Ξεριζώνοντας τη μαύρη ντάλια

Γράψε ξανά «Το μεγάλο πουθενά». The «big nowhere» που λέει και ο τίτλος ενός
άλλου μυθιστορήματος του ιδίου μεγαλοσυγγραφέα της «Ντάλιας» Τζέιμς Ελρόι. Με
υστερόγραφο: Θεέ μου, πόσο χαμηλά έπεσε ο Μπράιαν Ντε Πάλμα!

Αν (λέω και υπογραμμίζω το υποθετικό «αν») η ίδια ακριβώς, ολόφτυστη
χαλκομανία περιφερόταν στην αγορά χωρίς τον Ντε Πάλμα, τα σαρκώδη χείλη της
Σκάρλετ Τζόχανσον και χωρίς το σπρώξιμο των παπαγάλων όλης της δημοσιογραφικής
οικουμένης, θα περνούσε εντελώς στα ψιλά. Συνοπτικά, πάσχει από τα πάντα. Από
οικονομία στην αφήγηση, από σαφήνεια στην ίντριγκα, από χαρακτήρα, ταυτότητα,
στυλ, ύφος, κατασκευαστική στερεότητα.

Παράδειγμα; Όλοι μιμούνται κάποιον, κάποια, κάπου, κάποτε. Η (αγνώριστη)
Σκάρλετ μπαινοβγαίνει μεταξύ κουζίνας και κρεβατοκάμαρας, κι όμως μιμείται τη
φαμ φατάλ. Το μόνο που δεν αλλάζει πάνω της είναι το έντονο κόκκινο στις
χειλάρες της. Η (αξιοπρεπέστερη) Χίλαρι Σουάνκ τη Λορίν Μπακόλ του «Μεγάλου
ύπνου». Ο (ασήμαντος) Τζος Χάρτνετ τον Τζον Γκάρφιλντ. Ο Ντε Πάλμα τον
τροχονόμο. Πώς έγινε και από ταινία κατέληξε σε Φαλκονέρα;

Η Βουλγαρία και το επιχειρηματικό δαιμόνιο των Αμερικανών παραγωγών
μεταφύτευσαν την ντάλια σε θερμοκήπιο Ιεράπετρας. Μεθερμηνευόμενο πά’ να πει,
παριστάνω τον πονηρό και ορμάω για την αρπαχτή. Δηλαδή μεταφέρω μερικά
ψωροδολάρια στους πειναλέους Βούλγαρους τεχνικούς και εκείνοι μου μετατρέπουν
τη Σόφια του 2006 (ας πούμε) σε Λος Άντζελες του 1948. Πριτς, σε γελάσανε.
Φύκια για μεταξωτές κορδέλες. Πάμε παρακάτω. Ο έτερος των πυλώνων παραγωγής –
σεναρίου – σκηνοθεσίας, δηλαδή ο γραφιάς Τζος Φρίντμαν, αντί να αποφλοιώσει το
περίπλοκο παζλ και την πολυεπίπεδη ίντριγκα του Τζέιμς Ελρόι, μεταφέρει
αυτούσιες, σχεδόν, τις σελίδες της «Ντάλιας» στην οθόνη. Έτσι ακριβώς, χάος
ολοσχερώς…

Μπροστά σ’ αυτή την κατάσταση, ο μεν Ντε Πάλμα, προκειμένου να συμμαζέψει τ’
ασυμμάζευτα, εγκαταλείπει την ιδιότητα του σκηνοθέτη και φοράει στολή
τροχονόμου, ο δε εξαίρετος διευθυντής Βόλμος Ζίγκμουντ («Ελαφοκυνηγός» και όχι
μόνο), εγκαταλειμμένος, χωρίς σωσίβιο και βάρκα, στα βαθιά βουλγαρικά νερά,
μπροστά σ’ ένα ντεκόρ που μιμείται χολιγουντιανό ντεκόρ Λος Άντζελες του 1948,
αρχίζει να κατεβαίνει ένα ένα τα σκαλιά και από την ατμόσφαιρα του φιλμ νουάρ
να καταλήγει στην επίπεδη χαλκομανία.

Το διά ταύτα για τον θεατή το έζησα εις διπλούν τόσο στη Βενετία, όπου για
πρώτη φορά αντίκρυσα τη μαραμένη «Ντάλια», όσο και την δεύτερη φορά εδώ στην
Αθήνα. Η πρώτη ιστορία να σκοτώνει τη δεύτερη, η δεύτερη την τρίτη και στο
τέλος να μην ξέρεις πού η αρχή, πού η μέση και το τέλος. Τα ονόματα να
πηγαινοέρχονται με ρυθμό συρραπτικής μηχανής και ο χαρακτήρας της ταινίας να
μεταμορφώνεται στο πιτς φιτίλι, από το γκανγκστερικό στο φιλμ νουάρ, από το
φιλμ νουάρ στην πυγμαχία, από την πυγμαχία στα φιλαράκια από τα φιλαράκια στη
μεγαλοαστική παρακμή και πάει λέγοντας. Σα να διασχίζει κανείς το σύμπαν του
Χόλιγουντ ξεφυλλίζοντας φωτογραφικό άλμπουμ με μανεκέν την Σκάρλετ, τον Τζος
και τους μοναδικούς διασωθέντες Χίλαρι Σουάνκ και Άαρον Έκχαρτ.

«Η Μαύρη Ντάλια». Ανθισμένα χείλη (Σκάρλετ Γιόχανσον), μαραμένες ντάλιες

Και μια κουβέντα για τον υπερεκτιμημένο Τζέιμς Ελρόι. Λογικό αλλά αφύσικο.
Λογικό γιατί η εποχή μας είναι της ρεπλίκας. Αφύσικο γιατί όσο ιδιαίτερη και
να είναι μια μεταμοντέρνα ρεπλίκα, απαγορεύεται να καταλαμβάνει θέση
αυθεντικής πένας. Ξαναγυρίστε στο μυδράλιο του Ντάσιελ Χάμετ με τον τίτλο
«Κόκκινος θερισμός». Κάνει κομματάκια τον κυνισμό της απληστίας και του
οικονομικού πλιάτσικου με γλώσσα τόσο κοφτερή όσο η λεπίδα των Αμερικανών
πεζοναυτών. Ξαναγυρίστε στο απόλυτο ρομαντικό νουάρ «Ο μεγάλος αποχαιρετισμός»
του Ρέιμοντ Τσάντλερ. Και όσο για σινεμά, ξαναγυρίστε στο απόλυτο σενάριο του
Ρόμπερτ Τάουνι στο «Τσάιναταουν» του Ρομάν Πολάνσκι. Το συμπίλημα του φιλμ
νουάρ. Τι να λέμε και τι να συγκρίνουμε τώρα. Το ρετιρέ με το υπόγειο; My dear
Brian, με βουλγάρικες πορδές δεν βάφονται κόκκινα αυγά!

Με δυο λόγια: Όλα μπερδεμένα. Στην αρχή δύο φιλαράκια μπάτσοι (ο κύριος
fire-φωτιά με τον κύριο ice-πάγο), δηλαδή ο Τζος Χάρτνετ και ο Άαρον Έκχαρτ,
πλακώνονται σε αγώνα πυγμαχίας, χάριν προβολής του κύρους της αστυνομίας. Στη
συνέχεια αμφότεροι συγκάτοικοι με την ψευδο-φαμ φατάλ Σκάρλετ Γιόχανσον, την
γκόμενα του Έκχαρτ που κάνει τα γλυκά μάτια και στον Χάρτνετ. Ύστερα και αφού
περάσει μισή ώρα, ανακαλύπτεται το τεμαχισμένο σώμα της Ελίζαμπεθ Σορτ, μιας
πεταλουδίτσας του Λος Άντζελες του 1948, πανέτοιμης για όλα προκειμένου να
σκαρφαλώσει στον κινηματογραφικό φακό. Το έγκλημα αληθινό, αλλά μέχρι σήμερα
ανεξιχνίαστο, κλεισμένο στον φωριαμό. Και αφού περάσει μία ώρα, τσουπ να το
πλουσιοκόριτσο η Χίλαρι Σουάνκ, με τζιβιτζιλίκι στο παρελθόν, αλλά τώρα
ερωτευμένη με τον Τζος. Ποιος σκότωσε τη «Μαύρη ντάλια»; Φυσικά, ο Μπράιαν Ντε
Πάλμα!

