«Αν τα ήξερα όλα θα είχα παραιτηθεί»

Χωρίς συζήτηση. Τα «Γράμματα από το Ίβο Τζίμα» μέσα στις πέντε αριστουργηματικές πολεμικές ελεγείες όλων των εποχών. Περί αυτού ουδείς, εδώ στην Μπερλινάλε, διαφωνεί
Για την ταινία του Κλιντ Ίστγουντ κανείς δεν διαφωνεί. Για το πώς δηλαδή μια καρικατούρα του σπαγγέτι γουέστερν μετεξελίχθηκε στον μοναδικό, εν δράσει, σοφό της διεθνούς οθόνης, έγινε συζήτηση μεγάλη!

Ηλικίας εβδομήντα επτά το παλικάρι. Ευθυτενής, γελαστός , επιβεβαιωμένος, χορτασμένος . Δεν έχει να αποδείξει τίποτα. Απλώς κάθε χρόνο περισσότερο ανήσυχος. Πιο νέος , πιο ώριμος. Τ α ετερώνυμα έλκονται. Συμβαίνει σε ιδιαίτερες, σπάνιες περιπτώσεις . Σ΄ εκείνους που διαρκώς αναζητούν το ουσιώδες. Το ορατό. Μα αφού είναι ορατό γιατί ελάχιστοι το βλέπουν; Επειδή ελάχιστοι ψάχνουν, ελάχιστοι καταλήγουν διά της ευθείας στην ουσία.

Οι περισσότεροι σκαλίζουμε τα κεφάλια μας να καταπλήξουμε το κοινό με πονηρά κολπάκια. Ιδού τι είπε ο δεξιός, Αμερικανός. Απλά, φυσικά σαν το γάργαρο νερό: «Ως ηθοποιός εκπαιδεύτηκα να μπαίνω στον χαρακτήρα κάποιου άλλου. Άρχισα λοιπόν να σκαλίζω την Ιστορία. Ήμουν περίεργος να μάθω ποιοι ακριβώς ήταν οι εχθροί, οι αμυνόμενοι του Ίβο Τζίμα. Έτσι βρέθηκα και κατάλαβα τη θέση του άλλου».

ΙΝFΟ

«Τα γράμματα από το Ίβο Τζίμα» θα προβάλλονται από μεθαύριο Πέμπτη και στην Ελλάδα.

Γ οητευμένος και από το σινεμά της Ιαπωνίας;

«Σαν θεατής, ναι. Μεγάλωσα κοντά σε μια μικρή αίθουσα του Λος Άντζελες που έπαιζε αποκλειστικά γιαπωνέζικες ταινίες. Από μικρός έπεσα πάνω σε αριστουργήματα, 7 Σαμουράι΄΄, Γιόζιμπο΄΄, Ρασομόν΄΄ και όλες τις κλασικές ταινίες. Πριν από πολλά χρόνια στις Κάννες συνάντησα και τον Κουροσάβα. Όμως ως σκηνοθέτης καθόλου δεν αντέγραψα την γραφή των Γιαπωνέζων. Θα ήταν κοροϊδία. Τ α γράμματα΄΄ έχουν το δικό μου στυλ. Είμαι ένας Αμερικανός που προσπαθεί να μπει στη θέση των Γιαπωνέζων . Ήταν πρόκληση. Μια ταινία με Γιαπωνέζους , στα γιαπωνέζικα, με μια άλλη κουλτούρα. Τίποτε άλλο».

Σκέφτηκα, στιγμιαία, ποιος Αμερικανός θα τολμούσε να μπει στη θέση των Ιρακινών; Ο κανείς!

Από την αρχή σχεδιάσατε να γυρίσετε δύο ταινίες πάνω στο ίδιο θέμα;

«Εντελώς συμπτωματικά. Ερευνώντας το υλικό για τις Σημαίες των προγόνων μας΄΄, άρχισα να ενδιαφέρομαι και για την πλευρά των Γιαπωνέζων . Απλά ανθρώπινα συναισθήματα. Όπως όταν διαβάζω ένα σενάριο και ρωτάω τον εαυτό μου αν θέλει να παίξει σε μια τέτοια ιστορία. Θέλω; Τότε τολμάω. Δεν θέλω; Εγκαταλείπω. So simple (τόσο απλά). Απαγορεύεται στην ηλικία μου να κάνω ταινίες μόνο και μόνο για να υπάρχω. Χωρίς πάθος, αφοσίωση ουδείς λόγος να σκηνοθετώ, έτσι μόνο και μόνο για να διεκπεραιώνω».

