«Φιλοκτήτης» κόντρα στο ψέμα

Ο Βούλγαρος Ντίμιτερ Γκότσεφ, στον ρόλο του ομώνυμου ήρωα στον «Φιλοκτήτη» της βερολινέζικης «Φολκσμπίνε», που παρουσιάζεται σήμερα στην Πάτρα

«Στη γλώσσα του σώματος της σκηνοθεσίας σου, στο θέατρο της Σόφιας, είδα το
κείμενο να μεταφράζεται σε θέατρο, τον μύθο να μεταμορφώνεται από κατάθεση
αντιφάσεων σε μια δοκιμασία για τους εμπλεκόμενους, είδα την αντίσταση των
σωμάτων ενάντια στη βία της έμφυτης αναγκαιότητας των ιδεών, τη λέξη που
γίνεται φόνος», έγραψε ο Γερμανός συγγραφέας και σκηνοθέτης Χάινερ Μίλερ στον
Βούλγαρο σκηνοθέτη Ντίμιτερ Γκότσεφ όταν ανέβασε στη Σόφια τον «Φιλοκτήτη» του
το 1983.

Ο 63χρονος σήμερα Γκότσεφ, που πήγε στις αρχές της δεκαετίας του ’60 στο
Ανατολικό Βερολίνο για να σπουδάσει κτηνιατρική αλλά βρέθηκε να σπουδάζει
θέατρο και να δουλεύει πλάι στον σκηνοθέτη Μπένο Μπεσόν στο «Ντόιτσες Τεάτερ»
και στη «Φολκσμπίνε», με έργο του Χάινερ Μίλερ ξεκίνησε στην τότε Ανατολική
Γερμανία τη σκηνοθετική καριέρα του για να γυρίσει το 1979 στην πατρίδα του.
Το ανέβασμα του μιλερικού «Φιλοκτήτη» το 1983 στην Σόφια έγραψε ιστορία. Στη
συνέχεια επέστρεψε στην Γερμανία όπου και σκηνοθετεί όπως και στη Βιέννη. H
παράστασή του με το έργο του Κολτές «Αγώνας νέγρου και σκύλων» με τη
βερολινέζικη «Φολκσμπίνε» εκλήθη και συμμετείχε το 2004 στο 41ο Φεστιβάλ
Θεάτρου του Βερολίνου.

Το 2005 ο Ντίμιτερ Γκότσεφ, την ημέρα των 76ης επετείου της γεννήσεως του
Χάινερ Μίλερ που είχε πεθάνει δέκα χρόνια πριν, παρουσίασε και πάλι τον
«Φιλοκτήτη», στην «Φολκσμπίνε» αυτή τη φορά και κρατώντας τον επώνυμο ρόλο –
είναι η πρώτη του εμφάνιση στη σκηνή – με τον Γιόζεφ Μπιρμπίχλερ – ο οποίος
χαρακτηρίζει τον Γκότσεφ ως την «ιδεώδη ενσάρκωση του Φιλοκτήτη που μισεί τα
ψέματα αλλά ξέρει ότι ζωή χωρίς ψέματα δεν υπάρχει» – στο ρόλο του Οδυσσέα και
τον επίσης Βούλγαρο Σάμουελ Φίντσι στο ρόλο του Νεοπτόλεμου.

H παράσταση αυτή, που ήταν επιλογή των συντελεστών της, στο πνεύμα ότι «η
απελευθέρωση του ηθοποιού από τον σκηνοθέτη είναι μια συμβολή στην
απελευθέρωση του θεάτρου», να μην την υπογράφει σκηνοθέτης, παρουσιάζεται στο
πλαίσιο των εκδηλώσεων του Κύκλου «Νέα Σκηνή Αρχαίου Δράματος» στην
Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης – Πάτρα 2006.

Ο «Φιλοκτήτης» του Χάινερ Μίλερ (πρώτη παράσταση 1968) αποτελεί «μεταγραφή»
της ομώνυμης τραγωδίας του Σοφοκλή όπου ο Νεοπτόλεμος, που προσπαθεί μαζί με
τον Οδυσσέα να πείσουν τον εγκαταλειμμένο για δέκα χρόνια στη Λήμνο Φιλοκτήτη
να πάει μαζί τους στην Τροία, όταν εκείνος αρνείται, τον σκοτώνει πισώπλατα
και ο Οδυσσέας αποφασίζει το πτώμα να μεταφερθεί στην Τροία και ο Φιλοκτήτης
να ταφεί ως ήρωας που σκοτώθηκε από τους εχθρούς.

Ο Φιλοκτήτης για τον Χάινερ Μίλερ ήταν ένα πρότυπο: για τις δικές του μάχες
ενάντια στους πολιτιστικούς ταξικούς θεσμούς της πρώην Ανατολικής Γερμανίας
όπου ζούσε, για την ήττα των εφευρετών της ατομικής βόμβας από αυτούς που τη
χρησιμοποίησαν και γενικότερα για τη θανάσιμη αμφιβολία μεταξύ αλήθειας και
ψεύδους στην «παγκόσμια δομή της απάτης».

«Φιλοκτήτης» του Χάινερ Μίλερ με ελληνικούς υπέρτιτλους στο Δημοτικό Θέατρο
«Απόλλων» της Πάτρας απόψε και αύριο στις 21.30. Εισιτήρια: 15, 10,
(φοιτητικό) 5 ευρώ. Κρατήσεις: 801 1005000, http: //www.patra2006.gr.