ΣΩΚΡΑΤΗ ΕΣΥ ΣΟΥΠΕΡΣΤΑΡ!

Α πό το δεύτερο μέρος ενδεικτικά αναφέρω τους κορμούς και τα πολλά και διαφορετικά κλαδιά που γεννήθηκαν από τη σωκρατική ρίζα και την εξόχως ενδιαφέρουσα σύγκρουση ανάμεσα στην προφορικότητα και τον γραπτό λόγο: ο γραπτός λόγος, πιο συστηματικός και φιλόδοξος, ο προφορικός πιο ταπεινός, αλλά και ελεύθερος, ανατρεπτικός. Τον επιθετικό, αυτάρκη, αυτάρεσκο ατομικισμό του Διογένη και την αναρχίζουσα ελευθεροστομία των κυνικών. Τη διάκριση και διάσταση ανάμεσα στη φιλοσοφία ως σύστημα σκέψης από τη μια και ως τρόπο ζωής, από την άλλη. Την επιτυχία και διάδοση του επικούρειου ηθικού ηδονισμού, που με απλότητα έδινε ιαματικές συνταγές ζωής και διαχείρισης του πόνου. Την (πάντα επίκαιρη) σύγκρουση ελευθερίας και αναγκαιότητας, που τόσο προβλημάτισε τους Στωικούς. Την άνοδο της Αλεξάνδρειας, ως κέντρου γνώσης (λ.χ. Ωριγένης) και τη συνάντηση-σύγκρουση ελληνισμού και χριστιανισμού. Τέλος ένα όμορφο ποιητικό παράθεμα από τον Γρηγόριο τον Ναζιανζηνό- αποκαλυπτικό μιας προσωπικότητας πολύ διαφορετικής από αυτήν που προβάλλει το μάθημα των Θρησκευτικών.

Μια ρόδα άστατα καρφωμένη/ Αυτή η μικρή πολύτροπη ζωή μας… / Δεν μένει σταθερή κι ας δείχνει καρφωμένη. / Οι γύροι της γράφουν ένα μηδενικό, τη ζωή μας, / Καπνό,όνειρο κι άνθος εφήμερο.

Ας σημειωθεί ότι τα χαμένα φιλοσοφικά κείμενα είναι εξωφρενικά περισσότερα από αυτά που έχουν σωθείστην ουσία πρώτο χέρι έχουμε βασικά τον Πλάτωνα και τον Πλωτίνο. Τα υπόλοιπα είναι σπαράγματα, μεταφορές τρίτων, σημειώσεις.

Αυτά και άλλα πολλά τα αλιεύματα που αποκομίζει κανείς διαβάζοντας την εξαίρετη διαβαστερότατη επισκόπηση, που ανήκει στη σειρά «Αρχαιογνωσία και Αρχαιογλωσσία στη μέση εκπαίδευση» του Ινστιτούτου Νεοελληνικών Σπουδών (Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη), με συντονιστή τον Δ. Μαρωνίτη. Άλλα βιβλία της ίδιας σειράς είναι η Ιστορία της αρχαίας ελληνικής γλώσσας του Τ. Χριστίδη, η Αρχαία Ελληνική Γραμματολογία του Φ. Κακριδή και η Ρώμη και ο κόσμος της του Θ. Παπαγγελή.