ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ

«Δεν μου άρεσε ποτέ η λιτότητα»

Με πέντε σκηνογραφίες για φέτος, ο Γιάννης Μετζικώφ ντύνει θεατρικούς ήρωες στις σελίδες ενός βιβλίου με άξονα την επιμονή στη λεπτομέρεια
Αν και η ζωγραφική του έδειξε τους ορίζοντες της τέχνης, η ενδυματολογία και η σκηνογραφία τον κέρδισαν και τον έφεραν στον χώρο του θεάτρου. «Ντύνοντας» εκατοντάδες παραστάσεις εδώ και 25 χρόνια, αποφεύγοντας τις ευκολίες και τα κλισέ, ο Γιάννης Μετζικώφ μεγάλωνε με τους θεατρικούς ήρωες, άλλοτε ακολουθώντας το ένστικτο και άλλοτε την ιδιαίτερη αισθητική του.

Σε λίγες μέρες κυκλοφορεί το βιβλίο του (από τις Εκδόσεις Φιλιππότης) με τα αντιπροσωπευτικότερα κοστούμια από 90 παραστάσεις του, ένα οδοιπορικό σε αισθητικές τάσεις και αισθήσεις.

Η ενδυματολογία είναι η σιωπηλή ερμηνεία ενός θεατρικού έργου; «Σαφώς, είναι μια άηχη γλώσσα που στέλνει τα δικά της μηνύματα και “μιλάει” στον θεατή πριν από τον ίδιο τον ηθοποιό. Αλλά δεν είναι μια απλή ιστορία. Συχνά είναι ένας Γολγοθάς σκέψης, γιατί πρέπει να προετοιμάσει και να προδιαθέσει για μια αντίδραση, για ένα συναίσθημα, για ένα νεύμα».

«Το θέατρο σε θέλει πολύ δικό του. Σε τυλίγει, σε καθηλώνει, σε γεμίζει»

Πότε τα κοστούμια πρωταγωνιστούν σε μια παράσταση;

«Μόνο σε μια κακή ενδυματολογική δουλειά. Γιατί οτιδήποτε στην παράσταση οφείλει να είναι ταγμένο στο κείμενο και στη ροή του».

Πώς καταλαβαίνετε τι θέλει ένας ρόλος και ένα έργο;

«Πρώτα από όλα ακολουθώ την ανάσα του έργου και μετά αφουγκράζομαι το όραμα του σκηνοθέτη, ο οποίος φέρνει όλους τους συντελεστές της παράστασης τον ένα κοντά στον άλλο. Πάντα ελλοχεύει όμως ο κίνδυνος να αυθαιρετήσεις και να τραβήξεις τον δικό σου δρόμο. Γι΄ αυτό χρειάζεται πειθαρχία που θα βοηθήσει να συγκλίνουν όλες οι προσπάθειες σε μία». Υπάρχουν οι συνθήκες για κάτι τέτοιο;

«Μα, η ενδυματολογία είναι μια τέχνη πολυτελής. Απαιτούνται τεχνίτες, φαντασία, χρήματα και πάνω από όλα χρόνος για να έρθει το ποθητό αποτέλεσμα. Υπάρχουν κοστούμια που χρειάζονται γλύπτες, χύτες, κεντητές, ζωγράφους».

Και τους βρίσκετε πάντα;
«Σε αρκετές περιπτώσεις είναι απαραίτητο να ταξιδέψω μέχρι να βρω αυτό που θέλω. Έως τώρα έχω πάει μέχρι σε χωριά της Αλβανίας, στα Βαλκάνια ή στην Τουρκία για να βρω τεχνίτες που φτιάχνουν πράγματα ακόμα με τα χέρια, υφαντές, βαφείς και κεντητές με ξεχασμένες σπάνιες τεχνικές που χάθηκαν από τη χώρα μας τουλάχιστον από τον 19ο αιώνα. Οπότε, όπως καταλαβαίνετε, όταν μιλάμε για ενδυματολογία σαφώς δεν μιλάμε για μια μοδίστρα που ράβει μια στολή, αλλά για μια τέχνη πολύ απαιτητική και αγωνιώδη». Υπάρχει κάποια παράσταση που σας παίδεψε περισσότερο;

