Βρέθηκε το κέντρο των αρχαίων Αχαρνών

Ένα αρχαίο θέατρο που κρύβεται κάτω από το κέντρο του Μενιδίου ήρθε στο φως χάρη σε εκσκαφή για πολυκατοικία και δίνει απάντηση στο αίνιγμα των αρχαίων Αχαρνών
Δεκαπέντε σειρές κερκίδων από το κοίλον του αρχαίου θεάτρου των Αχαρνών του 4ου αιώνα π.Χ. αποκάλυψε χτες εκσκαφέας κατά τη διάρκεια εργασιών σε οικόπεδο 500 τ.μ. στην οδό Σαλαμίνος στο κέντρο του Μενιδίου, λίγο πιο κάτω από τη διασταύρωση με την οδό Λιοσίων.

Η σημασία του αναπάντεχου ευρήματος είναι ότι μέχρι σήμερα οι αρχαιολόγοι δεν γνώριζαν πού βρισκόταν το κέντρο ενός από τους σημαντικότερους δήμους της αρχαίας Αθήνας, των Αχαρνών. Ο εντοπισμός του θεάτρου, που είναι γνωστό από τις αρχαίες πηγές αλλά και από νεώτερες, δείχνει ότι στο σημείο εκείνο πρέπει να βρισκόταν το κέντρο του δήμου και συνεπώς και άλλα σημαντικά οικοδομήματα και ιερά.

Στη διάρκεια της εκσκαφής στο οικόπεδο βρέθηκαν, σύμφωνα με πληροφορίες, και επιγραφές του 19ου αιώνα, που δείχνουν ότι ήταν γνωστή η θέση του μεγάλου αρχαίου θεάτρου και μάλιστα ότι παρεχωρείτο και για εκδηλώσεις, αλλά εν συνεχεία καταχώθηκε για να έρθει ξανά στο φως χτες.

Όπως διαπιστώθηκε, το θέατρο συνεχίζεται και κάτω από το οδόστρωμα της οδού Σαλαμίνος, κάτι που θέτει θέμα της πλήρους αποκάλυψής του αλλά και της διατήρησής του. Για τον σκοπό αυτό θα επισκεφθεί τον χώρο για αυτοψία κλιμάκιο ειδικών του υπουργείου Πολιτισμού, με επικεφαλής την Διευθύντρια Αρχαιοτήτων Βιβή Βασιλοπούλου.

Οι Αχαρναί ήταν ο μεγαλύτερος και σημαντικότερος- σύμφωνα με τον Θουκυδίδη «μέγιστον της Αττικής των δήμων καλουμένων»- δήμος της αρχαίας Αθήνας, από τα μυκηναϊκά ακόμη χρόνια (τουλάχιστον από το 1300 π.Χ.), γι΄ αυτό και εκτιμάται πως και το αρχαίο θέατρο είναι μεγάλων διαστάσεων. Οι δε κάτοικοί του ήταν κυρίως πλούσιοι καρβουνιάρηδες (εμπορεύονταν ξύλο και κάρβουνο)- αυτό ήταν άλλωστε και το θέμα στην κωμωδία του Αριστοφάνη «Αχαρνείς» (426 π.Χ.).

Το 1/10 του αθηναϊκού στρατού και πολλοί ιππείς στον Πελοποννησιακό Πόλεμο ήταν Αχαρνείς- όταν ο δήμος τους θεωρούνταν ήδη προπύργιο του δημοκρατικού φρονήματος (από εκεί ξεκίνησε και η αντίσταση για την εκδίωξη των Τριάκοντα Τυράννων των Αθηνών, που έληξε νικηφόρα το 403 π.Χ.).

Στους ιστορικούς χρόνους (6ος π.Χ. αιώνας) οι Αχαρναί απέκτησαν

Στην οδό Σαλαμίνος, στο κέντρο του Μενιδίου, έχουν βρεθεί παλαιότερα σημαντικοί τάφοι της Γεωμετρικής Εποχής (7ος π.Χ.)

την εδαφική τους διαίρεση έπειτα από την επικράτηση του Κλεισθένη. Ο Αλκμεωνίδης, από τις φωτεινότερες προσωπικότητες της Αθηναϊκής Δημοκρατίας και από εκείνους που την εγκαθίδρυσαν και την στήριξαν, θέλησε να απαλλάξει τη δημοκρατική εξέλιξη από τοπικές και φυλετικές κόντρες που ήσαν ανασταλτικοί παράγοντες.

Έτσι το 508 π.Χ. πρότεινε και πέτυχε τον διαχωρισμό των Αθηνών σε δέκα φυλές, μη τοπικού ή φυλετικού χαρακτήρα, με ονόματα ηρώων. Οι Αχαρναί καταχωρήθηκαν στην Οινηίδα φυλή, που φαίνεται πως πήρε το όνομά της από τον Αττικό ήρωα Οινέα, νόθο γιο του Πανδίονα (χάλκινος ανδριάντας του κοσμούσε και την αρχαία Αθήνα και τους Δελφούς).

Η ονομασία Αχαρναί πιθανότατα να προέρχεται επίσης από όνομα ήρωα, αν και αποδίδεται και στο ψάρι αχάρνα ή αχάρνι, ήτοι τον σημερινό ροφό, με βάση το σχήμα της εύφορης πεδιάδας του αρχαίου δήμου αν την έβλεπε κανείς από ψηλά. Πεδιάδα που βρισκόταν στον δρόμο προς την αρχαία Θήβα και εθεωρείτο στρατηγικό σημείο.


Μυκηναϊκοί τάφοι και ο κισσός του Διονύσου

Στις Αχαρνές η αρχαιολογική σκαπάνη έχει φέρει στο φως έναν περίφημο ηγεμονικό θολωτό μυκηναϊκό τάφο στην Λυκότρυπαεύρημα σπάνιο για το λεκανοπέδιο Αθηνών- ο οποίος σώζεται σε καλή κατάσταση και τα ευρήματά του εκτίθενται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. Η σκαπάνη της αρχαιολόγου Μαρίας Πλάτωνος, η οποία έχει αφιερώσει τη ζωή της στη μελέτη των Αχαρνών, έχει αποκαλύψει μεγάλα υδραυλικά έργα, εκατοντάδες τάφους και ταφικά μνημεία στην ευρύτερη περιοχή (οι πλουσιότατες Αχαρνές αποτελούνταν από σχεδόν σαράντα πολίσματα), καθώς και αγάλματα, επιγραφές και επιτύμβιες στήλες. Στους πρόποδες της Πάρνηθας έχει ανακαλυφθεί και ο τάφος του αρχαίου φιλοσόφου Σοφοκλή. Στις αρχαίες πηγές αναφέρεται μεγάλο ιερό του Διονύσου Μελπόμενου και Κισσού (όπου κατά τον Παυσανία παρουσιάστηκε για πρώτη φορά το φυτό του θεού Διονύσου κισσός), όπως και του Ηρακλή, της Αθηνάς Ιππίας και του Απόλλωνος Αγυιέα.