«Με εμπνέουν οι δύστροποι, μικροί χώροι»

ΟΚΤΩ ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΥΠΟΓΡΑΦΕΙ
ΦΕΤΟΣ ΤΟΝ ΧΕΙΜΩΝΑ ΚΑΙ Η ΕΚΔΟΣΗ ΕΝΟΣ ΛΕΥΚΩΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΑ ΣΑΡΑΝΤΑ ΧΡΟΝΙΑ
ΤΗΣ ΔΟΥΛΕΙΑΣ ΤΟΥ ΚΑΝΟΥΝ ΤΟΝ ΣΚΗΝΟΓΡΑΦΟ- ΕΝΔΥΜΑΤΟΛΟΓΟ ΓΙΩΡΓΟ ΠΑΤΣΑ ΕΠΙΚΑΙΡΟ ΟΣΟ ΠΟΤΕ
«Το θέατρο άρχισε να με ενδιαφέρει από μικρό. Χωρίς να ξέρω τι και πώς. Χωρίς να με πάρει κανείς από το χέρι και να με πάει. Μόνος μου άρχισα να πηγαίνω. Από πιτσιρικάς. Με εξαίρεση τις δυο φορές που ο πατέρας μου με κατέβασε στην Επίδαυρο να δω την Κάλλας. Πήγαινα στο Κρατικό απ΄ την πρώτη του παράσταση, στο Εθνικό όταν ερχόταν στη Θεσσαλονίκη, στο Θέατρο Τέχνης… Θυμάμαι πόσο καθοριστικό ήταν όταν είδα την “Ευρυδίκη” του Ανούιγ. Είχα φύγει μαγεμένος».

Και την απόφαση να ασχοληθείτε ειδικά με τη σκηνογραφία- ενδυματολογία πότε την πήρατε;

«Από την πρώτη στιγμή τη σκηνογραφία ήθελα. Μου άρεσε το θέατρο, αλλά ούτε μια στιγμή δεν είπα “θέλω να γίνω ηθοποιός”», λέει ο Γιώργος Πάτσας.

Γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη. Το ΄44. Και εκεί μεγάλωσε. Οι ρίζες του πατέρα από τη Δυτική Μακεδονία, της μάνας από την Κωνσταντινούπολη. Δεν του αρέσει να θυμάται τα παιδικά του χρόνια- δεν ήταν ευτυχισμένα. Και δεν του αρέσει να τα κουβεντιάζει. Η δουλειά του προέχει. Σπουδές στη Σχολή Βακαλό, η επίδραση του Γιώργου Βακαλό, πρώτη του «ανεπίσημη» δουλειά τα σκηνικά για έναν «Τροβατόρε» στη Θεσσαλονίκη το 1965, η πρώτη του «καθαρά επαγγελματική»

Κοντεύουν τις 430 οι δουλειές που έχει υπογράψει στο θέατρο, την όπερα και τον κινηματογράφο

στο ΚΘΒΕ το ΄68: «Ταρτούφος» του Μολιέρου, σκηνοθέτης ο Κυριαζής Χαρατσάρης. Αυτό ήταν.

Τριάντα εννέα χρόνια «επίσημα» στο θέατρο, ο Γιώργος Πάτσας ανάσα δεν έχει πάρει: πάνω από τετρακόσιες δουλειές του στο θέατρο, την όπερα, τον κινηματογράφο μετράω στο εξαίσιο λεύκωμα για τη δουλειά του που κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις «Εrgo»- «ευχαριστώ πολύ τον Παναγιώτη Αναστασόπουλο που πολλά ρισκάρισε με την έκδοση αυτή», μου λέει.

