Γνώμη Εκλογικά διλήμματα

Δημόσιοι υπαινιγμοί και ιδιωτικές εκμυστηρεύσεις το βεβαιώνουν: με το γύρισμα του χρόνου μπαίνουμε στην εκλογική ευθεία. Ήγγικεν η ώρα της κάλπης.

Το πότε ακριβώς θα γίνουν οι εκλογέςάνοιξη, Ιούνιο, ή Οκτώβριο- είναι, βέβαια, ένα ερώτημα. Αναπάντητο ακόμη.

Αναπάντητο προς το παρόν είναι και το ερώτημα με ποιο πρόσχημα θα στηθούν οι κάλπες, ποια δικαιολογία θα προτιμηθεί. Εκτός εάν, προς πλήρη γελοιοποίηση του πολιτικού κόσμου, επιβεβαιωθούν οι φήμες που θέλουν τον κ. Καραμανλή να χρησιμοποιεί τις αντιδράσεις σε μια απλή αναγγελία μιας αόριστης πρόθεσης για μια ατελή μεταρρύθμιση στην Ανώτατη Παιδεία, ως αφορμή για πρόωρη διάλυση μιας Βουλής, η θητεία της οποίας άδοξα θα λήξει, έτσι κι αλλιώς.

Μα το πιο σημαντικό και ουσιαστικό ερώτημα είναι εκείνο, του οποίου η απάντηση ήδη διαφαίνεται. Πού θα κριθούν οι εκλογές αυτές; Σε ποιο ερώτημα θα κληθούμε να απαντήσουμε ως ψηφοφόροι, ποιου διλήμματος τη λύση θα κληθούμε να επικυρώσουμε; Ποιο θα είναι δηλαδή, κατά τη συνήθη λόγια διατύπωση, το «διακύβευμα» των επικείμενων εκλογών;

Ότι πάντα οι εκλογές κρίνονται γύρω από ένα κεντρικό ερώτημα, γύρω από ένα δίλημμα κι ότι τις εκλογές κερδίζει εκείνος που καταφέρνει να επιβάλει ένα δίλημμα στα δικά του μέτρα, είναι σχεδόν κοινός τόπος. Το «θέμα» των εκλογών είναι άλλοτε απλό, σαφές και ακατανίκητο- όπως το «Καραμανλής ή τανκς» του ΄74, η «Αλλαγή» του ΄81 ή ο «εκσυγχρονισμός» του ΄96- κι άλλοτε πιο πεζό και γκρίζο. Αλλά πάντα ένα «θέμα» υπάρχει. Ποιο θα είναι αυτή τη φορά λοιπόν; Ποιο ερώτημα θα μας περιμένει πίσω από το παραβάν του εκλογικού τμήματος;

Είναι πιθανό, από τη μια πλευρά, η κυβερνητική παράταξη να επιδιώξει να διαμορφώσει ένα «διακύβευμα»- το επιχειρεί ήδη άλλωστε- του τύπου «μεταρρυθμίσεις ή αποτελμάτωση» και να το επισημοποιήσει καθιστώντας το

Δικαιούται αυτή τη δεύτερη τετραετία μια κυβέρνηση «ευπρεπούς αδράνειας» στην καλύτερη περίπτωση, πονηρού πολιτικαντισμού στη χειρότερη; Οι δημοσκοπήσεις πιθανολογούν ότι σε αυτό το ερώτημα η απάντηση θα είναι οριακά «ναι». Αλλά μην αποκλείετε εκπλήξεις

λόγο προσφυγής στις κάλπες. Αλλά αμφιβάλλω αν μπορεί να πείσει για τον μεταρρυθμιστικό της οίστρο μια παράταξη που θυμήθηκε τις μεταρρυθμίσεις στη λήξη της θητείας της, στα στερνά και εντελώς προσχηματικά, ως προεκλογική σημαία ευκαιρίας, με την οποία αντικαθιστά τις υποσχέσεις παροχών του 2004 που δεν τηρήθηκαν. Είναι λογικό, από την άλλη, και το ΠΑΣΟΚ να επιχειρήσει να λανσάρει ένα δικό του δίλημμα, γύρω από το οποίο θα ήθελε να κριθούν οι εκλογές αυτές. Αλλά δεν δικαιολογείται μεγάλη αισιοδοξία. Το ΠΑΣΟΚ ήταν υποχρεωμένο να διασχίσει αυτά τα χρόνια την έρημο, μετά το μοιραίο και αναπόφευκτο τέλος μιας μακράς, υπερεικοσαετούς θητείας στην εξουσία. Κάπου κάπου έδειχνε να χάνει τον δρόμο του, κατάφερε εν τέλει να φθάσει στον κρίσιμο εκλογικό χρόνο σημαντικά ανασυνταγμένο και αξιόμαχο, αλλά είναι εξαιρετικά δύσκολο, αν όχι ακατόρθωτο, να δώσει εκείνο στις επόμενες εκλογές τον τόνο, το «θέμα», όπως είχε κατορθώσει να κάνει σε όλες σχεδόν τις μετά το 1981 αναμετρήσεις, με εξαίρεση τις τρίδυμες εκλογές του ΄89- ΄90.

Είναι, συνεπώς, πιθανότατο να βαδίσουμε προς τις κάλπες δίχως ένα μείζον διακύβευμα, δίχως κάποιο συναρπαστικό ή εκβιαστικό δίλημμα, με ένα απλό και κάπως πεζό ερώτημα, μόνον: Δικαιούται μια δεύτερη θητεία η κυβέρνηση Καραμανλή ή όχι;

Δικαιούται μια δεύτερη θητεία ένα κόμμα που ήρθε στην εξουσία ύστερα από μια μακρά εξορία στα ξερονήσια της αντιπολίτευσης, ήρθε προφανώς ανέτοιμο και άμαθο, ξόδεψε την πρώτη του θητεία όχι για να εφαρμόσει κάποιο, οποιοδήποτε, πρόγραμμα, μα για να εμπεδώσει την εξουσία του, να ελέγξει το κράτος, να αποφύγει τη φθορά, να διατηρήσει το κεφάλαιο του αρχηγού του ασπατάλητο και τον έλεγχο επί του πολιτικού χρόνου ακέραιο και να διεκδικήσει την κατάλληλη στιγμή μια δεύτερη τετραετία; Δικαιούται αυτήν τη δεύτερη τετραετία μια κυβέρνηση «ευπρεπούς αδράνειας» στην καλύτερη περίπτωση, πονηρού πολιτικαντισμού στη χειρότερη; Δικαιούνται μια ανανέωση εντολής οι ατζαμήδες του μπαϊρακταρισμού, πάνω που ίσως άρχισαν (στου κασσίδη το κεφάλι) να μαθαίνουν;

Οι δημοσκοπήσεις πιθανολογούν ότι σε αυτό το ερώτημα η απάντηση θα είναι οριακά «ναι». Αλλά μην αποκλείετε εκπλήξεις. Μην αποκλείετε απαντήσεις απροσδόκητες και με απροσδόκητο τρόπο δοσμένες…