ΑΝΑΛΩΣΙΜΑ Μικρή κόκκινη φλόγα

Βάζω στο Google το όνομα Annie Leclerc και μου βγάζει ένα τεράστιο κατεβατό
αναφορών, αλλά κανέναν επίσημο δικτυακό τόπο, από εκείνους με τα χρώματα και
τις φωτογραφίες, τις βιογραφίες, τις ειδήσεις. Πέθανε, στ’ αλήθεια, 66 χρόνων;
Αμερικανικές αναφορές στο έργο της, φιλμογραφία, όλα σκόρπια, ανοργάνωτα. Στα
χθεσινά «ΝΕΑ», η φωτογραφία της δείχνει το δέρμα σπασμένο, το πουλόβερ
κατάσαρκα, με αυτό τον παριζιάνικο τρόπο της δεκαετίας του ’70. Εύθραυστη,
αφημένη στον χρόνο και χαμογελαστή, ευάλωτη, φιλόσοφος που παρακολούθησε τις
πιο τολμηρές ιδέες για απελευθέρωση, ατομική και γυναικεία. Τυχερές υπήρξαμε
στις αναζητήσεις μας, τότε που ο φεμινισμός μάς βοηθούσε να χτίσουμε την
ταυτότητά μας. Από τη μια είχαμε την κατεδαφιστική φωνή της Σιμόν ντε
Μποβουάρ, που είχε αναστατώσει την προηγούμενη γενιά, από την άλλη τη
στοχαστική ανάλυση της Αννί Λεκλέρ, ερχόμασταν στα ίσα μας. Η γυναίκα γίνεται,
έλεγε η μία, ναι αλλά και όλα όσα την έχουν κατασκευάσει, ή όσα αποδέχθηκε,
δεν είναι για πέταμα, απαντούσε η άλλη. Γιατί όμως τις συγκρίνω; Περνούσαν
γρήγορα οι εποχές, η καθεμία εξέφρασε τη δική της – και η σημερινή εποχή έχει
το προνόμιο να συνδυάζει και τις δύο. Μπορείς να πεις ότι και οι επαναστάτες
αγαπημένοι τους είχαν παράλληλες πορείες, ο Σαρτρ μέχρι τα γηρατειά του
έβρισκε επαναστατικό νόημα στο ιστορικό παρόν, ο Νίκος Πουλαντζάς δεν άντεξε
τη διάψευση των προσδοκιών. Κι εκείνη χάνεται νέα. Μήπως είναι ανθυγιεινό να
μένεις πιστός στη σκέψη σου, παρακολουθώντας την στις αλλαγές και στις
αποκαλύψεις που κάνει, λυγίζοντας από την κούρασή της; Μήπως βλάπτει την
υγεία, σαν το τσιγάρο, που αγαπούσε τόσο, του αφιέρωσε κι ένα βιβλίο; Θα
ξαναδιαβαστούν άραγε τώρα τα βιβλία της; Κι εκείνο το «Parole de femme», θα
αναρωτηθεί κανείς αν μεταφράζεται σωστότερα «Λόγος γυναίκας», παρά «Γυναικείες κουβέντες»;