Λόρκα σαν αρχαία τραγωδία

Η Μάνα – Δέσποινα Μπεμπεδέλη και το ζευγάρι του πάθους και του αίματος Κωνσταντίνος Κωνσταντόπουλος – Λεονάρδο και Τάνια Τρύπη – Νύφη στον «Ματωμένο γάμο» του Σωτήρη Χατζάκη που βλέπει στον Λόρκα μια συνέχεια της αρχαίας ελληνικής τραγωδίας

Τον σκότωσαν. Εβδομήντα χρόνια πριν. Οι Φαλαγγίτες του πραξικοπηματία
στρατηγού Φράνκο και των ανθρώπων του. Σαν το σκυλί. Σ’ ένα φαράγγι. Μέσα σ’
ένα λάκκο που άνοιξαν. Το σώμα του, τα κόκαλά του ποτέ δεν βρέθηκαν.

Όμως το πνεύμα το πλούσιο, το ελεύθερο, το ανυπότακτο του Φεδερίκο Γκαρθία
Λόρκα δεν μπόρεσαν να το σκοτώσουν. Όσο κι αν προσπάθησαν να φιμώσουν το λόγο
του, απ’ το ’36 και μετά η ποίησή του, το θέατρό του, τα σκίτσα του
δραπέτευσαν από την Ισπανία του φασισμού και κατέκλυσαν όλο τον κόσμο. Ο
Ποιητής Έζησε. Κι όχι γιατί του επιφύλαξαν αυτόν το σκληρό θάνατο που τον
ανήγαγε σε θρύλο – δεν ήταν ο μόνος. Αλλά γιατί ο πολυσήμαντος λόγος του έχει
αντοχές τόσες και τέτοιες που ο χρόνος αντί να τον «αραιώσει» τον χαλύβδωσε.

Επέτειος Λόρκα φέτος και το Εθνικό Θέατρο ανεβάζει για δεύτερη φορά στην
ιστορία του ένα από τα κορυφαία του έργα: τον «Ματωμένο γάμο» στην αξεπέραστη,
κλασική μετάφραση του Νίκου Γκάτσου. Σκηνοθέτης ο Σωτήρης Χατζάκης.

Ο γάμος δύο νέων κάπου στα ξερά βουνά της Ισπανίας πνίγεται στο αίμα
όταν η Νύφη το σκάζει απ’ το γαμήλιο γλέντι μαζί με τον επίσης παντρεμένο
Λεονάρδο, πρώτο της έρωτα, ο οποίος ανήκει σε μια οικογένεια που βρίσκεται σε
βεντέτα με την οικογένεια του Γαμπρού.

Την Μάνα επωμίζεται η Δέσποινα Μπεμπεδέλη. Νύφη η Τάνια Τρύπη, Λεονάρδο ο
Κωνσταντίνος Κωνσταντόπουλος, Γαμπρός ο Αλέξανδρος Μπουρδούμης.

«Η παράσταση σαφέστατα θα είναι μια αναφορά στον τρόπο του τραγικού. Θα έχει
άμεση σχέση με το τυπικό της αρχαίας τραγωδίας. Ο Λόρκα, όπως συμβαίνει στην
“Ορέστεια”, χαράζει έναν κύκλο αδικαίωτου αίματος το οποίο ζητάει να πληρωθεί.
Μέσα στον κύκλο αυτό του αίματος κινούνται τα πρόσωπα του έργου». Ο Σωτήρης
Χατζάκης μπαίνει κατευθείαν, χωρίς «περιφράσεις» στην ψίχα της σκηνοθετικής
του άποψης.

Επέλεξε για την παράσταση τη μουσική και τα τραγούδια – επίσης κλασικά, επίσης
αξεπέραστα – που έγραψε ο Μάνος Χατζιδάκις για το πρώτο ελληνικό ανέβασμα του
έργου από τον Κάρολο Κουν και το «Θέατρο Τέχνης» το 1948. Η μουσική θα
παίζεται, σε διδασκαλία και επιμέλεια Σαββίνας Γιαννάτου, από δύο μόνο
μουσικούς – πιάνο και τσέλο – κατά την επιθυμία που ο συνθέτης εξέφρασε όταν
την «ξανακοίταξε» προς το τέλος της ζωής του.

«Υποδεχτήκαμε τα τραγούδια του Χατζιδάκι σαν λιτανείες, σαν θρήνους. Είναι ένα
είδος μουσικής θρησκευτικού δράματος. Μόνο που εδώ πρόκειται για μια θρησκεία
της απόγνωσης. Δεν είδα τη μουσική από τη λυρική, τη ρομαντική της πλευρά.
Διότι και ο λυγμικός λυρισμός και ο ρομαντισμός και ο εξωτισμός και τα
ηθογραφικά στοιχεία έχουν απομακρυνθεί εντελώς από την παράσταση.

