«H άποψη εμποδίζει το γράψιμο»

«Είμαι μόνος. Και όταν κάποιος ζει μόνος, έχει τάση να αισθάνεται ή ένοχος ή μεγαλοπρεπής. Και τα δύο αποτελούν κίνδυνο», λέει ο Πίτερ Χάντκε για την απομόνωσή του από τη Γαλλία λόγω της φιλοσερβικής του στάσης

«Γράφω για να ανοίξω το βλέμμα», λέει ο Πέτερ Χάντκε. «Καμιά φορά θέλεις μόνο
να φωτίσεις ένα πρόβλημα. Πρέπει να το περικυκλώσεις με φράσεις, για να το
σχεδιάσεις». Ο Αυστριακός συγγραφέας τού «H αγωνία του τερματοφύλακα τη στιγμή
του πέναλτι» ζει στη Γαλλία, αλλά η Γαλλία τον έβαλε κάπως στη γωνία λόγω της
φιλοσερβικής του στάσης. H απόφαση όμως της Κομεντί Φρανσέζ να μην ανεβάσει,
όπως ήταν προγραμματισμένο, ένα θεατρικό του έργο, επειδή παραβρέθηκε στην
κηδεία του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς, θεωρήθηκε υπερβολική και ο Τύπος έστρεψε
ξανά τα φώτα πάνω του. «H Γιουγκοσλαβία», λέει στη «Le Monde», «είναι η πρώτη
χώρα της Ευρώπης που απελευθερώθηκε σχεδόν μόνη της: έδιωξαν τους Γερμανούς.
Θύμωσα πολύ όταν ο Φρανσουά Μιτεράν υποχώρησε στον Χέλμουτ Κολ χάριν της
γαλλογερμανικής φιλίας, όταν η Κροατία και η Σλοβενία διακήρυξαν την
ανεξαρτησία τους. Ο πόλεμος ήταν πλέον αναπόφευκτος».

Ο Πέτερ Χάντκε λέει ότι διαβάζει πολύ, όχι όμως για να καταναλώσει βιβλία.
«Διαβάζω για να συγκεντρωθώ και να καθαρθώ. Για να αισθανθώ ταυτόχρονα
διαφανής και δυνατός. Αερίζω τον εγκέφαλο κάνοντας δουλειά πάνω στη γλώσσα.
Είναι σαν να μπαίνεις στο εσωτερικό ενός βουνού και να ανακαλύπτεις ότι
υπάρχει ένα άλλο φως: το φως της γλώσσας». Παρά το γεγονός ότι πήρε ενεργό
πολιτική θέση στο Γιουγκοσλαβικό, ως λογοτέχνης προσπαθεί να μην κάνει συχνά
κρίσεις. «Είναι αλήθεια ότι καθημερινά δίνουμε μια μάχη κόντρα στην αηδία.
Νομίζω εντούτοις ότι η άποψη εμποδίζει το γράψιμο. Γι’ αυτό μετέθεσα τις ώρες
εργασίας προς το απόγευμα, τις ώρες δηλαδή που συνήθως μελαγχολώ και αρχίζω να
έχω απόψεις. Γιατί όταν δουλεύω, όλα αυτά εξαφανίζονται. Κι όταν πια τελειώσω
τη δουλειά κουρασμένος, δεν έχω πια απόψεις». Παλιά, ο Πέτερ Χάντκε έγραφε με
κοφτές φράσεις. Τώρα γράφει μεγάλες προτάσεις. «Με τα χρόνια, λαμβάνει κανείς
υπόψη του ότι οι φράσεις-βέλη έχουν μια πλευρά σαχλή. Το κυριότερο πρόβλημα
είναι όμως ότι αυτό που βλέπουμε και που ζούμε ως πραγματικότητα είναι
πολύπλοκο. Πρέπει να στριφογυρίσεις πολύ το λάσο για να πιάσεις το ζώο. Δεν
μπορείς πια να αρκείσαι στο να πετάς βέλη. Έχω ακόμα τη διάθεση να γράψω
μικρές φράσεις αλλά οι μεγάλες αφήνουν να περάσουν περισσότερα πράγματα,
λαμβάνουν υπόψη τους διάφορες πραγματικότητες». «Ήταν αντίδραση στη
μονοδρομική πληροφόρηση που καταγγέλλει τα εγκλήματα του Μιλόσεβιτς και
αποσιωπά εκείνα του Τούτζμαν και του Ιζετμπέκοβιτς», σχολίαζε ο Ιταλός
συγγραφέας Κλαούντιο Μάγκρις, μέσα από τη στήλη του στην «Corriere della
Sera», τη στάση του Χάντκε.