«Λίγο πολύ όλες, αλλά θυμάμαι στη “Θεοδώρα” με την Ειρήνη Παπά, είχα φτιάξει ένα βυζαντινό ένδυμα με χιλιάδες μικρά μαργαριταράκια που όμως ήταν αρκετά βαρύ. Οπότε τα ξηλώσαμε όλα και τα ζωγραφίσαμε, τοποθετώντας στη θέση τους μικρές σταγόνες από μανό για τα νύχια». Μήπως δίνετε περισσότερο βάρος από ό,τι πρέπει στη λεπτομέρεια; «Δεν γίνεται διαφορετικά. Η ενδυματολογία είναι μια τέχνη που δεν μπορείς να ψαλιδίσεις ούτε να περιορίσεις ούτε να “στρογγυλέψεις”. Θέλει τον χρόνο της, το ψάξιμό της, την αλήθεια της. Αλλιώς το ρούχο δεν γίνεται ένδυμα θεάτρου. Δεν αναδεικνύει ούτε δίνει ψυχή στον ρόλο». Από την άλλη όμως οι ενδυματολογικές σας προτάσεις κάθε άλλο παρά απλοϊκές είναι.

«Δεν μου άρεσε ποτέ ο κώδικας της λιτότητας. Από μικρό παιδί κατάλαβα ότι δεν μου ταίριαζε. Από τη φύση μου δηλαδή δεν είμαι καθόλου μινιμαλιστής. Μου αρέσουν τα πολύπλοκα, τα κατάφορτα, τα πλήρη. Είμαι μαξιμαλιστής».

Νιώθετε να είστε μέσα στη ζωή ή να κλείνεστε στο ατελιέ σας;

«Γίνεται να καταπιάνεσαι με ένα τόσο σημαντικό κεφάλαιο όπως είναι το θέατρο- που τι είναι; μια μίμηση νεκρού χρόνου που ανασταίνει τη ζωή μέσα από συγκεκριμένα δεδομένα- και να μην είσαι μέσα στη ζωή και στις γεύσεις της; Από πού θα αντλήσεις τα σημεία εκκίνησης και τη γνώση;».

Πότε σας γίνεται βάρος η δουλειά;
«Όταν μου στερεί τον χρόνο να βλέπω τις δύο μου κόρες, τη Ρωξάνη και την Υακίνθη. Δεν θέλω να μεγαλώσουν χωρίς μνήμη πατέρα. Είναι ανάγκη να τους δίνω χρόνο. Μόνο τότε αισθάνονται ότι τις αγαπώ».


Ενοχλητική ευτέλεια και βαρβαρότητα

Υπάρχουν πράγματα στον θεατρικό χώρο που ενοχλούν τον Γιάννη Μετζικώφ. «Η βαρβαρότητα και η ευτέλεια που έχει διεισδύσει και στον θεατρικό χώρο, η προχειρότητα κάποιων ανθρώπων και η συλλογικότητα που καταλήγει να είναι πικρή σε μερικές περιπτώσεις. Παρόλα αυτά η ομορφιά της θεατρικής τέχνης είναι σπάνια», λέει.

Η οποία σας τράβηξε τόσο δυνατά που εγκαταλείψατε τη ζωγραφική που σπουδάσατε με τον Γιάννη Μόραλη;

«Θέλω να πιστεύω πως δεν έχω αφήσει τη ζωγραφική.

Πολλές φορές ζωγραφίζω όταν είμαι μόνος μου και αυτό μου δίνει παρηγοριά και δύναμη. Άλλωστε μέσα από την αγάπη μου για τη ζωγραφική ασχολήθηκα με την ενδυματολογία. Πέρασα στο θέατρο από επιλογή και όχι επειδή δεν είχα πού αλλού να στραφώ- είχα πολύ ανοδική πορεία ως ζωγράφος».

Σας πειράζει που το θέατρο είναι μια τέχνη που δεν κρατάει μέσα στον χρόνο; «Μα, αυτή είναι και η γοητεία του. Καμιά άλλη τέχνη δεν είναι τόσο εφήμερη όσο το θέατρο.

Από την άλλη όμως, καταλαβαίνεις και πόσο αλλάζεις. Πόσο μεταμορφώνεσαι ως καλλιτέχνης κάθε μέρα και πράγματα που χθες έκανες, σήμερα δεν τα μπορείς, γιατί είσαι ένας άλλος άνθρωπος».