Η παράδοση των γκέι καλλιτεχνών

Η διερεύνηση των οικογενειακών σχέσεων και της ψυχοκοινωνικής διάπλασης του Λεονάρντο ντα Βίντσι έρχεται να ρίξει φως στους πίνακές του. Συνεχίζοντας τη σκέψη του Ουόλτερ Πέιτερ, ο Φρόυντ αναγνωρίζει στο πρόσωπο της Μόνα Λίζα το γυναικείο ιδανικό που «μπερδεύεται με το νήμα των ονείρων του» και που δεν μπορεί παρά να αποδοθεί στη γλυκιά ανάμνηση (μαμάς) της Κατερίνας. Η συγχώνευση αντρικών και γυναικείων χαρακτηριστικών στο πρόσωπο της Τζοκόντα μας παραπέμπει στην εικόνα του γύπα: με τη Μόνα Λίζα, λοιπόν, ο ντα Βίντσι καταφέρνει να μετουσιώσει την παιδική ερωτική φαντασίωση και τις απωθημένες σεξουαλικές του τάσεις σε ένα καλλιτεχνικό αριστούργημα. Αν παραδεχτούμε πως το χαμόγελο της Τζοκόντα που αναπαράγεται σε όλα τα επόμενα δημιουργήματά του δεν είναι αποκύημα της φαντασίας των κριτικών, εμφανίζεται μπροστά μας η εικόνα του καλλιτέχνη που φανερώνει φυλάγοντας κρυφό το παιδικό του μυστικό.

Η ειρωνεία μέσα σ΄ όλα αυτά είναι πως δεν υπάρχει καμία έγκυρη μαρτυρία για τη σεξουαλική δραστηριότητα του ντα Βίντσι.

Ακόμα και στη φροϋδική θεωρία, η μετουσίωση του λίμπιντο σε πνευματική δραστηριότητα προϋποθέτει την τελική απώθηση της σεξουαλικής επιθυμίας- εξ ου και ο όρος «πλατωνική ομοφυλοφιλία». Καθώς όμως στην παράδοση των gay καλλιτεχνών η απώθηση δεν διαφέρει πολύ από την απόκρυψη, θα είχε ενδιαφέρον να εξετάσει κανείς την τέχνη ως μια μορφή αντίδρασης στους κοινωνικούς μηχανισμούς συμμόρφωσης. Εδώ ηχούν τα λόγια του Αλεξανδρινού ποιητή που, τέσσερις αιώνες μετά τον Ιταλό, γράφει στα Κρυμμένα:

Απ΄ όσα είπα κι όσα έκαμα / να μην ζητήσουν να βρουν ποιος ήμουν / […] / Στην τελειοτέρα κοινωνία / Κάποιος άλλος θα φανεί Κι ελεύθερα θα κάμει.