«Οι ήρωές μου με βασανίζουν πάντα»

«Το βιβλίο διαβάζεται με δύο τρόπους: πρώτα από εκείνους τους αναγνώστες που θα αναγνωρίσουν χαρακτήρες από άλλες μου ιστορίες, και έπειτα από εκείνους που δεν ξέρουν τίποτε και που θα το διαβάσουν υπό νέο φως», λέει ο Πολ Όστερ ψάχνοντας τη σχέση των ηρώων και του δημιουργού τους

«Είναι μια περίεργη ιστορία το πώς γεννήθηκε αυτό το μυθιστόρημα», λέει ο Πολ
Όστερ. «Δεν θυμάμαι αν ήμουν ξύπνιος ή κοιμόμουν, αλλά κάποια στιγμή άρχισα να
έχω ένα όραμα. Ήταν αυτός ο ηλικιωμένος άνθρωπος με τις πιτζάμες που καθόταν
μέσα σε ένα δωμάτιο και κοιτούσε το πεζοδρόμιο. Αυτή η εικόνα ερχόταν στο
μυαλό μου συνέχεια. Ύστερα από καιρό συνειδητοποίησα πως αυτός ο γέρος ήμουν
εγώ και έπρεπε οπωσδήποτε να πω την ιστορία του συγγραφέα που έφτιαχνε
ιστορίες με τη φαντασία του. Είναι πολύ περίεργο. Γιατί κανένα βιβλίο μου
μέχρι σήμερα δεν γεννήθηκε από μια εικόνα».

Έτσι περιγράφει ο Πολ Όστερ το πώς προέκυψε το καινούργιο του «Travels in the
Scriptorium», το οποίο αρκετοί είδαν σαν μια απόπειρά του να μιλήσει για το
μπλοκάρισμα της έμπνευσης, τη συγγραφική διαδικασία ή ακόμη και για το
κλείσιμο ενός κύκλου. Εδώ μάλιστα επιστρέφουν και πρόσωπα από προηγούμενά του
βιβλία του συγγραφέα του «Καπνού» (που έγινε και ταινία). Μια ντουζίνα από
χαρακτήρες ψάχνουν να βρουν τον συγγραφέα τους. Για να τον λιντσάρουν.
Εκείνος, ένοχος για όλα, αντισκέκεται. Ονομάζεται Μπλανκ (blank, όπως κενό)
αλλά θα μπορούσε να είναι ένας άλλος Πολ Όστερ.

«Οι ήρωές μου με βασανίζουν, αλλά κάτι πρέπει να κάνω κι εγώ γι’ αυτό», λέει.
Ο ήρωας του Όστερ εδώ δεν έχει μνήμη, περιβάλλεται από αντικείμενα που έχουν
επάνω τους ετικέτες, από ασπρόμαυρες φωτογραφίες και από τέσσερις στοίβες
χαρτιού. «Το πρόβλημά του είναι πως δεν θυμάται τι έχει γράψει». Ποια η σχέση
του ίδιου του Όστερ με τους ήρωές του; «Σίγουρα πρέπει να φτιάξω τις ιστορίες
μου με αυτούς. Όμως δεν αισθάνομαι ένοχος και δεν καταφέρνω να απελευθερωθώ
από τους ήρωές μου».

Ο Όστερ «παρακολουθεί» μέσα από τον Μπλανκ πώς λειτουργεί το μυαλό του
συγγραφέα. Μάλιστα ο διάσημος Νεοϋορκέζος της γραφής έχει μόλις τελειώσει τα
γυρίσματα μιας ταινίας που αφηγείται την ιστορία ενός άλλου συγγραφέα, ο
οποίος ενώ βρίσκεται στην εξοχή για να ξεκουραστεί είναι αναγκασμένος να
ακολουθήσει μια ιδέα. Μιλάει για την ταινία «The Inner Life of Martin Frost»,
που γεννήθηκε κατά ένα μέρος από το βιβλίο του «The book of illusions». «Ένας
συγγραφέας πηγαίνει στο Νέο Μεξικό, όπου εμφανίζεται αιφνιδίως μπροστά του η
μούσα του», εξηγεί ο Όστερ.

Μήπως, τελικά, όπως οι ήρωες του Μπλανκ στο βιβλίο, και ο ίδιος ο 59χρονος
Όστερ αναθέτει αποστολές στους δικούς του χαρακτήρες; «Μα, όλοι οι συγγραφείς
δεν το κάνουν; Είναι η αποστολή να δουν τι υπάρχει ανάμεσα στη γέννηση και
στον θάνατο και τι συμπιέζεται στο ενδιάμεσο».

Τι; τον ρωτάει ο Πάολο Μαστρολίλι της ιταλικής «Stampa», που συνάντησε τον
συγγραφέα στη Νέα Υόρκη. «Δύσκολη ερώτηση. Ίσως οι δυο πιο αγαπημένες λέξεις
του Φρόυντ: αγάπη και εργασία. Μια αγάπη που να μας ανυψώνει και μια δουλειά
που να μας βοηθά να εκφραστούμε. Στη ζωή, όπως και στη λογοτεχνία, κάποιοι τα
βρίσκουν – κάποιοι όχι».

«Ζούμε σε φρικτούς καιρούς»

Στο «Travels in Scriptorium» του Πολ Όστερ υπάρχουν αναφορές στο Γκουαντάναμο,
αλλά και στην 11η Σεπτεμβρίου. «Όντως, είναι ένα βιβλίο πολιτικό», λέει ο
συγγραφέας. «Ζούμε σε φρικτούς καιρούς. Ο Μπλανκ κλεισμένος μέσα σε ένα μικρό
δωμάτιο. Είναι μια μεταφορά για τα όσα έχουμε κάνει στους φυλακισμένους του
πολέμου κατά της τρομοκρατίας… Μετά τον τυφώνα Κατρίνα, ο Μπους έδειξε πως
δεν τον ενδιαφέρει καθόλου ο λαός του».