ΥΠΑΡΧΕΙ ΣΩΤΗΡΙΑ

Ο άνθρωπος που θα απορρίψει τη φενάκη της τέχνης είναι λιγότερο εκτεθειμένος στην «τρέλα» από τον ήρωα του Θερβάντες;

Όχι βέβαια. Κινδυνεύει μάλιστα από μιαν ασθένεια χίλιες φορές βαρύτερη από εκείνη του Δον Κιχώτη. Ελλείψει δόκιμου όρου προτείνω, κρίνοντας από τα συμπτώματα που παρουσιάζει ο ήρωας του Ντελεκρουά, να την ονομάσουμε «σύνδρομο απροσδιοριστίας». Πλήττει κατά κύριο λόγο αυτούς που έχουν πάψει να συνδιαλέγονται με το Ωραίο, αυτούς που έχουν απομυθοποιήσει την καλλιτεχνική μεταφορά. Αποτέλεσμα; Μη μπορώντας πια να μεταβούν πέραν του πραγματικού, χάνουν την ίδια την αίσθηση του πραγματικού. Σίγουρα η ψευδαίσθηση της τέχνης ενέχει τον κίνδυνο της σχιζοφρένειας. Αλλά, απ΄ ό,τι δείχνει τούτο το εξαίσιο μυθιστόρημα, εάν ο άνθρωπος απαλλαγεί από τούτη ακριβώς την ψευδαίσθηση χάνει τις συντεταγμένες του μέσα στον χώρο και τον χρόνο, χάνει την υπόστασή του.

Το κλειδί
Το αντίδοτο; Μας το υποδεικνύει ο αφηγητής. Στο τέλος, μ΄ ένα πορτρέτο του Βαν Ντάικ υπό μάλης που κλέβει από τις τουαλέτες, ορμάει στο πρώτο τρένο και φεύγει προς άγνωστη κατεύθυνση. Αυτός και ο πίνακας ζωγραφικής. Παριστάνει το πρόσωπο ενός γερασμένου ανθρώπου Αριστούργημα! Τι σημασία έχει που το πρόσωπο δεν είναι πραγματικό; Ο φιλόσοφος το θαυμάζει, συνομιλεί μαζί του και το τρένο απομακρύνεται… Έμεινε έξω από την πόρτα του σπιτιού του, αλλά βρήκε το κλειδί της ύπαρξης.