Κέρασαν… πούρα τις ξένες καπνοβιομηχανίες

Η επιβολή ελάχιστου ειδικού φόρου κατανάλωσης στα τσιγάρα (τον Απρίλιο 2005
και τον Ιούλιο 2006) έπληξε τις καπνοβιομηχανίες ελληνικών συμφερόντων, καθώς
επιβάρυνε μόνο τα φθηνότερα αφήνοντας ανεπηρέαστα τα ακριβότερα τσιγάρα,
δηλαδή αυτά που διακινούν στην αγορά οι τεράστιες πολυεθνικές του καπνού.
Πρόκειται για ένα δώρο της κυβέρνησης προς τις ξένες καπνοβιομηχανίες, που σε
ότι αφορά τη Philip Morris υπολογίζεται σε περίπου 145 εκατ. ευρώ αφού με το
μέτρο αυτό περιορίστηκαν κατά 4% οι απώλειες που αρχικά είχε στο μερίδιό της
στην αγορά εξαιτίας της αύξησης της κατανάλωσης των φθηνών ελληνικών τσιγάρων.

Η υπόθεση άρχισε στα μέσα του 2004, όταν οι εγχώριες καπνοβιομηχανίες
αδυνατώντας να ανταγωνιστούν τους κολοσσιαίους διεθνείς οίκους στράφηκαν στην
παραγωγή φθηνότερων τσιγάρων, «σπάζοντας» έτσι τις τιμές.

Έχασαν μερίδια

Η ανατροπή της ισορροπίας άρχισε από μια στοχευμένη επίθεση των ελληνικών
καπνοβιομηχανιών Καρέλια και ΣΕΚΑΠ, με νέα σήματα στην τιμή του ενός ευρώ στα
πακέτα των 20 τσιγάρων (Leader) και του 1,40 ευρώ στα πακέτα των 25 τσιγάρων.
Σε σύντομο διάστημα τα φθηνά ελληνικά σήματα απέσπασαν περίπου το 12% από την
αγορά των ακριβών και – πρώτη φορά από την εμφάνισή του στην Ελλάδα – το
Marlboro της Philip Morris έχασε μερίδιο 8%! Μόνο η εταιρεία Καρέλιας από 10%
ανέβηκε σε 18%. Αντίστοιχα, η Philip Morris από 40% έπεσε σε 32%. Η πολυεθνική
αντέδρασε, αρχικά λανσάροντας το τσιγάρο Next προς 80 λεπτά το πακέτο χωρίς
όμως ιδιαίτερα αποτελέσματα και εν συνεχεία, σύμφωνα με καταγγελίες ελληνικών
βιομηχανιών, με συνάντηση που είχε με την ηγεσία του υπουργείου Οικονομικών –
όταν ήταν υφυπουργός ο κ. Ρεγκούζας – όπου και υποστήριξε πως το κράτος έχει
μεγάλη απώλεια φόρων από τα φθηνά σήματα.

Άγνωστο είναι αν τα επιχειρήματα της πολυεθνικής… έπεισαν τον υπουργό,
ωστόσο τον Μάρτιο του 2005 το υπουργείο Οικονομικών αποφάσισε να επιβάλει
ελάχιστο φόρο κατανάλωσης μόνο για τα φθηνά τσιγάρα, ενώ τα υπόλοιπα συνέχισε
να τα φορολογεί με τον ίδιο τρόπο.

Πιέσεις πολυεθνικών

Τότε μάλιστα είχε ξεσπάσει μεγάλος θόρυβος και ο πρώην υπουργός Γιώργος
Φλωρίδης είχε καταγγείλει στη Βουλή ότι «η κυβέρνηση χαρίζει χρήματα σε
μεγάλες ξένες επιχειρήσεις φορολογώντας μόνο τα φθηνά σήματα», ενώ εκπρόσωποι
ελληνικών βιομηχανιών κατήγγειλαν το υπουργείο ότι έλαβε την απόφαση έπειτα
από πιέσεις των πολυεθνικών.

Σε κάθε περίπτωση και για να καλύψουν τη διαφορά του φόρου, οι ελληνικές
καπνοβιομηχανίες προέβησαν σε αύξηση της τιμής των φθηνών τσιγάρων από 1 σε
1,50 ευρώ, χάνοντας το συγκριτικό πλεονέκτημα της τιμής που είχαν απέναντι στα
ξένα. Στην αγορά, άρχισε η ανάκαμψη του μεριδίου του Marlboro, το οποίο
σταδιακά κερδίζει έδαφος, για να περιοριστεί τελικώς η απώλειά του σε 4%. Το
4% που κέρδισε η Philip Morris υπολογίζεται ότι αντιστοιχεί σε αξία πωλήσεων
145 εκατ. ευρώ.