Η σκηνή θα είναι εντελώς γυμνή (σ.σ.: τα σκηνικά υπογράφει ο Γιώργος
Πάτσας, τα κοστούμια η Έρση Δρίνη, τους φωτισμούς ο Αντώνης Παναγιωτόπουλος).
Μόνο πέντε αυστηρές καρέκλες.

Τα πρόσωπα έχουν το μέγεθος της τραγικής συνείδησης. Η παρουσία των νεκρών,
επίσης, είναι καθοριστική μέσα στο έργο και επιμένω σ’ αυτό. Αδρανοποιεί, η
παρουσία αυτή, τη βούληση για αποτροπή της συμφοράς. Όπως συμβαίνει και στην
τραγωδία. Σε πολλά σημεία η παράσταση “ξεφεύγει” συνειδητά και πηγαίνει προς
το αρχαίο δράμα. Εξάλλου το ντουέντε, η σχέση έρωτα και θανάτου, είναι
“προίκα” από τη τραγωδία. Πιστεύω ότι ο Λόρκα συνεχίζει την παράδοση της
τραγικής φώτισης της ανθρώπινης περιπέτειας».

Οι πρωταγωνιστές έρχονται να συμπληρώσουν τον σκηνοθέτη.

Τάνια Τρύπη: «Η Νύφη είναι, όπως όλοι στο έργο, τραγικό πρόσωπο.
Έρχεται σε κόντρα με την εποχή της και με όλο της το περιβάλλον και ακολουθεί
το ένστικτό της – αυτόν τον “ομφάλιο λώρο” που τη συνδέει με τον Λεονάρδο όσο
κι αν προσπαθεί να τον κόψει».

Κωνσταντίνος Κωνσταντόπουλος: «Ο Λεονάρδο είναι στο έργο ο μόνος ρόλος
που έχει όνομα. Και “ταυτότητα”. Οι άλλοι αναφέρονται μόνο με την ιδιότητά
τους. Δεν είναι τυχαίο νομίζω. Ίσως αυτό αποκαλύπτει πως είναι διαφορετικός
από τους άλλους. Ο εκτός της “αγέλης”. Ο οποίος θα διαπράξει την Ύβριν».

Αλέξανδρος Μπουρδούμης: «Ο Γαμπρός είναι ο πιο “αθώος” από τους
χαρακτήρες του έργου: ένα αγόρι αγνό που θέλει να γίνει άντρας. Και που θέλει
να βγει απ’ αυτό το σπίτι με τους νεκρούς τους οποίους η Μάνα κάθε τόσο
“καλεί” – από τον κύκλο αυτό του αίματος. Δεν θα τα καταφέρει».

«Η Μάνα υφίσταται δεινά μεγάλα»

Με τη μουσική και τα τραγούδια του Μάνου Χατζιδάκι, που είχε γράψει για το πρώτο ελληνικό ανέβασμα στο «Θέατρο Τέχνης» το 1948, παρουσιάζεται ο «Ματωμένος Γάμος»

Βρήκα την Δέσποινα Μπεμπεδέλη στην Λευκωσία. Μια ανάσα στο σπίτι της, κοντά
στην οικογένειά της, πριν γυρίσει στην Αθήνα για τις τελικές δοκιμές.

Έχει ξαναπαίξει την Μάνα. Πριν από είκοσι ακριβώς χρόνια. Τη σεζόν 1986 – ’87
με τον Θεατρικό Οργανισμό Κύπρου σε σκηνοθεσία Εύη Γαβριηλίδη.

«Κάθε φορά που τυχαίνει να επαναλάβω ένα μεγάλο ρόλο το θεωρώ τύχη. Γιατί με
το χρόνο συσσωρεύεται μεγαλύτερη πείρα, περισσότερη γνώση… Δουλεύω με έναν
εξαιρετικό και πάλι σκηνοθέτη. Και αυτή τη φορά, με τη βοήθειά του, ανακαλύπτω
περισσότερο το τραγικό μέγεθος του ρόλου αλλά και όλου του έργου.

Η Μάνα είναι ένα αθώο, ειρηνικό πλάσμα που έχει ταχτεί να κάνει παιδιά, να
καλλιεργεί τη γη με τον άντρα της, να παίρνει τους καρπούς της και να ζει απ’
αυτούς. Το πλάσμα αυτό επιλέγεται, θα έλεγε κανένας, από την υπέρτατη φύση να
υποστεί δεινά μεγάλα. Χωρίς να φταίει σε τίποτα. Εκεί επικεντρώνουμε την
τραγική της διάσταση».

INFO

Στο θέατρο «Κάππα» (Κυψέλης 2, τηλ. 210 8831068). Πρεμιέρα: 9 Νοεμβρίου.