Το Νταχάου ζωντανό

Οι Γερμανοί του Αδόλφου, μόλις δύο βήματα από τις τσιμινιέρες, βούλωναν τις
μύτες τους. Να ξέρετε, διαρκώς φυσούσε βοριαδάκι και η μυρουδιά του Εβραίου,
κομμουνιστή και ομοφυλόφιλου πήγαινε προς τα πέρα. Με τούτα και με τ’ άλλα,
όλοι ήξεραν, αλλά το έκαναν γαργάρα.

Αν για τον Φριτς του 1943 υπήρχε το ρόπαλο των Ες – Ες ως δικαιολογία, για τον
σημερινό Ευρωπαίο δεν υπάρχει καμία. Τόσο για το Νταχάου που η συμμορία του
Λευκού Οίκου με τις πλάτες του Μπλερ έχουν εγκαταστήσει στο Γκουαντάναμο όσο
και για τις απαγωγές από χώρες που ουδεμία γεωγραφική συνάφεια έχουν με τις
Ηνωμένες Πολιτείες. Αγαπητοί μου και ρωτήσαμε, και διαβάσαμε, και μάθαμε, και
(δυστυχώς) ακόμα να ανατριχιάσουμε μαζικά και να τους «κατεβάσουμε».

«Ο δρόμος για το Γκουαντά-ναμο». Κατευθείαν στο σημερινό Νταχάου!

Τελευταίο ντοκουμέντο, οι αναπαραστατικές μαρτυρίες τριών Βρετανών
πακιστανικής καταγωγής, από την καυτή ταινία «Ο δρόμος για το Γκουαντάναμο»
(«The road to Guantanamo») του ανήσυχου και διαρκώς μεταβαλλόμενου Μάικλ
Γουιντερμπότομ. Αυτά που βίωσαν ούτε στον χειρότερο εχθρό τους. Το μικρότερο
μαρτύριο να κοιμούνται στο ίδιο κλουβί με τα περιττά τους. Το χειρότερο να
πέφτουν οι δεσμοφύλακες σαν λυσσασμένα κτήνη, να ανοίγουν κεφάλια και να
«εξαφανίζουν» τον φυλακισμένο που έκανε την προσευχή του. Να σπάνε τα μηνίγγια
σου, να ουρλιάζεις μέσα στα σπλάγχνα σου «Justice, you sons of bitches» και
μιαν ευχή να κάνεις. Στον τάφο μαζί σου να τους πάρεις. Δηλαδή από την οθόνη
να στάζει ιδρώτας και από τον ιδρώτα να κατρακυλάνε μέχρι το κάθισμα του
τελευταίου εξώστη σταγόνες από ζωντανό, καυτό αίμα. Μοναδική η μαεστρία των
Άγγλων να μετατρέπουν την αναπαράσταση σε εμπειρία και να τιθασεύουν την
φλυαρία. Γι’ αυτό στον Έλληνα θεατή και μάλιστα σ’ αυτόν που όλα τα ξέρει και
όλα αντιαμερικανικά τα λέει, θα του συνιστούσα οπωσδήποτε να πάει. Η ταινία
είναι στέρεη και η «ψήφος» του μετράει. Όμως ο Γουιντερμπότομ καρφώνεται στην
καταγγελία και αφήνει μετέωρη την ουσία, δηλαδή τη βαθύτερη ιδεολογική και
πολιτική επεξεργασία. Εκτός οθόνης μια μεγάλη αλήθεια. Αν και στα λόγια του
Μπους ο μουσουλμανικός φονταμενταλισμός είναι εχθρός, στην πράξη είναι ο
καλύτερος σύμμαχος της ιμπεριαλιστικής κτηνωδίας. Αν δηλαδή δεν πετάξουν από
μέσα και από πάνω τους τις πάσης φύσεως μπούργκες και αν δεν γκρεμίσουν τις
δικές τους, αραβικές εξουσίες, ένα Γκουαντάναμο θα κλείνει, δέκα θ’ ανοίγουν.
Στην περίπτωση των αραβικών χωρών, ο Μαρξ είχε δίκιο εντελώς. Όπιο η θρησκεία,
ό,τι το καλύτερο για ιμπεριαλιστική τρομοκρατία!

