«Πέθανε η ζωγραφική; Σαχλαμάρες!»
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
6 λεπτά  |
 |
|
Πάντα όρθιος και μόνος ζωγραφίζει ο Γιάννης Μόραλης κλεισμένος στο ατελιέ |
«Η νέα δουλειά μου είναι δέκα μόνο έργα που τα έκανα στο εργαστήριό μου στην
Αίγινα από το 2002 και μετά. Αυτά τα τελευταία δέκα έργα είναι αυτά που
περισσεύουν έπειτα από τέσσερα χρόνια, ύστερα από πολλά σχέδια, σβησίματα,
δοκιμές σκισίματα. Είναι ό,τι μένει στο σουρωτήρι, αυτά που πέρασαν τη
δοκιμασία. Τα δέκα και καλύτερα. Αυτά θέλω να βγουν. Τα άλλα τα καταστρέφω.
Και θέλω να βγουν για να τα δει ο κόσμος, ποια είναι η δουλειά μου· γιατί μας
πνίγουν τα ψεύτικα, που δεν μας είναι καν γνωστή ή ύπαρξή τους, χωρίς να
μπορούμε να κάνουμε τίποτα».
Ο Γιάννης Μόραλης είναι ένας άνθρωπος απλός και καλοσυνάτος. Μπορεί η υπογραφή
του σ’ έναν πίνακα να αξίζει εκατομμύρια. Ο ίδιος ζει σ’ ένα δυάρι διαμέρισμα
στο Κολωνάκι. Όλο τον χειμώνα σχεδιάζει, γιατί λόγω στενότητας του χώρου δεν
μπορεί να ζωγραφίσει. Τους μήνες του καλοκαιριού, χάνεται στην Αίγινα.
Κλείνεται στο τεράστιο εργαστήριό του, που σχεδίασε ο φίλος του Άρης
Κωνσταντινίδης και δεν αφήνει κανέναν να μπει μέσα για να μην τον αποσπάσει
από το έργο του.
«Προχωρώ πετώντας και αφαιρώντας, για να κρατήσω το ουσιαστικό», λέει σε μια
από τις σπάνιες κουβέντες του με «ΤΑ ΝΕΑ» (μένει εδώ και δεκαετίες πεισματικά
σιωπηλός απέναντι στη δημοσιότητα). «Όταν ζωγραφίζω, όπως και όταν γράφω δυο
σελίδες, κόβω, κόβω, κόβω, πετώ τις φλυαρίες. Το περιττό αδυνατίζει το έργο. Η
ένταση και η δύναμη είναι στην καθαρότητα».
«Δεν πιστεύω τις σαχλαμάρες που λένε, ότι έχει πεθάνει η ζωγραφική. Πεθαίνει η
ζωγραφική μιας εποχής, μιας σχολής. Όμως ξεκινά πάλι από την αρχή και κινείται
όπως κάνει ένα παιδί που τραβάει μια γραμμή και πρωτογράφει κάτι. Έτσι θέλω
και τα έργα μου να είναι τα πρωταρχικά, τα στοιχειώδη». Αυτό το είχε από παιδί
τεσσάρων, πέντε, έξι χρόνων. Στην Πρέβεζα και την Άρτα όπου ζούσε, του άρεσε
να πηγαίνει τα απογεύματα όταν ήταν άδειο το σχολείο.
Στο γραφείο του πατέρα του που ήταν γυμνασιάρχης, άνοιγε το ντουλαπάκι με τις
κιμωλίες, έπαιρνε μια άσπρη κιμωλία και βουτούσε τις άλλες δυο στο μπλε και
στο κόκκινο μελάνι. Μ’ αυτές πήγαινε κάτω, έπαιρνε τα άσπρα χαρτιά από τις
λευκές κόλλες των διαγωνισμών που τις έκοβαν για να κρατούν σημειώσεις κι εκεί
επάνω έκανε πλάγιες κι αντικρυστές γραμμές. «Αργότερα με άφησε η αδελφή της
μητέρας μου, που ήταν ερασιτέχνης ζωγράφος, να μπω στην κάμαρα όπου είχε τα
σωληνάρια με τα χρώματα. Εκεί πρωτομύρισα λαδομπογιά».
Στα ενενήντα του, ζωγραφίζει όρθιος και μόνος στέκει απέναντι στο άσπρο του
τελάρο, με την απλότητα του παιδιού με την κιμωλία στο χέρι που γράφει και
σβήνει ώσπου να νιώσει πως αυτό είναι το ένα και το καλό· προσέχει πού θα μπει
η κάθε γραμμούλα σαν μαθητούδι, αλλά και ως υπεύθυνος καλλιτέχνης που αναζητεί
επίμονα την ουσία. Αυτά είναι πράγματα που δεν αντιγράφονται. Είναι ο τρόπος
που κάνει το έργο και «είναι όλα τα λεφτά» κι όχι ο μουσαμάς. Το ψεύτικο έργο
είναι το αυγό του φιδιού που μπαίνει στη φωλιά για τα πουλιά. Η απάτη που
γίνεται είναι εις βάρος του συνόλου καθώς τα έργα τέχνης ταξιδεύουν
μεταπωλούνται, δημοπρατούνται και κάποτε καταλήγουν και στα μουσεία.