Ο τύπος σκοτώνει τους πάντες με το βαμβάκι. Αμερικανός να προτείνει στο Χόλιγουντ πολεμική περιπέτεια με Γιαπωνέζους στα γιαπωνέζικα; Ούτε μία στο εκατομμύριο.

Ο Ρίντλεϊ Σκοτ θα έβλεπε πόρτα. Κι όμως το απλό και ταυτόχρονα τολμηρό, κατήγαγε εισπρακτικό θρίαμβο. Μόνο από την Ιαπωνία οι εισπράξεις έχουν πιάσει οροφή σαράντα εκατομμυρίων δολαρίων.

Κ όντρα στο ρεύμα, λοιπόν . Ακόμα και με το χρώμα. Ελάχιστο χρώμα, σε φόντο ασπρόμαυρο.

«Πρώτον επειδή μεγάλωσα βλέποντας ασπρόμαυρες ταινίες και έπειτα επειδή τα χρώματα δεν έχουν λόγο σε μια τέτοια αληθινή ιστορία». Κάποιοι έγραψαν ότι τα «Γράμματα» είναι πολεμική προπαγάνδα.

«Είναι ηλίθιοι».
Πάντα είχατε αυτή τη γνώμη για τον πόλεμο;

«Όταν είσαι μικρός βλέπεις καλούς-κακούς. Ακόμα και οι βετεράνοι του Ίβο Τζίμα. Ύστερα από 62 χρόνια αλλιώς βλέπουν τον πόλεμο».

Και ο σημερινός πόλεμος των ΗΠΑ με το Ιράκ και την τρομοκρατία;

«Θα έκανα, έτσι κι αλλιώς, την ίδια ταινία.

Πάντως είναι δύσκολο να αποφύγει κανείς τους παραλληλισμούς και τις ομοιότητες. Κάθε πόλεμος είναι πόλεμος. Και κάθε άνθρωπος είναι άνθρωπος. Τα αποτελέσματα το ίδιο καταστροφικά για κάθε πατρίδα. Αυτό διδάχτηκα από την εμπειρία μου στην Ιαπωνία. Αν τα ήξερα όλα θα είχα παραιτηθεί από σκηνοθέτης».


«Το έργο ξεπερνάει τον καλλιτέχνη»

Τα προγνωστικά του Κλιντ Ίστγουντ για τα Όσκαρ; «Τα Όσκαρ έχουν να κάνουν με εμένα και όχι τόσο με την ταινία. Το έργο ξεπερνάει τον καλλιτέχνη. Έχει τη δική του ζωή, τη δική του αυτονομία». Ηρωισμός;
«Τι είναι αυτό; Ιt just happens (απλώς συμβαίνει). Αυτό θα σας απαντήσουν οι παρασημοφορημένοι βετεράνοι. Στην πραγματικότητα δεν αισθάνονται ήρωες. Οι συνθήκες τους έκαναν. Δεν γεννήθηκαν ήρωες. Απλώς έκαναν αυτό που έπρεπε και τίποτε άλλο. Όποιος πιστεύει ότι εμείς είμαστε οι good και οι άλλοι οι bad guys είναι θύμα προπαγάνδας. Στις πολεμικές ταινίες του σαράντα υπάρχει άφθονη τέτοια προπαγάνδα. Παντού υπάρχουν καλοί και κακοί. Κοινή η μοίρα όλων των ανθρώπων».

Πώς λέμε «Οι ζωές των άλλων»; Έτσι με τον Κλιντ. Οι πατρίδες και οι θέσεις των άλλων. Δηλαδή προσηλωμένος στο ουσιώδες. Μια διαδικασία πολύ μακριά για ένα μειράκιο, πολύ κοντά για τον σοφό!