακλέας σκηνοθέτησε τη θεαματική διαδρομή του δαίμονα του υπερρεαλισμού, όπου η λογοτεχνία, η μουσική, η ζωγραφική του θα εξακτινωθούν στη σκηνή, με ταμπλό βιβάν, χάπενινγκ, χορογραφίες, μουσικές, προβολές βίντεο, δρώμενα, αποσπάσματα ποιημάτων του. Μια σκηνική μονογραφία της πολύπτυχης προσωπικότητας του σημαντικότερου εκπρόσωπου του υπερρεαλιστικού κινήματος στην Ελλάδα, διάρκειας μιας ώρας και 10 λεπτών, στην οποία συμμετέχουν 14 ηθοποιοί, χορευτές και περφόρμερς.

«Αυτό που προσπαθώ μέσα από μια παράσταση μεικτών μέσων είναι ένα σενάριο ανάγνωσης ποιημάτων που θα αντιστοιχούν με τον εικαστικό Εγγονόπουλο. Γιατί το ποιητικό του κομμάτι είναι αναπόσπαστο από το ζωγραφικό. Ο ίδιος έχει πει πως όταν έπαιρνε το πινέλο του, για να μεταφέρει μια εικόνα στον καμβά, έγραφε ένα ποίημα. Ήταν ανάμεσα. Καθώς οι θεατές θα μπαίνουν στην αίθουσα θα βλέπουν ένα “ζωντανό” πίνακα. Όταν τα φώτα χαμηλώσουν, η παράσταση θα ξεκινήσει σαν ένα ταξίδι στο μυαλό ενός παιδιού. Ένα ταξίδι στη νύχτα, στον σουρεαλισμό, στο υποσυνείδητο. Το παιδί ξυπνάει σε μια θάλασσα ονείρων, καθώς προβάλλεται ένα πολύχρωμο καρουζέλ από τους πίνακες του Εγγονόπουλου, που έχουν άλογα» λέει ο σκηνοθέτης, ο οποίος δουλεύει γι΄ αυτή την περφόρμανς από τον Νοέμβριο

Η αίσθηση του μελαγχολικού, μοναχικού ανθρώπου, του αισθησιακού ποιητή με τη νεωτερική γραφή, που διατύπωσε μια νέα αισθητική αγωγή, ανθρωποκεντρική και αντισυμβατική, διαπερνά την παράσταση

σε συνεργασία με τον Νάσο Βαγενά που επέλεξε ποιήματα και κείμενα.

«Μια βραδιά ποίησης κινδυνεύει να γίνει βαρετή, αν ακολουθήσει τη στερεότυπη αντίληψη απαγγελιών. Ο ποιητικός κόσμος δεν εξαρτάται μόνο από τον λόγο που εκφέρεται, αλλά και από την ατμόσφαιρα, τη μουσική, τις εικόνες. Με πολλά προβολικά συστήματα, προσπαθούμε να δείξουμε τον κόσμο του Εγγονόπουλου. Τη μοναξιά και τη γενναιότητα του ποιητή» λέει ο Κακλέας.

Πώς συμπυκνώνεις την περιπέτεια ενός πολύπλευρου, παρορμητικού καλλιτέχνη, που πέρασε μέσα από την έκρηξη του υπερρεαλιστικού κινήματος και διαμόρφωσε με αντισυμβατική γραφή και αυθεντικά ερείσματα το δικό της ιδίωμααπό τα ελάχιστα δείγματα εθνοκεντρικού υπερρεαλισμού;

«Η ματιά μου είναι μια παραστασιακή ανάγνωση πάνω στο έργο του Εγγονόπουλου. Μέσα από 20 ποιήματα, πίνακες, βίντεοκλιπ και ντοκουμέντα, που προβάλλονται σε πέντε σπασμένες οθόνες, μέσα από φιγούρες που κινούνται στη σκηνή, άλλοτε χορευτικά κι άλλοτε σαν σκιές- πρόσωπα φετίχ, περνάνε τα βασικά στάδια της ζωής του. Η αμφισβήτηση, ο εμπαιγμός και η κατασυκοφάντηση όταν πρωτοεμφανίστηκε στα γράμματα με την ποιητική συλλογή «Μην ομιλείτε στον οδηγό» (1938) και «Τα κλειδοκύμβαλα της σιωπής» (1939) έδωσαν τροφή για ειρωνείες, χρονογραφήματα, ακόμα και νούμερα επιθεώρησης. Μια γενικευμένη αντίδραση προς τον ακατανόητο κόσμο του Εγγονόπουλου που κατατρόμαξε τον ποιητή, τον οποίο τότε υπερασπίστηκε ο Εμπειρίκος«Νικόλα Εγγονόπουλε, βράχε του Ελμπασάν, σε χαιρετώ».

Συνεχίζει με την καταξίωσή του, όταν γράφει τον ηρωικό «Μπολιβάρ» (1944), ένα σουρεαλιστικό πολυσύλλαβο έπος, αλλά κι ένα πολύ μοναχικό ποίημα, από το οποίο ακούγεται η φωνή του στον γνωστό στίχο «Στρατηγέ, τι ζητούσες στη Λάρισα, εσύ ένας Υδραίος». Στο τέλος το τοπίο θα επιστρέψει στην αρχική εικόνα με το αγόρι στη σκηνή που «μιλούσε μια άλλη γλώσσα, την ιδιάζουσα διάλεκτο μιας λησμονημένης τώρα πλέον πόλεως, της οποίας και ήτανε ο μόνος νοσταλγός».

ΙΝFΟ

Την Παρασκευή 16 Μαρτίου στο Μέγαρο Μουσικής- Αίθουσα Αλεξάνδρα Τριάντη (τηλ.
210. 7282000).

Ο καλλιτέχνης του απρόοπτου

Νοσταλγός και ποιητής μιας πολυσυλλεκτικής διαλέκτου, από όλες τις περιοχές του Ελληνισμού, με γλώσσα αναπάντεχη, καθαρευουσιάνικη και λαϊκή, κινείται άμεσα στο παραξένισμα και στην αθωότητα. «Η παράσταση επιχειρεί να διαπεράσει με μουσικούς τόνους τη λυρική, δραματική, αντισυμβατική προσωπικότητα του εκρηκτικού, ανθρωποκεντρικού καλλιτέχνη, που τόνιζε το απρόοπτο» λέει ο σκηνοθέτης Γιάννης Κακλέας.

Τα σκηνικά είναι του Μανόλη Παντελιδάκη, τα κοστούμια της Ειρήνης Τσακίρη, η χορογραφία του Κυριάκου Κοσμίδη και η μουσική επιμέλεια του Ιάκωβου Δρόσου.