Η άλγεβρα των νεκρών

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΚΚΩΦΑΝΤΙΚΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΤΟΥ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑΤΟΣ «ΟΙ ΣΤΡΑΤΙΩΤΕΣ ΤΗΣ ΣΑΛΑΜΙΝΑΣ»,
Ο ΧΑΒΙΕΡ ΘΕΡΚΑΣ ΕΠΙΣΤΡΕΦΕΙ ΜΕ ΕΝΑ ΝΕΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ. «Η ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΤΟΥ
ΦΩΤΟΣ» ΕΙΝΑΙ ΕΝΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΟΧΗ, ΤΟΥΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥΣ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΥΣ,
ΤΗΝ ΑΓΡΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ. ΤΟ ΘΗΡΙΟ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΜΕΣΑ ΜΑΣ. ΚΑΙ ΣΗΚΩΝΕΙ ΚΕΦΑΛΙ.
Βιετνάμ: Ο πόλεμος που γονάτισε την αμερικανική πολιτική. Βετεράνοι στα αζήτητα, συναισθηματική μαύρη τρύπα, μετατραυματικό στρες, ψυχώσεις. Φωτογραφίες και ντοκουμέντα που δεν αφήνουν περιθώρια παρερμηνείας. Μαρτυρίες για αναιτιολόγητες σφαγές γυναικόπαιδων, θηριώδης βία. Η τέχνη, κυρίως το αμερικανικό σινεμά, επεξεργάστηκε πλείστες όσες φορές το θέμα. Από την εμβληματική «Αποκάλυψη τώρα» με την υπόκρουση του Τhe end των Doors έως τη σκηνή που ο Φόρεστ Γκαμπ μιλάει ως βετεράνος πολεμιστής σε φιλειρηνική διαδήλωση, η καλλιτεχνική απόσταση είναι τεράστια, όμως η πολιτική πληγή παραμένει ανοιχτή. Από τότε, η αμερικανική πολιτική επανέλαβε αρκετά συχνά την εμπόλεμη ρήξη ως ειρηνιστικό επιχείρημα (για παράδειγμα στον Πόλεμο του Κόλπου).

Ο μυθιστοριογράφος, διηγηματογράφος και δοκιμιογράφος Χαβιέρ Θέρκας γεννήθηκε το 1962 κοντά στα πορτογαλικά σύνορα. Στη δεκαετία του ΄80 δίδαξε στο Πανεπιστήμιο του Ιλλινόις και από το 1989 ως το 2006 στο Πανεπιστήμιο της Χερόνα. Το τέταρτο μυθιστόρημά του «Οι στρατιώτες της Σαλαμίνας» (2001) έγινε παγκόσμιο μπεστ σέλερ και ταινία.

Δυο ζωές κουμπώνουν
«Η ταχύτητα του φωτός» είναι, επίσης, ένα μυθιστόρημα για τον πόλεμο. Αυτή τη φορά για τον πόλεμο του Βιετνάμ. Όπως και στο προηγούμενο βιβλίο, ο Θέρκας χρησιμοποιεί έναν συγγραφέααφηγητή, ο οποίος παρουσιάζει πολλά κοινά στοιχεία με τον ίδιο. Η ιστορία έχει ως εξής: ο αφηγητής, μετά από μία τυχαία πρόταση που του γίνεται να διδάξει ισπανικά στο πανεπιστήμιο της Ουρμπάνα, εγκαταλείπει την Βαρκελώνη. Μένει δύο χρόνια στη μεσοδυτική πολιτεία των ΗΠΑ, στα τέλη της δεκαετίας του ΄80. Εκεί γνωρίζεται με τον Ρόντνεϋ Φοκ, βετεράνο του Βιετνάμ, με τον οποίο μοιράζονται το ίδιο γραφείο στο πανεπιστήμιο. Ανάμεσά τους αναπτύσσεται μια ιδιότυπη και ειλικρινής φιλία. Μιλούν ατελείωτες ώρες για αμερικανική λογοτεχνία, για τον μηχανισμό και το καύσιμο της συγγραφής.

Ο Ρόντνεϋ είναι καλλιεργημέ- νος μέχρι το μεδούλι και φαίνεται να έχει ιδιαίτερα ανεπτυγμένο αναγνωστικό κριτήριο. Όταν τα Χριστούγεννα εγκαταλείπει τη δουλειά του στο Πανεπιστήμιο και εξαφανίζεται χωρίς προειδοποίηση, ο αφηγητής αποφασίζει να τον αναζητήσει στο πατρικό του σπίτι. Εκεί βρίσκει τον πατέρα του Ρόντνεϋ, με τον οποίο έχει μια αποκαλυπτική συζήτηση. Ο αφηγητής καταλαβαίνει πως ένα καθοριστικό μέρος της ζωής του Ρόντνεϋ, αυτό της θητείας του στο Βιετνάμ, τού είναι παντελώς άγνωστο. Αυτό προκαλεί και ερμηνεύει την παράδοξη συμπεριφορά του φίλου του και τα απρόοπτα ξεσπάσματά του. Ο αφηγητής επιστρέφει στην Ισπανία, παντρεύεται την Πάουλα και αποκτά έναν γιο, τον Γκάμπριελ. Κάνει μια τρανταχτή επιτυχία με το τρίτο του μυθιστόρημα. Όσο η επιτυχία του εκτοξεύει την καριέρα του, τόσο η προσωπική του ζωή διαλύεται εκκωφαντικά. Η γυναίκα και ο γιος του αφηγητή σκοτώνονται σε ένα ατύχημα για το οποίο θεωρεί τον εαυτό του υπεύθυνο. Ο αφηγητής βουλιάζει στη δυστυχία και τη θλίψη. Κάποια στιγμή θα επιχειρήσει ένα ταξίδι στις ΗΠΑ για να συναντήσει τον Ρόντνεϋ. Δεν θα τον προλάβει ζωντανό. Θα βρει όμως τη χήρα και τον μικρό γιο του Ρόντνεϋ. Θα μάθει κάποια πράγματα που συνέβησαν στο Βιετνάμ και χάραξαν ανεξίτηλα τον φίλο του. Οι δυο ζωές, η δική του και του Ρόντνεϋ, μοιάζουν να κουμπώνουν και να καθρεφτίζονται η μια μέσα στην άλλη. Ο συγγραφέας θα επιστρέψει στη χώρα του και θα γράψει ένα βιβλίο για τη ζωή του Ρόντνεϋ. Θα καταφύγει στον ιαματικό χαρακτήρα της τέχνης.

Η ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ

Χαβιέρ Θέρκας

ΜΤΦ. ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΒΑΣΙΛΑΚΟΥ ΕΚΔ. ΠΑΤΑΚΗ, 2007 ΣΕΛ. 323