Χορεύουν , τραγουδούν και τα κουδούνια τους χτυπούν

Αράπηδες και… αρκούδες πρωταγωνιστούν στον εορτασμό των Θεοφανίων σε πολλά χωριά του Νομού Δράμας(Μοναστηράκι, Βώλακας, Καλή Βρύση, Ξηροπόταμος, Πετρούσα, Πύργοι). Ας πάρουμε σαν «δείγμα» το Μοναστηράκι που απέχει μόλις 4 χλμ. από την πόλη της Δράμας. Μία ημέρα μετά τα Θεοφάνια βγαίνουν στους δρόμους οι Αράπηδες, μεταμφιεσμένοι άνδρες που φορούν μάσκα από γιδοπροβιά και είναι σκεπασμένοι με κάπα σαν φλοκάτη. Επάνω τους έχουν μεγάλα κουδούνια(χυτά) ή μπατάλια(σφυρήλατα κουδούνια). Από τα χαράματα ξεκινούν τους αγερμούς τους, γυρίζουν δηλαδή από σπίτι σε σπί-τι και χτυπούν τις πόρτες. Χορεύουν συνοδεία παραδοσιακών οργάνων(γκάιντες- νταϊρέδες ή νταχερέδες- λύρες κ.ά.) και κάνουν… φαλικές κινήσεις. Κατά το μεσημεράκι στήνεται συνήθως ένας μεγάλος χορός στην πλατεία του χωριού. Μαζί με τους Αράπηδες ακολουθούν τον χορό οι Γκιλίγκες(άντρες ντυμένοι γυναίκες), οι Παππούδες(ντυμένοι με την παλιά αγροτική φορεσιά της περιοχής) και οι Τσολιάδες(στο κεφάλι φορούν μαύρα κρόσσια ώς τον λαιμό που συμβολίζουν τα δάκρυα για την πατρίδα), οι οποίοι «στολίζουν» με συγκεκριμένες κινήσεις τον πρωτοχορευτή.