Κάθεται απέναντί μου, τον βλέπω- χρόνια τον ξέρω- κι απορώ- χρόνια απορώ: πώς αυτός ο χαμηλόφωνος, χαμηλότονος, ντροπαλός, ελάχιστα «κοινωνικός» άνθρωπος, ο «λάθε βιώσας», κατάφερε να κάνει μια τόσο ζηλευτή καριέρα, να τύχει αλλεπάλληλων βραβεύσεωνμε κορυφαία τα δύο ασημένια μετάλλια που μας έφερε από την Κουαντρενιάλ Σκηνογραφίας της Πράγας το 1995 και το 2003- και να συγκαταλέγεται στους εντελώς κορυφαίους σκηνογράφους- ενδυματολόγους μας; Φαίνεται πως οι καρποί της δουλειάς του υπερέβησαν τις… βλαβερές συνέπειες του «αντιεπικοινωνιακού προφίλ» του. Γιατί ο Γιώργος Πάτσας μπορεί να οργανώσει μαγικά σκηνικά περιβάλλοντα από την Επίδαυρο μέχρι τα πιο μίζερα και δύσκολα ελληνικά θεατράκια και να σχεδιάσει κοστούμια υπέροχα «ακτινοσκοπώντας» τα κείμενα των συγγραφέων και αναδεικνύοντας τις παραστάσεις- κάποτε και σε γεγονότα.

Προσπαθείτε να φέρετε με τρόπο τον σκηνοθέτη στα νερά σας;

«Προσπαθώ. Αλλά μόνο όταν πιστεύω πως έχω κάτι να πω. Και για το καλό της παράστασης. Όχι για να περάσει το δικό μου. Προς Θεού!». Και η συνεργασία σας με τους σκηνοθέτες; Φτάσατε ποτέ στο σημείο να θέλετε να τα βροντήξετε και να φύγετε;

«Όχι, δεν τσακώνομαι. Ούτε τα έχω ποτέ βροντήξει». Οι μικρές, δύσκολες σκηνές- κολόνες, στρίμωγμα…- όπου κάνετε και ξανακάνετε σκηνικά, σας καταπιέζουν ή είναι πρόκληση;

«Είναι πρόκληση. Μου αρέσουν αυτοί οι “δύστροποι” και μικροί χώροι. Με εμπνέουν. Μου αρέσει στους χώρους αυτούς η σχέση των ηθοποιών με τον θεατή. Την ιταλική σκηνή ομολογώ ότι δεν την πολυθέλω. Κλείνει η αυλαία, χωρίζεται το θέατρο στους ηθοποιούς και στους θεατές… Δεν μου αρέσει αυτό».

«Προσπαθούσα και προσπαθώ να βλέπω όσο περισσότερες παραστάσεις μπορώ στο εξωτερικό», μου λέει. «Έτσι έμαθα και μαθαίνω. Έτσι προχώρησα στην αφαίρεση, έτσι προχώρησα στη λιτότητα».

Μπήκατε ποτέ στον πειρασμό να ξεπατικώσετε κάτι που σας γοήτευσε;

«Πολλά με γοήτευσαν. Αλλά όχι για να τα ξεπατικώσω. Αλλά στοιχεία τους έχουν περάσει στις δουλειές μου. Αναμφισβήτητα».

Δεν έχετε κουραστεί; Κάνετε, κατά μέσον όρο, πάνω από δέκα δουλειές τον χρόνο. «Σωματικά έχω λίγο κουραστεί. Αλλά η διάθεσή μου δεν έχει κουραστεί. Το πρόβλημα είναι αλλού: να εξακολουθεί κανείς να κάνει κάποια πράγματα φρέσκα, ακολουθώντας τον ρυθμό της εποχής του».

Και πώς το καταφέρνει; «Πιστέψτε με, είναι πάρα πολύ δύσκολο». Με συνεργασίες με νεώτερους; «Σίγουρα. Αλλά και παρακολουθώντας τα ρεύματα του καιρού. Στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Χρειάζεται να έχεις τις κεραίες σου τεντωμένες.

Αν του ζητούσαν απολογισμό;

«Θεωρώ πως έκανα το μάξιμουμ που μπορούσα να κάνω. Πόσο καλά ή πόσο άσχημα το έκανα, δεν είμαι εγώ αρμόδιος να το κρίνω. Θεωρώ πάντως ότι ήμουν τυχερός. Μου δόθηκαν ευκαιρίες. Αν δεν μπόρεσα να τις εκμεταλλευτώ μόνο εγώ φταίω. Κανένας, μα απολύτως κανένας άλλος».