Το μέλλον είναι ήδη εδώ

Ο ΟΥΙΛΙΑΜ ΓΚΙΜΠΣΟΝ, Ο ΙΔΡΥΤΗΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΟΠΑΝΚ
ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ, ΓΡΑΦΕΙ ΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ
ΦΑΝΤΑΣΙΑΣ, ΤΟ ΟΠΟΙΟ ΕΚΤΥΛΙΣΣΕΤΑΙ ΤΟ… 2002. ΙΣΩΣ
ΓΙΑΤΙ Η ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΗ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
ΤΩΝ ΛΟΓΟΤΥΠΩΝ ΤΟΥ ΑΙΩΝΑ ΜΑΣ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΕΜΠΝΕΥΣΟΥΝ ΕΝΑ ΘΡΙΛΕΡ. ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΕΙΝΑΙ ΗΔΗ ΕΔΩ
1984 ,«Νευρομάντης». Ο Ουίλιαμ Γκίμπσον γίνεται γνωστός στο φανατικό κοινό της επιστημονικής φαντασίας ως ο πατέρας της κυβερνοπάνκ λογοτεχνίας. Στα βιβλία του άνθρωπος και μηχανή συγκρούονται σε μια τεχνολογική δυστοπία. Ο «Νευρομάντης» τού χάρισε σημαντικά βραβεία, τον έκανε διάσημο και ευπώλητο συγγραφέα.

Το 2003 ο Γκίμπσον εκδίδει ένα μυθιστόρημα που δεν ανήκει στο είδος που τον καθιέρωσε- ή μάλλον ανήκει, αλλά με έναν πιο πλάγιο και υπόγειο τρόπο. Η «Αναγνώριση προτύπων» εκτυλίσσεται το καλοκαίρι του 2002. Έχει ως θέμα του το πάθος και την εμμονή. Τη διαδικτυακή κουλτούρα και τον πολιτισμό των λογότυπων. Την τέχνη και τη διαφήμιση. Τι κάνει, λοιπόν, η επιστημονική φαντασία, όταν ο τεχνολογικός εφιάλτης δεν προβάλλεται σε ένα απώτερο αχρονικό μέλλον αλλά εντοπίζεται στο παρόν;

ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΠΡΟΤΥΠΩΝ

Ουίλιαμ Γκίμπσον

ΜΤΦ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΠΑΡΟΥΞΗΣ, ΕΚΔ. ΑΙΟΛΟΣ, 2006, ΣΕΛ. 425

Σημειωτική αγοραφοβία
Η Κέις Πόλαρντ είναι μια «ραβδοσκόπος» του διεθνούς μάρκετινγκ. Πληρώνεται αδρά για να αναγνωρίζει πρότυπα αγοράς, προτείνει δηλαδή προϊόντα που διαισθάνεται ότι θα είναι πολύ εμπορεύσιμα. Όμως, η Κέις Πόλαρντ έχει «σημειωτική αγοραφοβία». Δεν αντέχει να βλέπει μαζεμένους λογότυπους – ορισμένοι μάλιστα κυριολεκτικώς την αρρωσταίνουν. Τα ρούχα της αποτελούνται από «Μονάδες Κέις Πόλαρντ»: ενδύματα χωρίς φανερό συσχετισμό με μόδα ή εποχή, από τα οποία έχουν αφαιρεθεί επιμελώς οι ταμπέλες. Ακόμα και τα κουμπιά του 501 τζιν της έχουν τροχιστεί, ώστε να μην καταδεικνύουν την προέλευσή τους. Η Πόλαρντ έχει ένα λεκτικό τικ, που τη βοηθά στα δύσκολα, και μια εμμονή με μια, ταχέως και ευρέως διαδιδόμενη μέσω Διαδικτύου, υποκουλτούρα. Πρόκειται για ένα είδος αβάν-γκαρντ τέχνης, η οποία κερδίζει φανατικούς και εμπαθείς, μονομανιακούς θεατές. Το περίφημο «footage» λειτουργεί και εξαπλώνεται ως αντάρτικο μάρκετινγκ. Πρόκειται για πλάνα που κυκλοφορούν στο Διαδίκτυο, 134 μέχρι τη στιγμή της ουσιαστικής εμπλοκής της Κέις, τα οποία δημοσιεύονται χύδην, έχουν όμως υψηλότατη αισθητική και καλλιτεχνική αξία. Σε τέτοιο βαθμό, που παίρνει φωτιά το Διαδίκτυο. Θεωρίες επί θεωριών, μηνύματα επί μηνυμάτων. Αν και κατά πόσο τα πλάνα συνδέονται μεταξύ τους, ποιος είναι ο άγνωστος και καλά κρυμμένος δημιουργός, αν υπάρχει κρυφό καλλιτεχνικό σχέδιο. Η Κέις μισθώνεται από έναν πλούσιο Βέλγο, άνθρωπο της διαφήμισης, για να ανακαλύψει τον μυστηριώδη καλλιτέχνη.

Λονδίνο, Παρίσι, Τόκιο, Μόσχα: οι χώροι όπου διαδραματίζεται το μυθιστόρημα. Νέα Υόρκη: παρεμβάλλεται μέσα από ανάδρομες αφηγήσεις. 11η Σεπτεμβρίου, Αμερικανοί πράκτορες, Ρώσοι μαφιόζοι, Κύπριοι ζάπλουτοι, κομπιούτερ αντίκες, εμπορικές φίρμες. Το Διαδικτυακό Φόρουμ σε πλήρη δράση. Και ένας πόλεμος που διεξάγεται καλωδιακά: καταργεί τον χώρο, τον χρόνο, την απόσταση, το παρελθόν και το μέλλον.

Ξένος πλανήτης
Τι χρειάζεται το μελλοντολογικό σκηνικό όταν μπορεί κανείς να περιγράψει το Τόκιο; Τι χρειάζονται οι τεχνολογικές φαντασιώσεις όταν υπάρχει το Διαδίκτυο; Ο Γκίμπσον περιγράφει τον σύγχρονο κόσμο- όμως τον κάνει να μοιάζει με ξένο πλανήτη. Με το πολιτισμικό ραντάρ του εστιάζει σε εκείνες τις λεπτομέρειες της καθημερινής ζωής (μάρκες, λογότυποι, μάρκετινγκ, διαφήμιση, Διαδίκτυο, καλωδίωση, Έσελον), που αναδεικνύουν τη ζωή που ζούμε ως επιστημονική φαντασία.

Η τέχνη του συγκεκριμένου μυθιστορήματος κρύβεται στη γλώσσα του. Στο αφηγηματικό και γλωσσικό lego που χτίζει, στους νεολογισμούς που κατασκευάζει. Η Βρετανία είναι ο «καθρεφτόκοσμος», γιατί μοιάζει με ανεστραμμένη Αμερική. Το τζετ λαγκ προκαλεί «ψυχοκαθυστέρηση»: το σώμα έχει ταξιδέψει ήδη αλλού, όμως η ψυχή έχει μείνει πίσω. Ο Γκίμπσον χρησιμοποιεί μεταφορές που καρφώνονται, εικόνες που καθαρίζουν το μάτι, σε καλά μελετημένες δόσεις. Δεν μπουκώνει το κείμενο, αφήνει το θρίλερ της αφήγησης να ανασάνει και να αναπτυχθεί.