Πρόσωπα Εφευρέσεις κατά του καταναλωτισμού

Ο εφευρέτης παρουσιάζει το καπέλο για συναχωμένους

Στον πρόλογο του βιβλίου του με τίτλο «101 άχρηστες και εξωφρενικές ιαπωνικές
εφευρέσεις», ο Κέντζι Καουακάμι υπογραμμίζει πως όλα τα προϊόντα που
παρουσιάζονται σ’ αυτό είναι πολύ καλής ποιότητας και έχουν υποβληθεί σε τεστ
τα οποία εγγυώνται την αξιοπιστία τους. Όπως για παράδειγμα το καπέλο για
συναχωμένους, το οποίο εξασφαλίζει ότι έχεις πρόχειρο ανά πάσα στιγμή ένα ρολό
χαρτιού υγείας. Ή το μόνιμο γραφείο, ένα μίνι τραπέζι εργασίας που φοριέται
γύρω από τον λαιμό ή τα σοσόνια-σφουγγαρόπανα για γάτες: τα φοράς στις
πατούσες του αιλουροειδούς και το πάτωμα αστράφτει.

Ο Κέντζι Καουακάμι έχει γίνει σταρ. Τα τέσσερα βιβλία του είναι μπεστ-σέλερ
στην Ιαπωνία, έχουν μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες και η οργάνωσή του, η
Σιντόγκου («άχρηστο» στα ιαπωνικά) αριθμεί πλέον περισσότερα από 10.000 μέλη.
«Παρακολουθούμε ένα φαινόμενο που μπορεί να συγκριθεί με τη βιομηχανική
επανάσταση στην Αγγλία», λέει ο 49χρονος Καουακάμι με τον αυτοσαρκασμό που δεν
τον εγκαταλείπει ποτέ. «Η μόνη διαφορά είναι πως τα δικά μας προϊόντα δεν
επινοούνται για να διευκολύνουν τη ζωή». Η διαρκής αναζήτηση εντελώς άχρηστων
αντικειμένων έχει κάνει τον Καουακάμι νέο ήρωα του αντικαταναλωτικού
κινήματος, το οποίο βλέπει στον πρόσωπό του έναν ιδιοφυή οραματιστή που
χρησιμοποιεί τις επινοήσεις του για να καταγγείλει έναν υλιστικό κόσμο.

Ο Κέντζι Καουακάμι σπούδασε μηχανικός αεροσκαφών, αλλά άρχισε την καριέρα του
ως σεναριογράφος κινουμένων σχεδίων. Το κίνημα Σιντόγκου το ίδρυσε στη
δεκαετία του 1980, όταν ήταν επικεφαλής ενός περιοδικού για τους καταναλωτές.
Σήμερα – έπειτα από 20 και πλέον χρόνια και 600 εφευρέσεις – λέσχες των «φαν»
τού Σιντόγκου έχουν δημιουργηθεί στις ΗΠΑ, τη Βρετανία και την Ιαπωνία και
χιλιάδες άνθρωποι συμμορφώνονται προς τον «δεκάλογο του Σιντόγκου»: οι
εφευρέσεις πρέπει να είναι άχρηστες, να είναι καθημερινά αντικείμενα, να μη
βασίζονται αποκλειστικά στο χιούμορ, να μη διαφημίζουν, να μην προσβάλλουν
τίποτε και κανέναν, κυρίως να μην πωλούνται ούτε να καλύπτονται από
ευρεσιτεχνίες. Ως καλά παραδείγματα ανόητων ιδεών, η Διεθνής Εταιρεία
Σιντόγκου αναφέρει την οδοντόβουρτσα διπλής κεφαλής (για να βουρτσίζει
ταυτόχρονα τα πάνω και τα κάτω δόντια), τη γραβάτα-ομπρέλα, το πιρούνι με
μοτεράκι.

Όπως αντιλαμβάνεται κανείς, ο Καουακάμι δεν συμμερίζεται την άποψη πως οι
ανθρώπινες εφευρέσεις είναι πάντα για το καλύτερο – πιστεύει πως η ψηφιακή
εποχή απέδειξε πως η ανθρωπότητα επινοεί μερικές φορές πράγματα που μας
χωρίζουν. «Το να είσαι ελεύθερος είναι ό,τι σημαντικότερο υπάρχει στη ζωή»,
εξηγεί. «Το Σιντόγκου είναι σύμβολο ελευθερίας, μόνο μια ελεύθερη ψυχή μπορεί
να δημιουργήσει ανόητα και τρελά πράγματα». Ο αριθμός των προϊόντων που
μπορούμε να δημιουργήσουμε από τη στιγμή που θα απελευθερωθούμε από την έννοια
του πρακτικού είναι απεριόριστος, διαβεβαιώνει· πράγμα που εξηγεί προφανώς το
ότι ετοιμάζεται να εκδώσει το πέμπτο βιβλίο για την επιστήμη τού άχρηστου.