[ ΤΟ ΣΤΙΓΜΑ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ ]

Θύελλα έχει προκαλέσει η αποκάλυψη του Γκύντερ Γκρας πως σε ηλικία 16 ετών
είχε καταταγεί στα Ες Ες. Ο Άνταμ Μίχνικ καταδίκασε χθες τις «ορδές των
φωνασκούντων».

Γκύντερ Γκρας. Πολλοί διανοούμενοι σπεύδουν να υπερασπιστούν τον νομπελίστα συγγραφέα

Τη Δευτέρα, ο Γκρας αρνήθηκε να σχολιάσει τις αντιδράσεις που προκάλεσε η
αποκάλυψή του. «Αν αρχίσω να σχολιάζω, δεν θα μπορέσω να τελειώσω ποτέ»,
δήλωσε στο Γερμανικό Πρακτορείο. Επισήμανε μόνο πως, στους δύο μήνες που
παρέμεινε στα Βάφεν Ες Ες, δεν έριξε ούτε τουφεκιά και δεν συμμετείχε σε
κανένα έγκλημα. «Ένιωθα πάνω μου αυτό το στίγμα – γιατί ως στίγμα το βίωνα-
για εξήντα χρόνια και προσπαθούσα να αντλήσω τα διδάγματά μου. Σ’ αυτό
προσαρμόσθηκε η μετέπειτα συμπεριφορά μου, ως συγγραφέα και ως πολίτη»,
εξήγησε. Όσο για το βασικό ερώτημα, γιατί το έκρυβε εξήντα ολόκληρα χρόνια,
είπε πως η απάντηση βρίσκεται στο νέο του βιβλίο, την αυτοβιογραφία του με
τίτλο «Ξεφυλλίζοντας κρεμμύδια», οι πωλήσεις της οποίας άρχισαν από χθες στη
Γερμανία από τον εκδοτικό οίκο Steidl Verlag λόγω του σάλου που έχει προκληθεί
– αντί της 1ης Σεπτεμβρίου, που θα ήταν η επίσημη ημερομηνία της κυκλοφορίας
του.

Στην Τσεχία, ζητούν από τον νομπελίστα συγγραφέα να επιστρέψει το βραβείο
ελευθερίας της έκφρασης που του έχει απονεμηθεί από την τσεχική Ένωση
Συγγραφέων. Στην Πολωνία, εκπρόσωπος του δεξιού κυβερνώντος κόμματος και ο Λεχ
Βαλέσα του ζήτησαν να επιστρέψει τον τίτλο του επίτιμου πολίτη του Γκντανσκ –
ο Γκρας γεννήθηκε το 1927 στο Ντάντσιχ, όπως λεγόταν τότε το Γκντανσκ – «γιατί
αλλιώς θα του τον αφαιρέσουμε εμείς». Ωστόσο, πολλοί διανοούμενοι έσπευσαν να
υπερασπιστούν τον ομότεχνό τους. «Αν ήταν σφαγέας, εντάξει, αλλά αυτό το
λιντσάρισμα είναι απαράδεκτο», δήλωσε η Φράνκα Ράμε, ιστορική φωνή της
ιταλικής αριστεράς και σύντροφος του νομπελίστα Ντάριο Φο. «Τι θα έπρεπε τότε
να κάνει ο Βενέδικτος 16ος; Να επιστρέψει την παποσύνη;». «Σήμερα είναι ένας
ηλικιωμένος άνθρωπος κι όμως θέλει να εξαγνιστεί», δήλωσε ο Πολωνός
αρχιεπίσκοπος Γιόζεφ Μιχάλικ. «Πιστεύω πως, ομολογώντας και ζητώντας συγγνώμη,
εξυψώνεται ως άνθρωπος, ως ηθική αρχή και ως συγγραφέας, ακόμη περισσότερο απ’
ό,τι με το Νόμπελ». Σύμφωνα με τον Άνταμ Μίχνικ, πρώην αντίπαλο του
κομμουνιστικού καθεστώτος και διευθυντή σήμερα της μεγάλης πολωνικής
εφημερίδας «Γκαζέτα Βιμπόρτσα», «η στάση του συγγραφέα είναι άξια θαυμασμού
και σεβασμού… Στοχάστηκε βαθιά για την πράξη του αυτή και την έσβησε με τη
μετέπειτα ζωή του, με όλα τα βιβλία του». Άλλωστε, επισήμανε και ο Μίχνικ, «ο
Γκύντερ Γκρας δεν ήταν ο μόνος που είχε πάρει λάθος δρόμο. Ένας άλλος Γερμανός
της ίδιας περίπου ηλικίας είχε φορέσει κι αυτός για μερικούς μήνες μια στολή
του ναζιστικού στρατού, στο τέλος του πολέμου. Ο Γερμανός αυτός ονομαζόταν
Γιόζεφ Ράτσινγκερ, γνωστότερος τον τελευταίο καιρό ως Πάπας Βενέδικτος 16ος».