Eγκατέλειψαν το Θησείο

Προβλήματα έχουν οι δωρικοί κίονες του ναού του Ηφαίστου, καθώς ιδιαιτέρως στη νότια πλευρά του οι σπόνδυλοι έχουν ξεφύγει από την κατακόρυφο και μοιάζουν να στέκουν σε μια «εύθραυστη» ισορροπία

Πληγωμένος με ρωγμές που φθάνουν και τα 12 εκατοστά ο καλύτερα σωζόμενος ναός
της κλασικής εποχής – το Ηφαιστείο (γνωστότερο στους περισσότερους ως Θησείο)
– στέκει ξεχασμένος στην κορυφή του Αγοραίου Κολωνού, έρμαιο στους σεισμούς,
τη βροχή, αλλά και την ατμοσφαιρική ρύπανση, που έχει καλύψει με μαύρο πέπλο
τα πρωτότυπα γλυπτά του. Αν και είναι ο μοναδικός που σώζει και τα αετώματά
του και τους τοίχους του σηκού, προσφέροντας έτσι στον σημερινό επισκέπτη της
Αρχαίας Αγοράς την εικόνα ενός αρχαίου ναού σε όλο του το μεγαλείο, το
αφιερωμένο στον Ήφαιστο (προστάτη των μεταλλουργών) και την Αθηνά Εργάνη
(προστάτιδα της αγγειοπλαστικής και της οικοτεχνίας) – και όχι στον Θησέα,
όπως θέλει η παράδοση – αρχαίο κτίριο βρίσκεται σε… δύσκολη θέση.

«Είναι θαύμα που έμεινε στα… πόδια του» λέει στα «NEA» ο προϊστάμενος της
Διεύθυνσης Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων του υπουργείου Πολιτισμού, Δημοσθένης
Ζιρώ, για τον δωρικό ναό τον οποίο φέρεται να σχεδίασε ο Καλλικράτης (ένας εκ
των αρχιτεκτόνων του Παρθενώνα, ο ίδιος που σχεδίασε και τους ναούς του
Ποσειδώνα στο Σούνιο και της Νεμέσεως στον Ραμνούντα) πριν από τον Παρθενώνα
(περί το 449 π.X.). «Γλίτωσε είτε επειδή είχε μετατραπεί σε εκκλησία είτε
επειδή δεν ήταν ενταγμένος σε ένα μεγάλο οχυρωματικό έργο, όπως ο Παρθενώνας
στην Ακρόπολη, ώστε να ανατιναχθεί.

«Υπομονετικά στον σηκό περιμένουν τα φατνώματα για να πάρουν τη θέση τους στο πτερόν του δωρικού ναού», λέει ο ο προϊστάμενος της Διεύθυνσης αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων του υπουργείου Πολιτισμού, Δημοσθένης Ζιρώ

Το μεγάλο πρόβλημα του μνημείου είναι στατικό. H θόλος που
αντικατέστησε – πιθανόν κατά τους μεσοβυζαντινούς χρόνους – την αρχική ξύλινη
στέγη με τη μαρμάρινη κεραμοσκεπή προκαλεί ωθήσεις στους πλευρικούς τοίχους.
Οι ρωγμές στον δυτικό τοίχο ειδικά έχουν πλάτος που φθάνει και τα 12 εκατοστά,
ενώ σε κάθε σεισμό επιβαρύνεται η κατάσταση. Αν δεν απαλλαγεί το μνημείο από
τη συγκεκριμένη κατασκευή στην οροφή, οι συνέπειες στο μέλλον θα είναι
ανεπανόρθωτες. Είναι από τα μνημεία που θα μπορούσε να αποκτήσει και πάλι την
ξύλινη στέγη του, καθώς σώζει όλα τα γείσα, τα αετώματα, ακόμη και τις εγκοπές
για να μπουν οι ξύλινοι δοκοί», εξηγεί ο κ. Ζιρώ.

Προβλήματα όμως έχουν και οι δωρικοί κίονες του ναού, καθώς ιδιαιτέρως στη
νότια πλευρά του οι σπόνδυλοι έχουν ξεφύγει από την κατακόρυφο και μοιάζουν να
στέκουν σε μια «εύθραυστη» ισορροπία. H ζωφόρος και οι μετόπες στην πρόσοψη
του ναού είναι κατάμαυρα από την αιθάλη. Στη δε δυτική πλευρά ο αρχιτεκτονικός
διάκοσμος είναι εκτεθειμένος στις καιρικές συνθήκες, καθώς το ελενίτ που τα
προστάτευε έχει αφαιρεθεί λόγω φθοράς και προσεχώς αναμένεται να
αντικατασταθεί με νέα στέγη από ανοξείδωτο μέταλλο. Όσο για τα υπέροχα
μαρμάρινα φατνώματα; Στοιβαγμένα στον σηκό περιμένουν υπομονετικά τη στιγμή
που θα πάρουν τη θέση τους στην οροφή του πτερού, η οποία σήμερα χάσκει και
ενώ τα υπάρχοντα φατνώματα θα πρέπει να καλυφθούν με μολυβδόφυλλα για να μη
φθαρούν από την όξινη βροχή.

Τα μυστικά του Ηφαιστείου

Ρωγμές που φθάνουν και τα 12 εκατοστά έχει προκαλέσει η θόλος που αντικατέστησε, πιθανόν κατά τους μεσοβυζαντινούς χρόνους, την αρχική ξύλινη στέγη με τη μαρμάρινη κεραμοσκεπή, καθώς ωθεί τους πλευρικούς τοίχους

Το Ηφαιστείο όμως, που δεν έχει δεχθεί τη φροντίδα που του πρέπει από το
υπουργείο Πολιτισμού, έχει πολλά ακόμη να πει για την ιστορία της Αθήνας.
«Στους κίονές του έχει καταγραφεί το περίφημο λίθινο χρονικό, στο οποίο
μαρτυρώνται ιστορικά γεγονότα, όπως επιδημίες, παιδομαζώματα και πυρκαγιές σε
σκοτεινές ιστορικές περιόδους και το οποίο έχει μετεγγραφεί μερικώς μόνο από
τον Δημήτρη Καμπούρογλου», εξηγεί ο κ. Ζιρώ για το κτίριο το οποίο, εκτός των
άλλων, φιλοξένησε και την πρώτη συλλογή γλυπτών του ελεύθερου ελληνικού
κράτους, ως προάγγελος του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου.