Προσεγγίζοντας τον… μπαμπούλα

Ο Φόρεστ Γουίτακερ στο ρόλο του Ίντι Αμίν, με τους Τζέιμς ΜακΑβόι και την Γκίλιαν Άντερσον, σε σκηνή από την ταινία «Ο τελευταίος βασιλιάς της Σκωτίας»

Η σχέση Αφρικής και Χόλιγουντ δεν κατάφερε ποτέ να ξεπεράσει τα κλισέ που
εισηγήθηκαν με τον Κινγκ Κονγκ τη δεκαετία του ’30. Κι αν κάποιες ιστορικές
περιπέτεις ασχολήθηκαν με τη χώρα, τα ελάχιστα που αξίζει να συζητηθούν είναι
«λόου μπάτζετ» ταινίες, που δεν ήταν καθόλου (μα καθόλου) ταιριαστές με τη
«μέιν στριμ» νοοτροπία της αμερικανικής κινηματογραφικής βιομηχανίας. Ένα
τέτοιο διαμαντάκι, το «The last king of Scotland» («Ο τελευταίος βασιλιάς της
Σκωτίας») του Κέβιν Μακντόνταλντ, θα ανοίξει στις 18 Οκτωβρίου το
Κινηματογραφικό Φεστιβάλ Λονδίνου. Πρόκειται για ένα φιλμ που βάζει βαθιά το
νυστέρι στη ζωή και την προσωπικότητα του Ίντι Αμίν, φέρνοντας στο φως μια
αδιαμφισβήτητη αλήθεια: ο Αμίν ήταν εθισμένος – για να μην πούμε άρρωστα
χτυπημένος – από τις υπερβολές της Δύσης. Τοποθετούσε τα κεφάλια των αντιπάλων
του στο ψυγείο κι έπαιζε γκάιντα, την ώρα που η χώρα του καταστρεφόταν. Ήταν
φανατικός θαυμαστής της Σκωτίας…

Η ταινία του Μακντόναλντ βασίζεται στο βραβευμένο μυθιστόρημα του Τζάιλς
Φόντεν, και τον τυραννικό Αμίν υποδύεται ο Φόρεστ Γουίτακερ, ενώ τον ρόλο του
νεαρού ερωτοχτυπημένου γιατρού (που συνδέθηκε με την αποκρουστική φήμη του
προέδρου) ο Τζέιμς ΜακΑβόι.

«Ο Αμίν είναι η ενσάρκωση των πιο άγριων φόβων που έχει το Χόλιγουντ και
γενικά τα μίντια για την Αφρική» λέει ο σκηνοθέτης. «Είναι η αρχετυπική εικόνα
όλων των φόβων μας για την Αφρική». Ο Αμίν κάνει απίστευτα πράγματα. Αλλά ο
γιατρός είναι τυφλωμένος από την εμπιστοσύνη και την επικοινωνία που έχουν.
«Γυρίζοντας την ταινία», λέει ο Μακντόναλντ, «με εξέπληξε το γεγονός ότι ο
Αμίν θεωρείται ήρωας από τους κατοίκους της Ουγκάντα. Είναι ο πιο δημοφιλής
Αφρικανός μαζί με τον Νέλσον Μαντέλα. Παρά την απάνθρωπη δικτατορία του, οι
άνθρωποι νιώθουν περήφανοι που όρθωσε το ανάστημά του σε γίγαντες όπως ο
Νίξον».

Αλλά πρέπει να περάσουν χρόνια για να μπορέσει μια τέτοια ταινία να αλλάξει
την παγιωμένη άποψη που έχει ο περισσότερος κόσμος για την Αφρική. Ο δρ Τζακ
Σαχίν πέρασε 30 χρόνια ερευνώντας τις συνήθειες του Χόλιγουντ για τους Άραβες
και την Αφρική. «Κατ’ αρχάς, είναι η εικόνα του άγριου που τρομάζει το
Χόλιγουντ. Είναι ο φόβος για τον άλλο. Τον σκουρόχρωμο άλλο. Οι Άραβες και οι
Αφρικανοί κατά το Χόλιγουντ είναι ανίκανοι για τον πολιτισμό. Πρέπει να
υπάρχει πάντα ένας λευκός κι ένα σπαθί που θα τους σώσει απ’ τον εαυτό τους»,
υποστηρίζει.

Χριστιανικός φονταμενταλισμός

Το πιο λαμπρό παράδειγμα ταινίας που ενσαρκώνει τη στενόμυαλη και παγιωμένη
νοοτροπία “καλοί άσπροι – κακοί, άγριοι μαύροι (και Άραβες)”, είναι «Τα δάκρυα
του ήλιου» (2003) με τον Μπρους Γουίλις και την Μόνικα Μπελούτσι. Ο Μπρους
βουτάει μέσα στη ζούγκλα να τη σώσει και μετά θέλει να πάρει εκδίκηση με τον
αμερικάνικο τρόπο.

«Καθότι οι εχθροί είναι μουσουλμάνοι Αφρικανοί», λέει ο δρ Σαχίν, «οι πράξεις
τους είναι πολύ χειρότερες των Αράβων. Αμφιβάλλω αν υπάρχει καλύτερη διαφήμιση
για τον χριστιανικό φονταμενταλισμό».

Επιμέλεια: Χάρη Ποντίδα