Διεθνές εμπόριο ανθούσε στη Φαιστό

Έντονη εμπορική δραστηριότητα στην Ανατολική Μεσόγειο το 1600 π.Χ., στο λιμάνι του Κομμού, στη Φαιστό, αποδεικνύουν έρευνες στο Εργαστήριο Αρχαιομετρίας του «Δημόκριτου»
Ύστερα από έναν χρόνο ερευνών και ατέλειωτες ώρες εργασίας επαληθεύτηκαν επιστημονικά, με φυσικοχημικές μεθόδους, οι εκτιμήσεις με βάση τα αρχαιολογικά ευρήματα ότι ο Κομμός, το επίνειο της Φαιστού κοντά στα Μάταλα του Ηρακλείου Κρήτης, ήταν ένα πολύ σημαντικό μινωικό λιμάνι κατά την Πρώιμη και την Ύστερη Εποχή του Χαλκού, από την τρίτη έως και τη δεύτερη χιλιετία π.Χ.

«Τα τελικά συμπεράσματα ενθουσίασαν τους αρχαιολόγους καθώς ταυτίζονται με τις υποψίες τους ότι, λόγω και της γεωγραφικής θέσης του, επρόκειτο για έναν τεράστιας σημασίας κόμβο που μαρτυρά τις διανησιωτικές επαφές της εποχής στην Ανατολική Μεσόγειο, το θέατρο παραγωγής και διακίνησης αγαθών ανάμεσα σε λαούς διαφορετικών περιοχών» λέει στα «ΝΕΑ» ο διευθυντής ερευνών στο Ινστιτούτο Επιστήμης Υλικών του Εθνικού Κέντρου Έρευνας Θετικών Επιστημών (ΕΚΕΦΕ)

«Δημόκριτος» Βασίλης Κυλίκογλου.

Βασικό ζητούμενο για τους επιστήμονες ήταν η επιβεβαίωση, αφενός της προέλευσης 88 δειγμάτων αμφορέων από το λιμάνι του Κομμού, αφετέρου το περιεχόμενό τους, με βάση την αρχαιολογική μελέτη κεραμικής του καθηγητή Jeremy Rutter από το Πανεπιστήμιο Dartmouth των ΗΠΑ. Γ ια τον σκοπό αυτόν αναλύθηκαν εργαστηριακά τέσσερις ομάδες κεραμικών αγγείων μεταφοράς υγρών: ψευδόστομοι αμφορείς από την πεδιάδα της Μεσαράς, βραχύλαιμοι με πιθανό τόπο προέλευσή τους τον Κομμό, αγγεία με λευκό επίχρισμα που εκτιμάται ότι σχετίζονται με αντίστοιχα από το Νέο Βασίλειο της Αιγύπτου και χαναανιτικοί αμφορείς που συναντώνται σε Παλαιστίνη, Ισραήλ και Νότιο Λίβανο.

Τα αγγεία πέρασαν από τριπλή ανάλυση: χημική για το υλικό τους (πηλός), πετρογραφική- ορυκτολογική για τη σύστασή τους και επίσης χημική για το περιεχόμενό τους. Σύμφωνα με τον κ. Κυλίκογλου, οι δύο πρώτες ήταν ο καλύτερος δείκτης για το εμπόριο και τις ανταλλαγές της εποχής. «Μας έδειξαν τον τόπο προέλευσης των αμφορέων, σε σύγκριση με αντίστοιχους από πιθανές περιοχές προέλευσης π.χ. Συρία, Αίγυπτο, Λίβανο κ.λπ., με βάση και τις υποδείξεις των υπευθύνων της ανασκαφής στον Κομμό- αρχαιολόγων από το Πανεπιστήμιο του Τορόντο (υπεύθυνος ο καθηγητής Τζόζεφ Σο)-, αλλά και της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ηρακλείου».

Οι αμφορείς που μελετήθηκαν στον «Δημόκριτο» και δύο ξένα Πανεπιστήμια φιλοξενούνται στα Μουσεία Ηρακλείου και Φαιστού

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ομάδα αμφορέων είχε χρησιμοποιηθεί για τη μεταφορά αρωματικών ελαίων. Τ όπος προέλευσής τους ήταν άλλες, πλην του Κομμού, περιοχές της Κρήτης, όπως τα Χανιά ή η Σητεία, γεγονός που δείχνει ότι τα αγγεία αυτά αλλού κατασκευάζονταν, στη συνέχεια μεταφέρονταν στον Κομμό και από εκεί πιθανότατα εξάγονταν. Άλλη ομάδα αγγείων, όπου εντοπίστηκαν υπολείμματα κρασιού, αποδείχθηκε ότι προέρχονταν από το Δέλτα του Νείλου στην Αίγυπτο. Μια τρίτη ομάδα ήταν αμφορείς εισαγόμενοι από τρεις διαφορετικές περιοχές του σημερινού Ισραήλ και του Λιβάνου, με περιεχόμενο ελαιόλαδο και ρετσίνι. Το πρόγραμμα του Ινστιτούτου Επιστήμης Υλικών για την προέλευση και διακίνηση αρχαιολογικών υλικών και αντικειμένων, κόστους περίπου 50.000 ευρώ, ανατέθηκε και χρηματοδοτήθηκε από το Ινστιτούτο Προϊστορίας Αιγαίου στη Φιλαδέλφεια ΗΠΑ.


Στον πυρηνικό αντιδραστήρα

Στον «Δημόκριτο», οι επιστήμονες ακτινοβόλησαν με θερμικά νετρόνια στον πυρηνικό αντιδραστήρα τμήμα αμφορέα. Στη συνέχεια προσδιόρισαν τη συγκέντρωση τουλάχιστον 25 ιχνοστοιχείων. Από τα ίδια κεραμικά έκοψαν τμήμα και παρατήρησαν στο πετρογραφικό μικροσκόπιο του Πανεπιστημίου Σέφιλντ της Βρετανίας (υπεύθυνος ο καθηγητής Πίτερ Ντέι) τις λεπτές τομές του, για να προσδιορίσουν την ορυκτολογική- πετρογραφική σύστασή του. Από το εσωτερικό έξυσαν κομμάτι και με τη μέθοδο της αέριας χρωματογραφίας, στο βρετανικό Πανεπιστήμιο του Μπράτφορντ (υπεύθυνη η καθηγήτρια Μάργκαρετ Σέρπικο) προσδιόρισαν τις χημικές ενώσεις στο κάθε αγγείο, άρα και το προϊόν: ελαιόλαδο, αρωματικό έλαιο, κρασί ή ρετσίνι.