«Η Αίγινα είναι σαν την γυναίκα»
Τι είναι εκείνο που «τράβηξε» τον Γιάννη Μόραλη στην Αίγινα; «Είναι το φως,
είναι τα σπίτια που ίσως θυμίζουν κάπως την Άρτα και το πατρικό μου, είναι
αυτό που έλεγε ένας φίλος μου. Η Αίγινα είναι όλη η Αττική σε περίληψη. Είναι
οι περίπατοι με το μπαστούνι την άνοιξη στους αγρούς. Είναι η Μεγάλη Εβδομάδα
με τους Επιτάφιους, είναι η αίσθηση της θάλασσας στον ορίζοντα, ακόμα κι όταν
δεν τη βλέπεις. Είναι οι άνθρωποι, όλη η παλιοπαρέα των φίλων που είχαμε εκεί
(σ.σ.: ο Νικολάου, ο Καπράλος, ο Πικιώνης, ο Ελύτης, ο Σεφέρης, ο Γκάτσος). Μη
ρωτάτε. Είναι σαν τη γυναίκα. Άμα σου αρέσει, σου αρέσει και δεν ξέρεις ούτε
σκέφτεσαι το γιατί».
Όχι στη «βλακεία των παραχαρακτών»
 |
|
Μέχρι και σφραγίδα «Γιάννης Μόραλης» (που ο ίδιος δεν έχει) επινόησαν οι |
Απλωμένοι στο μεγάλο τραπέζι της Γκαλερί Ζουμπουλάκη, οι φάκελοι με τις
φωτογραφίες των ψεύτικων έργων που φθάνουν από καιρό σε καιρό για γνωμάτευση,
οι κατάλογοι και τα βιβλία τέχνης όπου είναι δημοσιευμένα τα αυθεντικά έργα,
σημειώσεις από την αντιπαραβολή.
«Να, αυτός ο απαίσιος πίνακας είναι μια συρραφή από δύο τελείως διαφορετικά
έργα. Δεν καταλαβαίνουν τίποτα. Ετούτος εδώ πάλι ο πίνακας είναι αντιγραφή από
ένα έργο που βρίσκεται στο Μέγαρο Μαξίμου. Να, βλέπετε πώς πάει εδώ αυτή η
γραμμή;», λέει ο Γιάννης Μόραλης και αυθόρμητα πιάνει το μολύβι και διορθώνει
πάνω στη φωτογραφία του ψεύτικου έργου την ευθεία με μια καμπύλη. Τα μάτια του
δεν αντέχουν τέτοια κακοποίηση.
«Λέω στην κ. Ζουμπουλάκη να κάνουμε μια καταγγελία κατ’ αγνώστων. Η βλακεία
αυτών των παραχαρακτών είναι ότι πάνω στο ψεύτικο έργο, εκτός από την πλαστή
υπογραφή, υπάρχει και στρογγυλή σφραγίδα με τα αρχικά μου για μεγαλύτερη
εγκυρότητα. Εγώ δεν έχω σφραγίδα. Πού την είδαν;», διερωτάται.
Πώς υπέπεσαν στην αντίληψή σας αυτά τα έργα;
«Μας τα έφεραν κάποιοι γνωστοί, για να δούμε αν είναι γνήσια ή ψεύτικα»,
παρεμβαίνει η γκαλερίστα Πέγκυ Ζουμπουλάκη.
Ανίσχυρος ο καλλιτέχνης απέναντι στα ψεύτικα έργα που μπορεί να κυκλοφορούν.
Να τα καταστρέψει δεν μπορεί. «Θα είναι φθορά ξένης ιδιοκτησίας. Αν γράψω
επάνω “αυτό το έργο είναι πλαστό” και το υπογράψω “Γιάννης Μόραλης”, οι
επιτήδειοι θα σβήσουν την επιγραφή που λέει ότι είναι ψεύτικο και θα κρατήσουν
την υπογραφή μου. Μου έχει συμβεί αυτό».
Είναι μια υπογραφή – ανοιχτή επιταγή. Δεν σας κολακεύει, ως καλλιτέχνη, το
γεγονός ότι σας αντιγράφουν;
«Η αρχαία ελληνική τέχνη διασώθηκε χάρη στα ρωμαϊκά αντίγραφα. Εδώ όμως δεν
πρόκειται γι’ αυτό. Αυτό που έγινε με τα χρώματα είναι κακοήθεια ή όπως έλεγε
ο φίλος μου ο Νίκος Εγγονόπουλος για τα ψεύτικα έργα, αυτό εδώ το έργο “είναι
βελτιωμένο επί τα χείρω προς το χειρότερο”».
INFO
«Ι. Μόραλης, Ζωγραφική», έκθεση από την Πέμπτη 16 Νοεμβρίου στην Γκαλερί
Ζουμπουλάκη (Πλ. Κολωνακίου 20, τηλ. 210-3608.278). Έως 16 Δεκεμβρίου.
Google news