Δεύτερο «χαστούκι» στα ελληνικά τσιγάρα

Φέτος τον Ιούλιο η κυβέρνηση κατέφυγε στη δοκιμασμένη από πέρυσι «συνταγή» να
αυξήσει δεύτερη φορά μέσα σε μια διετία τον ελάχιστο φόρο κατανάλωσης,
πλήττοντας και πάλι μόνο τα φθηνά σήματα, αντί να αυξήσει τον συνολικό
αναλογικό συντελεστή ώστε οι επιπτώσεις να είναι ίδιες, τόσο στα ελληνικά όσο
και στα ξένα τσιγάρα. Συγκεκριμένα προέβη σε αύξηση του ελάχιστου φόρου από
65% επί της «πλέον ζητούμενης τιμής» τσιγάρων στην αγορά, δηλαδή αυτών που
τιμώνται προς 2,80 ευρώ το πακέτο, σε 75%. Για να καλύψουν την απώλεια λόγω
φόρου, το ένα μετά το άλλο τα ελληνικά τσιγάρα ακρίβυναν μέχρι και 20 λεπτά.

Τα πακέτα που έως τότε κόστιζαν 1,50 ευρώ αυξήθηκαν σε 1,70 ευρώ, όσα
πωλούνταν προς 1,60 ευρώ ανέβηκαν σε 1,80 ευρώ και όσα στοίχιζαν 2 ευρώ
έφθασαν τα 2,20. Για παράδειγμα, η τιμή του GR 25άρι της ΣΕΚΑΠ από 2 ευρώ
αυξήθηκε σε 2,30, ενώ του Marlboro από 2,80 πήγε σε 3 ευρώ. Εξέλιξη που είναι
εις βάρος του ελληνικού τσιγάρου, αφού πριν από την αύξηση το άνοιγμα της
ψαλίδας με το ξένο ήταν 80 λεπτά, ενώ μετά μειώθηκε σε 70 λεπτά.

Εκτός από τα φθηνά ελληνικά, αυξήθηκαν και ορισμένα φθηνά ξένα, όπως τα Next
(Philip Morris), Winston, Pall Mall και Chesterfield, στα οποία ωστόσο οι
ξένες καπνοβιομηχανίες δεν βασίζουν την κερδοφορία τους, αφού τα «γερά χαρτιά»
τους είναι τα ακριβότερα σήματα.

Διπλά κερδισμένοι από τις ανατιμήσεις

Οι πλέον καχύποπτοι στην αγορά υποπτεύθηκαν τότε ότι μέχρι και τον Σεπτέμβριο
θα έχει δρομολογηθεί γενικευμένη ανατίμηση στα τσιγάρα, ελληνικά, αλλά και
ξένα. Μάλιστα οι ξένες εταιρείες φέρονταν να έχουν «υποσχεθεί» στο υπουργείο,
το οποίο προσδοκούσε υψηλότερα φορολογικά έσοδα, ότι προσεχώς θα αυξήσουν και
τις τιμές των ακριβότερων πακέτων.

Τελικά και ανεξάρτητα αν οι καχύποπτοι επιβεβαιώθηκαν ή όχι, τον Σεπτέμβριο οι
ξένες καπνοβιομηχανίες αύξησαν τις τιμές στα τσιγάρα τους από 2,80… σε 3
ευρώ το πακέτο. Τι σημαίνει αυτό; Σύμφωνα με στελέχη ελληνικών
καπνοβιομηχανιών, σημαίνει ότι οι πολυεθνικές βγήκαν διπλά κερδισμένες: τόσο
γιατί τα φθηνότερα πακέτα, ούτως ή άλλως, είναι πια λιγότερο ανταγωνιστικά όσο
και γιατί η ανατίμηση των ακριβότερων θα αφήσει αρκετά εκατομμύρια ευρώ στα
ταμεία τους.

Συγκεκριμένα, η αύξηση της τιμής των ελληνικών σημάτων σημαίνει απώλεια του
συγκριτικού πλεονεκτήματος που είχαν έναντι των ξένων. Υπολογισμοί ελληνικών
εταιρειών δείχνουν ότι μέχρι και τον Ιούλιο ένα «ακριβό» ξένο τσιγάρο
ισοδυναμούσε με 2,8 «φθηνά» ελληνικά, ενώ μετά και την αύξηση της τιμής των
εγχωρίως παραγόμενων η «ισοτιμία» γίνεται 1 προς 1,76. Χαρακτηριστικό είναι
ότι το μερίδιο της Καρέλιας από 18% που είχε φθάσει το 2005, σήμερα έχει πέσει
πάλι στα επίπεδα του 10%-11%.

Βέβαιο είναι ότι οι ελληνικές επιχειρήσεις είναι προβληματισμένες. Πολύ
περισσότερο μετά και τις πρώτες ενδείξεις ότι οι πωλήσεις των ελληνικών
σημάτων, οι οποίες μέχρι και τον Αύγουστο κινούνταν αυξητικά, τον τελευταίο
μήνα άρχισαν να σταθεροποιούνται. Έτσι, ψάχνουν τρόπους για να αντεπιτεθούν
και να ανακτήσουν τα χαμένα μερίδια αγοράς. Επειδή όμως οι ευκαιρίες για
διείσδυση με νέα προϊόντα είναι ελάχιστες, το λιγότερο που μπορούν να κάνουν
οι ελληνικές καπνοβιομηχανίες στη φάση αυτή είναι να υπερασπίσουν τα ποσοστά
τους.