«Μια άλλη Ελλάδα ήκμασε στη Βενετία»

![]() |
![]() |
|
Η ελληνική κοινότητα της Βενετίας, την ιστορία της οποίας μελετά το |
Ο κρίκος που ενώνει το Βυζάντιο μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης με την
Ελλάδα και την Ευρώπη βρίσκεται στη Βενετία. Εκεί φυλάσσονται τα μόνα αρχεία
που αφορούν τη Βενετοκρατία στην Ελλάδα αλλά και την ελληνική κοινωνία σε μια
εποχή που δεν έχουμε ελληνικές πηγές. Το Ίδρυμα Ωνάση απένειμε πρόσφατα ένα
βραβείο στο ελληνικό Ινστιτούτο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών Βενετίας
για το έργο που κάνει να φέρει την άγνωστη ιστορία στο φως.
«Αν οι Ιταλοί ιστορικοί ονόμασαν τη Βενετία “ένα άλλο Βυζάντιο”, η λαμπρή
ελληνική κοινότητα της Βενετίας, που ήκμασε επί 450 χρόνια, ήταν μια άλλη
Ελλάδα», λέει η καθηγήτρια Χρύσα Μαλτέζου. Που πιστεύει ότι η Βενετοκρατία
στην Ελλάδα δεν ήταν τόσο μια ιστορία κυριαρχίας τοπικού ενδιαφέροντος, αλλά
ώσμωσης και αλληλεξάρτησης. Ένα κεφάλαιο της ευρωπαϊκής ιστορίας. Τον
«διάλογο» συνεχίζει σήμερα το ελληνικό Ινστιτούτο Βυζαντινών και
Μεταβυζαντινών Σπουδών Βενετίας, που διευθύνει η ίδια και φέρνει στο φως
άγνωστα αρχεία που γράφουν -ευρωπαϊκή- ιστορία.
Αλεξανδρινή στην καταγωγή, με σπουδές βυζαντινής και μεσαιωνικής ιστορίας στην
Αθήνα, στη Γαλλία και την Ιταλία, η καθηγήτρια Χρύσα Μαλτέζου, γνήσιο τέκνο
της ελληνικής πνευματικής διασποράς που ζει στη Βενετία, πρόσφατα βρέθηκε στην
Αθήνα για να παραλάβει ως εκπρόσωπος του Ιδρύματος μια κορυφαία διάκριση. Το
1982 είχε τιμηθεί με το βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών για τη διάσωση των
ιστορικών αρχείων των Κυθήρων και το 2003 παρέλαβε από τα χέρια του Προέδρου
της Δημοκρατίας τον Χρυσό Σταυρό του Τάγματος της Τιμής για την επιστημονική
προσφορά της: περισσότερες από 100 μελέτες για τις σχέσεις Βυζαντίου και
Βενετίας.
Τι είναι τελικά το ελληνικό Ινστιτούτο Βυζαντινών Σπουδών Βενετίας;
Το μόνο κέντρο επιστημονικής έρευνας που διαθέτει η Ελλάδα στο εξωτερικό.
Άρχισε να λειτουργεί το 1955, και συγχρόνως ήταν ο κληρονόμος της ελληνικής
κοινότητας της Βενετίας, μετά την Άλωση. Η κοινότητα ιδρύθηκε από Έλληνες
πρόσφυγες στη Βενετία το 1498 και συγκέντρωσε μοναδικούς θησαυρούς, αρχειακούς
και έντυπους, μνημεία όπως η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου των Ελλήνων και το
Φλαγγίνειο Εκπαιδευτήριο, που κτίσθηκαν τον 16ο αιώνα και σημαντική περιουσία
σε ακίνητα.
Τι θα κάνετε με το χρηματικό έπαθλο των 200.000 δολαρίων;
Θα τα δώσουμε για δύο προγράμματα. Το ένα αφορά τη διάσωση, συντήρηση,
καταλογογράφηση και ψηφιοποίηση του ιστορικού αρχείου της ελληνικής
κοινότητας. Θα δουλέψουμε στα κρατικά αρχεία της Βενετίας, στη Μαρκιανή
Βιβλιοθήκη και σε άλλα ιταλικά αρχεία όπου σώζεται το μεγαλύτερο μέρος του
αρχειακού υλικού που αφορά την τοπική ελληνική κοινωνία σε μια εποχή που δεν
έχουμε ελληνικές πηγές. Το πόσο συσσωματώθηκαν οι Έλληνες με τους Βενετούς,
λ.χ., ή πόση αντίσταση συνάντησαν οι Βενετοί. Για να γίνει αυτό το έργο θα
πρέπει να ρίξουμε πολλές δυνάμεις και πρόσωπα.
Το δεύτερο πρόγραμμα είναι η κατάρτιση ενός συνθετικού έργου για την ιστορία
των Βενετών στην Ελλάδα, βάσει καινούργιου αρχειακού υλικού, ώστε να δειχθεί
ότι δεν είναι μια ιστορία κυριαρχίας, Βενετοκρατίας, αλλά είναι η ιστορία της
ώσμωσης και της σύγκλισης δύο πολιτιστικών παραδόσεων και παραμένει
αταξινόμητο. Υπάρχουν κατάστιχα που δεν έχουν ανοιχθεί ποτέ.
Με τη δημιουργία του κατάλληλου εργαλείου υποδομής θα βγουν στο φως τα
δεδομένα που αφορούν όλους τους Έλληνες που έζησαν εδώ και τις δραστηριότητές
τους. Από συναλλαγματικές και φορτωτικές πλοίων που αφορούν το εμπόριο και την
οικονομία μέχρι την εκκλησιαστική ιστορία, την τυπογραφία, τα γράμματα και τις
τέχνες ώς τις ληξιαρχικές πράξεις γεννήσεων, τα πρόσωπα, τα προικοσύμφωνα κ.ά.















