«Ήθελα να κατακτήσω τον κόσμο»

Ο ΠΕΤΕΡ ΧΑΝΤΚΕ, ΤΟ ΤΡΟΜΕΡΟ ΠΑΙΔΙ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΟΦΩΝΗΣ
ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ, Ο ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ ΠΟΥ
ΔΙΧΑΖΕΙ ΚΑΘΕ ΦΟΡΑ ΚΟΙΝΟ ΚΑΙ ΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕ ΤΑ ΓΡΑΠΤΑ
ΚΑΙ ΤΗ ΔΗΜΟΣΙΑ ΣΤΑΣΗ ΤΟΥ, ΔΗΜΟΣΙΕΥΕΙ ΕΝΑ
ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΕΠΙΚΗΣ ΓΡΑΦΗΣ. ΘΕΜΑ: Η
ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΙΑΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΚΥΡΙΑΣ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ. ΜΙΑ
ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΟΥ ΑΦΗΓΕΙΤΑΙ «ΜΟΝΗ ΤΗΣ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΤΗΣ,
ΧΩΡΙΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΧΩΡΙΣ ΠΕΡΙΣΤΡΟΦΕΣ»
«Ο κόσμος, αυτό που ονομάζεται κόσμος, ξέρει τα πάντα για τη Γιουγκοσλαβία. (…) Αυτό που ονομάζεται κόσμος ξέρει την αλήθεια. Γι΄ αυτό τον λόγο, αυτό που ονομάζεται κόσμος απουσιάζει σήμερα. Όχι μόνο σήμερα. Όχι μόνο από εδώ. Δεν κατέχω την αλήθεια.

Αλλά βλέπω. Ακούω. Νιώθω. Θυμάμαι. Γι΄ αυτό είμαι παρών σήμερα. Δίπλα στη Γιουγκοσλαβία, δίπλα στη Σερβία, δίπλα στον Μιλόσεβιτς». Απόσπασμα από τον λόγο που εκφώνησε στα σερβικά κατά την κηδεία του Μιλόσεβιτς το τρομερό παιδί του γερμανόφωνου κόσμου: ο Πέτερ Χάντκε, που το 1996 είχε δημοσιεύσει ένα βιβλίο για τη Σερβία. «Υπάρχουν διανοούμενοι που, μετά τις δηλώσεις του για τον πόλεμο στη Γιουγκοσλαβία, έχουν ορκιστεί να μην ακουμπήσουν ξανά κανένα από τα βιβλία του», σημείωνε η Σούζαν Σόνταγκ στη Νέα Υόρκη. Αυτή είναι η μία πλευρά. Από την άλλη, όταν η Γέλινεκ παρέλαβε το Νόμπελ Λογοτεχνίας το 2004, δήλωσε ότι ο Χάντκε το άξιζε περισσότερο από εκείνη. Το εξηντάχρονο τρομερό παιδί, ο πεζογράφος που όταν ήταν είκοσι τεσσάρων χρόνων τόλμησε να πει κατά πρόσωπο στους μεγαλύτερους συγγραφείς της μεταπολεμικής Γερμανίας που είχαν συγκεντρωθεί στο Πρίνστον ότι είναι «ανίκανοι να περιγράψουν τον κόσμο», έχει εκδώσει εξήντα οκτώ βιβλία μέχρι σήμερα (μυθιστορήματα, αφηγήματα, ποιήματα,

Πέτερ Χάντκε

OΙ ΧΑΜΕΝΕΣ

ΕΙΚΟΝΕΣ Ή

ΔΙΑΣΧΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗ ΣΙΕΡΑ ΔΕ ΓΡΕΔΟΣ

ΜΤΦ. ΣΠΥΡΟΣ ΜΟΣΚΟΒΟΥ, ΕΚΔ. ΕΞΑΝΤΑΣ, 2006, ΣΕΛ. 627

θεατρικά έργα, δοκίμια). Έχει συνεργαστεί με τον Βιμ Βέντερς στα σενάρια σημαντικών ταινιών: «Η αγωνία του τερματοφύλακα πριν το πέναλτι», «Τα φτερά του έρωτα». Κάνει πάντα αισθητή την παρουσία του, είτε με τα βιβλία είτε με τον δηκτικό δημόσιο λόγο του.

Το μυθιστόρημα Οι χαμένες εικόνες ή Μέσα από τη Σιέρα Δε Γρέδος είναι ένα ογκωδέστατο και φιλόδοξο πόνημα. Δίχασε τη γερμανική κριτική.

Άλλοι το λάτρεψαν και άλλοι το εκτόξευσαν με δύναμη στον τοίχο. Θέμα του: Μια μεγάλη κυρία των τραπεζών- και συγχρόνως μια γοητευτική γυναίκα- αναθέτει σε έναν συγγραφέα να γράψει την ιστορία της. Εγκαταλείπει την έπαυλή της στη Βορειοδυτική Ευρώπη και προσγειώνεται στο Βαγιαδολίδ της Ισπανίας. Διασχίζει την οροσειρά Σιέρα δε Γρέδος, για να φθάσει στη Μάντσα, όπου ζει ο συγγραφέας της. Στη διάρκεια αυτής της μακράς πορείας, η γυναίκα περνά από κατεστραμμένα δάση, μυστηριώδεις πύργους, μέσα από το «ξέφωτο του σκότους». Συναντά ανθρώπους, σταθμεύει πέντε φορές. Μιλά για το χαμένο παιδί και για τον τρομοκράτη αδελφό της. Για τον επίμονο θαυμαστή. Για τον παράδοξο τρόπο της να προσλαμβάνει τον κόσμο και τους ανθρώπους μέσα από εικόνες. Οι χωροχρονικές συντεταγμένες είναι ηθελημένα ασαφείς. Η γυναίκα θα συναντήσει τελικά τον συγγραφέα της- και το μυθιστόρημα θα τελειώσει εκεί. Το βιβλίο για τη ζωή της έχει ήδη γραφεί και αφορά αυτό το περιπετειώδες ταξίδι, γεμάτο συναντήσεις, μοναχικά και άγρια τοπία, μαγικά συμβάντα- αλλά και την εσωτερική θέαση του εαυτού, την πρόσληψη του κόσμου μέσα από εικόνες.

Ο Χάντκε έγραψε ένα βιβλίο για επίμονους αναγνώστες. Για ανθρώπους που όχι μόνο θα αντέξουν αλλά θα ευχαριστηθούν τις αφηγηματικές παλινδρομήσεις και τις εξουθενωτικές περιγραφικές κορόνες, την απουσία του δολώματος της πλοκής και της καραμέλας της ψυχανάλυσης των ηρώων. Ο Σπύρος Μοσκόβου μεταφέρει σε ολοζώντανα ελληνικά το αφηγηματικό σύμπαν του έργου.