Με δυο λόγια: Από αληθινή ιστορία, τριών Βρετανών πακιστανικής
καταγωγής, του λεγόμενου «τρίο του Τίπτον». Τρία, λοιπόν, παιδιά, λίγο πριν
από το χτύπημα της 11ης του Σεπτέμβρη του 2001, ξεκινάν και πάν’ για πικνίκ
στο μακρινό Πακιστάν. Μέσα στη μούρλια της μουσουλμανικής υστερίας διασχίζουν,
έτσι για την περιπέτεια, τα σύνορα, πέφτουν στα χέρια των Ταλιμπάν και στο
τέλος καταλήγουν στην αγκαλιά των σημερινών Ες – Ες made in USA, δηλαδή στο
Γκουαντάναμο της Κούβας. Μπροστά σ’ αυτή την εμπειρία το «Εξπρές του
μεσονυχτίου» μοιάζει με βόλτα στην παραλία!

Κάντε πόλεμο, όχι… κάπνισμα

Ο κόσμος χάνεται κι ο Αμερικανός χτενίζεται. Ο νεαρός Τζέισον Ράιτμαν της
έξυπνης αλλά φλύαρης και αδιέξοδης κομεντί «Thank you for smoking», με
αντικαπνιστική σημαία, το ίδιο political correct όπως του κάθε μεσοαστού
μπαμπά. Πώς; Αμ εδώ είναι η πονηριά. Με διαλόγους που αναδεικνύουν το μεγαλείο
του κυνισμού του ελεύθερου ανταγωνισμού και με πλάγιες βολές εναντίον των
βιομηχανιών που τα προϊόντα τους σκοτώνουν αλλά εκείνες θησαυρίζουν. Ο θάνατός
σου το ταμείο μου. Έτσι το «πολιτικώς ορθώς» του νεοσυντηρητισμού υπονομεύεται
από ίχνη αντικαπιταλισμού. Σας είπα. Πονηρός ο μικρός. Ο κυνισμός, λοιπόν,
είναι το όχημα αυτού του πλάγιου, αντικαπνιστικού αγώνα. Με «μηχανή» τον Άαρον
Έκχαρτ, εκπρόσωπο των καπνοβιομηχανιών που με τα ευφυολογήματά του έχει
αναδειχθεί στον υπ’ αριθμόν ένα εχθρό των media και των Αμερικανών. Όμως μια
του κλέφτη, δυο του κλέφτη, τρεις του νοικοκύρη… Διότι η αφήγηση
πηγαινοέρχεται στα ίδια και τα ίδια, και το μόνο που τσουλάει την ταινία είναι
η πληροφορία. Όπως ότι ετησίως το κάπνισμα σκοτώνει μισό εκατομμύριο, ενώ τα
όπλα και οι φόνοι μόλις έντεκα χιλιάδες Αμερικανούς. Ως εκ τούτου make war –
not smoke. Αυτή και η διαφορά. Εμείς καπνίζουμε αλλά δεν σκοτώνουμε. Καλύτερα
μιας ώρας ελεύθερος καπνιστής παρά σαράντα χρόνια Γκουαντάναμο κι ηρωίνη
Αμερικής!

