ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Η εγκατάσταση των προσφύγων του 1922 παραμένει ένα από τα λιγότερο μελετημένα θέματα. Όπως δείχνει και ο Ο. Υildirim στο βιβλιογραφικό άρθρο του, το θέμα της ανταλλαγής και των προσφύγων έμεινε στο περιθώριο της ιστορικής μνήμης και έρευνας στην Τουρκία καθώς δεν ταίριαζε με το εθνικό αφήγημα και θύμιζε το αυτοκρατορικό παρελθόν. Στην Ελλάδα η εξέλιξη της βιβλιογραφίας ήταν διαφορετική. Ύστερα από μια σημαντική παραγωγή μελετών στις δεκαετίες του 1920 και 1930 σχετικά με το προσφυγικό ζήτημα ακολούθησε η σιωπή αρκετών δεκαετιών και η απουσία επιστημονικής έρευνας (με ελάχιστες φωτεινές εξαιρέσεις). Το «κενό» αυτό, δυστυχώς, καλύφθηκε από μια παραφιλολογία η οποία επεδίωξε να κατασκευάσει και να καλλιεργήσει δεκαετίες αργότερα μια ιδιαίτερη προσφυγική ταυτότητα. Από τη δεκαετία του 1990 υπάρχει ανανέωση του επιστημονικού ενδιαφέροντος για την εμπειρία των προσφύγων, υπό το φως μάλιστα των πληθυσμικών μετακινήσεων που προκλήθηκαν μετά την κατάρρευση των σοσιαλιστικών χωρών. Ο τόμος αυτός (αλλά και συνολικότερα το έργο του Κέντρου Ερευνών Μειονοτικών Ομάδων) εντάσσεται σε αυτή τη γενικότερη στροφή στη μελέτη ζητημάτων μετανάστευσης, προσφυγιάς και μειονοτήτων. Ο συγκεκριμένος τόμος, όμως, συμβάλλει και σε ένα άλλο επίπεδο. Αποτελεί έναν ουσιαστικό διάλογο Ελλήνων και Τούρκων επιστημόνων για θέματα που θεωρούνται ακανθώδη, ο οποίος δεν στοχεύει στην «εξομάλυνση» του παρελθόντος αλλά ανταποκρίνεται στην ανάγκη για την πληρέστερη κατανόηση της ιστορίας των δύο γειτονικών χωρών.