Ο αντίζηλος δεν είναι πάντα ο προφανής

ΣΑΡΑΝΤΑΔΥΑΧΡΟΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΩΝ
ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΕΤΑΙ ΟΤΙ ΔΙΑΤΗΡΟΥΣΕ ΕΡΩΤΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ
ΜΕ ΔΕΚΑΠΕΝΤΑΧΡΟΝΟ ΜΑΘΗΤΗ ΤΗΣ! ΣΟΚ! ΣΚΑΝΔΑΛΟ!
ΔΙΑΣΥΡΜΟΣ!
Η καθηγήτρια απολύεται, ο γάμος της διαλύεται, τα παιδιά της δεν θέλουν να την ξαναδούν, δημοσιογράφοι και ηθικοί κήνσορες πέφτουν να την κατασπαράξουν, και ευτυχώς μέσα στον εφιάλτη που την παρασύρει στην άβυσσο της ανυπαρξίας η φίλη- αφηγήτρια τείνει χείρα βοηθείας και υπόσχεται, ως άλλος άγγελος, να σταθεί βράχος στο πλευρό της.

Τα πράγματα όμως δεν είναι έτσι, ακόμη κι αν έτσι νομίζετε, γιατί άγγελοι, καθώς όλοι γνωρίζουμε, δεν υπάρχουν, παρά μόνο αγγελιαφόροι και συνήθως οι ειδήσεις που φέρνουν δεν είναι, τουλάχιστον μονοδιάστατα, καλές, οπότε όλοι γλιτώνουμε από ένα ακόμη καλόβολο, σχολικό δράμα, και κερδίζουμε δύο εξαιρετικά ενδιαφέρουσες αφηγήσεις: το μυθιστόρημα της Ζόι Χέλερ, Σημειώσεις για ένα σκάνδαλο (εκδόσεις, Μοντέρνοι Καιροί) και την ταινία του Ρίτσαρντ Έιρ, Ημερολόγιο ενός σκανδάλου, που βασίζεται στο βιβλίο, και τις επόμενες μέρες θα δούμε και στους ελληνικούς κινηματογράφους.

Με την Τζούντι Ντεντς και την Κέιτ Μπλάνσετ να ερμηνεύουν τους δύο βασικούς γυναικείους ρόλους, σε ένα δυνατό δράμα χαρακτήρων, η ταινία ξεκινά μ΄ ένα συντριπτικό, όπως αποδεικνύεται, πλεονέκτημα και το βιβλίο της Χέλερ ευτυχεί σε μια από τις καλύτερες κινηματογραφικές μεταφορές μυθιστορήματος, ή μάλλον μεταγραφές.

Από την πρώτη σκηνή στο πάρκο (που παραπέμπει άμεσα στο μοτίβο της αποπλάνησης, όχι της εύκολα αναγνώσιμης αλλά της άλλης, της κρυφής και ανομολόγητης) μέχρι την τελευταία παρόμοιά της, η Τζούντι Ντεντς υποδύεται την Μπάρμπαρα, την εξηντάχρονη ανέραστη και μοναχική καθηγήτρια Ιστορίας που θεωρεί ότι στο πρόσωπο της νεαρής και όμορφης Σίμπα βρήκε την αδελφή ψυχή, βυθοσκοπώντας ανελέητα στη δισυπόστατη γυναικεία της φύση. Κεντρικό πρόσωπο της κινηματογραφικής ιστορίας, δίχως το πλεονέκτημα του αφηγητή που έχει στο βιβλίο, η Ντεντς- Μπάρμπαρα ακροβατεί ανάμεσα στη λογική και την επιθυμία, στη στωικότητα και την απελπισία, στην αγάπη και την προδοσία, στη συμπάθεια και την τυφλή αντιπάθεια. «Δεν ξέρουν τίποτα για τη μακριά, σκοτεινή σήραγγα της μοναξιάς, που στην άκρη δε βλέπεις φως…

ώρες ατελείωτες καθισμένη στα παγκάκια πάρκων, σε αποβάθρες υπογείου, σε καρέκλες της τάξης μου έχω νιώσει να βαραίνει σαν λίθος την κοιλιά μου μια ερωτική επιθυμία που έμενε στα αζήτητα, που δεν βρήκε αποδέκτη…».