«Thank you for smoking». Πολύ μπλα μπλα

Με δυο λόγια: Εκπρόσωπος των καπνοβιομηχανιών, με μοναδικό όπλο τον
χειρισμό της γλώσσας, τα ευφυολογήματα και τις σοφιστείες, ξεγλιστράει από το
τηγάνι των media και από το καζάνι ενός γερουσιαστή που έχει ορκιστεί να τον
βράσει. Μαζί με δύο άλλους, του αλκοόλ και της βιομηχανίας των όπλων, έχουν
συγκροτήσει την τριάδα του θανάτου, το τελευταίο οχυρό που χωρίζει την Αμερική
προ και μετά Τζορτζ Μπους. Το κάπνισμα βλάπτει την υγεία, αλλά εγώ θα το κόψω
όταν και ο τελευταίος πεζοναύτης θα έχει εγκαταλείψει κάθε ξένη σπιθαμή γης!

Και χιούμορ και νόημα

«Πέρα από τον φράχτη» («Over the hedge») με σκηνοθέτες Τιμ Τζόνσον,
Κάρεϊ Κικπάτρικ και με φωνές Μπρους Γουίλις, Γκάρι Σάντλινγκ, Νικ Νόλτι, Στιβ
Κάρελ. Η πιο ολοκληρωμένη ταινία του εφταήμερου. Έτσι ακριβώς. Με χιούμορ,
χαρακτήρες και νόημα. Μια χούφτα λιλιπούτια του δάσους, ξυπνώντας από την
χειμερία νάρκη, πέφτουν πάνω σε οικόπεδα και βίλες, φυτεμένες στο μισό δάσος.
Τι να κάνουν; Απλό, λέει ο παμπόνηρος Αρ Τζέι.

«Πέρα από τον φράχτη»: άνθρωποι δαγκώνουν ζώα!

Το ρακούν, που πάση θυσία πρέπει να βρει ένα βουνό τροφή για να γλυκάνει μια
αρκούδα που τον έχει αμανάτι να το φάει. Θα σκαρφαλώσουμε τον φράκτη, θα
μπουκάρουμε στα ψυγεία και θα κάνουμε πάρτι!

Ρεσιτάλ Μέριλ Στριπ

Η Μέριλ Στριπ έπειτα απ’ αυτήν την ανάποδη, ρηξικέλευθη υποκριτική δεξιοτεχνία
με την οποία ερμηνεύει την απόλυτη σκρόφα, όχι μόνο ξελασπώνει μια τόσο
ανύπαρκτη κωμωδία όπως «The Devil wears Prada», αλλά από πάνω καταλαμβάνει με
το σπαθί της τον θρόνο τής αυτοκράτειρας όλων των θηλυκών stars από συστάσεως
Χόλιγουντ. Και της αγαπημένης μου Ίνγκριντ Μπέργκμαν συμπεριλαμβανομένης!

Κόντρα λοιπόν σε κάθε συνταγή και σε κάθε προηγούμενο πρότυπο bitch (σκύλας)
όπως λόγου χάριν της Σιγκούρνι Γουίβερ του «Working girl» («Εργαζόμενο
κορίτσι»). Με χαμηλούς τόνους, με άψογες ελεγχόμενες – σχεδόν τελετουργικές –
κινήσεις και με ένα δυσβάσταχτο εσωτερικό, σχεδόν τραγικό, φορτίο. Πρόσωπο
διπλής όψεως. Από τη μια η κωμική πλευρά, δηλαδή η απόλυτη «κακιά» και από την
άλλη η δραματική, δηλαδή η ζωντανή μούμια. Γι’ αυτό το πρόσωπο βαμμένο
«χλωμά», γι’ αυτό παίζει ψιθυριστά, γι’ αυτό η βιλάρα της μοιάζει με τάφο
αστραφτερό. Η σημειολογία τής υποκριτικής της – για την οποία είμαι βέβαιος
ότι ο σκηνοθέτης Ντέιβιντ Φράνκελ όχι μόνο δεν έπραξε το παραμικρό αλλά ούτε
και κατάλαβε το παραμικρό – είναι όλο το ιδεολογικό περιεχόμενο της ταινίας.
Δηλαδή, έξω Prada μέσα νέκρα!

