Ξαφνικά και απρόβλεπτα ζιγκ ζαγκ

Τ η συλλογή της άμμου δεν τη φαντάστηκε ο Καλβίνο. Την είδε με τα ίδια του τα μάτια στην έκθεση με τις περίεργες συλλογές στο Παρίσι. Και το κείμενο που της αφιερώνει είναι το ρεπορτάζ από την έκθεση. Πλην όμως το κομμάτι θα μπορούσε να αναγνωσθεί και ως ένα πρότυπο κομμάτι φανταστικής λογοτεχνίας. Όπου το «φανταστικό» δεν είναι παρά η οπτική γωνιά που σου επιτρέπει να δεις την πραγματικότητα και να τη μεταφράσεις στη γλώσσα της λογοτεχνίας, να λεηλατήσεις δηλαδή την ασημαντότητά της για να παραγάγεις σημασίες.

Έτσι ακούει τα όσα έχει να αφηγηθεί η κολόνα του Τραϊανού στη Ρώμη την οποία διαβάζει σκαρφαλωμένος σε μια σκαλωσιά, με τη βοήθεια του ξεναγού του, του ελληνιστή Σαλβατόρε Σέτις, συγγραφέα του έργο «Το μέλλον του κλασικού». Και με αυτόν τον τρόπο μπορεί να διαβάσει τη γλώσσα της φωτιάς στο ιερό ενός μικρού ζωροαστρικού ναού ο οποίος φιλοξενείται στο εσωτερικό μιας μοντέρνας βίλας στην πόλη Γιαζντ, στα όρια του Ιράν:

«Ο χρόνος είναι σαν τη φωτιά: άλλοτε επιτίθεται με ορμητικές φλόγες, άλλοτε κρύβεται θαμμένος στην αργή απανθράκωση των εποχών, άλλοτε σέρνεται και προχωρά με ξαφνικά και απρόβλεπτα ζιγκ ζαγκ, στοχεύοντας όμως πάντα στον ίδιο στόχο: να φθείρει το καθετί και να φθαρεί ο ίδιος». Αν μη τι άλλο, παραδεχθείτε ότι η γλώσσα της «φανταστικής λογοτεχνίας» είναι λιγότερο ανιαρή από την ηθικοπλαστική γλώσσα της πολυπολιτισμικής κοινωνιολογίας που μας διδάσκει πολιτική ορθότητα μέσω της ισοτιμίας θρησκειών, δοξασιών και συμπαρομαρτούντων. Περιεργάζεται τον κόσμο με τη σεμνότητα και το ενδιαφέρον του μυαλού που έχει, ανά πάσα στιγμή, τη συνείδηση ότι μοιράζεται μαζί του τη ζωή του.

Ο Ουμπέρτο Έκο
Εκτός αυτού διαθέτει και σεμνότητα, ελκυστική και γοητευτική πάνω απ΄ όλα. Σκεφτόμουν το «Βήμα του κάβουρα» του Έκο που διάβασα προ καιρού με την ελκυστική, πλην όμως αλαζονική, άρα ενοχλητική, εξυπνάδα του. Είναι κι αυτά κείμενα ενός ανθρώπου που παρατηρεί τον κόσμο του. Εκείνος όμως μοιάζει να τον ξέρει πριν ακόμη μπει στον κόπο να τον δει. Ο Καλβίνο τον μαθαίνει καθώς τον παρατηρεί διαβάζοντάς τον. Γι΄ αυτό και ο Καλβίνο είναι σημαντικότερος λογοτέχνης από τον Έκο.