Η Κέιτ Μπλάνσετ, η γυναίκα που μεγάλωσε χωρίς να το αντιληφθεί καθώς ο γάμος με τον κατά πολύ μεγαλύτερό της καθηγητή (η ειρωνεία της ιστορίας) «δεν την άφησε να καταλάβει ότι ήταν ήδη μεσήλικη», η αστή με την πορσελάνινη ομορφιά και την εύθραυστη γοητεία, ελεύθερη (στην ταινία) από τα περιγραφικά δεσμά του αφηγητή- συγγραφέα (στο βιβλίο) υπερβαίνει το ανήμπορο, σχεδόν γραφικό μυθιστορηματικό της πρότυπο, «μαλλιά επιμελώς ατημέλητα… μακριά διάφανα ρούχα… κόκκινα παπούτσια… γυναίκα- ξωτικό». Ακόμη κι όταν δυσκολεύεται να αναγνωρίσει το είδωλο του παράταιρου έρωτά της στο τζάμι της βιτρίνας, την «κοκαλιάρα μεσόκοπη έγγαμη γυναίκα που σφίγγει το χέρι ενός εφήβου» κοιτά τους σαστισμένους εραστές- θεατές στα μάτια, αποδεχόμενη ότι «ο έρωτας είναι γεγονός, κατάσταση. Σαν την κατάθλιψη. Ή τη θρησκοληψία. Σαν να κάνεις μακροβούτι. Οι άλλοι σού μιλούν από τη στεριά, αλλά δεν τους ακούς, δεν καταλαβαίνεις τι σου λένε…». Καμιά φορά μάλιστα το «μακροβούτι» γίνεται σε βαθιά, ανομολόγητα νερά. Αλλά δεν είναι ο έρωτας της όμορφης καθηγήτριας με τον 15χρονο Στίβεν Κόνελι, που κολυμπά σ΄ αυτές τις θάλασσες. Αν και παράδοξος, απαγορευμένος, για ορισμένους νοσηρός, είναι ομολογημένος: σ΄ ένα περιβάλλον όπου «το σεξουαλικό άγχος του σχολικού πληθυσμού ήταν ένα θαμπό και ασαφές ηχητικό φόντο, ένας φιδίσιος συριγμός», η Σίμπα φαντασιώνεται ότι ο 15χρονος εραστής της, που μοσχοβολά σαπούνι, «την καταβροχθίζει». Η επιστήθια φίλη Μπάρμπαρα διαμαρτύρεται, η αφηγήτρια- συγγραφέας όμως αναπτύσσει για τους αναγνώστες την «αιρετική της άποψη», διερωτώμενη αν τελικά βλάπτει έναν 15χρονο η ερωτική σχέση με μια μεγαλύτερή του γυναίκα, γιατί τα σεξουαλικά παραστρατήματα αντρών και γυναικών αντιμετωπίζονται με τόσο διαφορετικό τρόπο, γιατί η έλξη που αισθάνονται ηλικιωμένοι άνδρες για πολύ νεώτερές τους γυναίκες είναι κοινωνικά φυσική και αποδεκτή, και όχι το αντίστροφο, και άλλα περισσότερο ή λιγότερο προφανή και αναπάντητα.

Ζoe Ηeller

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΕΝΑ ΣΚΑΝΔΑΛΟ

ΜΤΦ. ΜΑΡΙΑ ΠΑΞΙΝΟΥ ΕΚΔ. ΜΟDΕRΝ ΤΙΜΕS, 2004 ΣΕΛ. 351, ΤΙΜΗ: 18 #