«Ο Διάβολος φοράει Prada». Μέριλ Στριπ, η πιο υπέροχη κακίστρα από συστάσεως Χόλιγουντ!

Με δυο λόγια: Αναμνήσεις της αληθινής Λόρεν Γουάισμπεργκερ, ιδιαιτέρας
της Αγγλίδας Άννας Γουίντουρ, διευθύντριας του αμερικανικού «Vogue»,
πρωταθλήτριας στην ψυχική εξουθένωση των… υπηκόων της. Δηλαδή νεαρά
δημοσιογραφίνα με μπλου τζιν προσλαμβάνεται σε περιοδικό μόδας και εντός
ολίγου, προκειμένου να παραμείνει και να αντέξει, μεταμορφώνεται σε μανεκέν
και πραγματοποιεί κάθε τρελή επιθυμία της αφεντικίνας της (Μέριλ Στριπ) όπως
λόγου χάριν να ανακαλύψει και να προσκομίσει την αδημοσίευτη τελευταία
συνέχεια του «Χάρι Πότερ»!

Νοσταλγία και κομπίνες

«Ζωντανοί στο Κύτταρο – σκηνές ροκ». Ωριαίο ντοκιμαντέρ του Αντώνη
Μποσκοΐτη, όπου σημερινοί πενηντα-εξηντάρηδες θυμούνται, τοποθετούνται,
τραγουδούν: Γκαϊφύλλιας, Σαββόπουλος, Γερμανός, Κωχ, Γιάννης Μπαχ Σπυρόπουλος,
Πουλικάκος, Μαγκλάρας, Λογαρίδης και και… Ξέχασα κανέναν; Εγώ μπορεί, η
ταινία πάντως «ξέχασε» την ουσία. Διότι το εγχώριο ροκ εκείνης της εποχής δεν
κατέληξε στο ευρύτερο κοινό επειδή η πλειονότητα των μουσικών δεν έκανε, αλλά
πιθήκιζε ροκ. Το εφαλτήριο του Σαββόπουλου που τον εκτίναξε πέρα από το
«Κύτταρο» ήταν και είναι η αφομοιωτική ικανότητά του και τα χαρμάνια του. Όπως
τα τετράποδα, έτσι κι εδώ. Το πιο έξυπνο είναι το αλανιάρικο και περιθωριακό!

«Η τέλεια παγίδα» («The last time») του Μάικλ Κάλεο με αντίπαλους τους
Μάικλ Κίτον – Μπρένταν Φρέιζερ και δόλωμα την Άμπερ Βαλέτα. Δύο πωλητές, δύο
πορείες εντελώς διαφορετικές. Όμως τίποτα δεν είναι όπως φαίνεται.
Ενδιαφέρουσα σύλληψη, μέτριες ερμηνείες, φτωχή ανάπτυξη. Αρχίζει σαν δράμα και
καταλήγει με ανατροπή κομπίνας.

«Εκτός ορίων» («Crank») των Μαρκ Νεβελντάιν και Μπράιαν Τέιλορ: Ένας τύπος
τρέχει και δεν φτάνει. Αν μέσα σε μια ώρα δεν βρει το αντίδοτο από δηλητήριο,
θα τεζάρει. Ιδέα από το «D.Ο.Α» («Κυνηγώντας τον δολοφόνο μου»), δύο φορές
παρακαλώ κινηματογραφημένη. Run, run, run. Αντί να τρέχει ο ήρωας, τρέχει η
ταινία. Πώς γίνεται αυτό; Πατάς το fast forward και υπογράφεις σκηνοθεσία!