Mάρτυρες μιας σκληρής παράδοσης

Ο φακός σε έναν κόσμο κοντινό, τον οποίο αγνοούμε και που ήρθε η στιγμή δημιουργικά να συναντηθούμε

Θύματα κακοποίησης η Άστα και η Μίνα, η πρώτη κατάφερε να χωρίσει, η δεύτερη
υποφέρει ακόμη, αφού φοβάται ότι αν φύγει θα της πάρουν τα παιδιά της. H
Τσαρίπ Τσιλελί, συγγραφέας, έχει να διηγηθεί σκληρές ιστορίες άγριας
καταπίεσης γυναικών. H Αϊνούρ Χαλίλ – Ογλού, μουσουλμάνα από τη Θράκη,
κατεβαίνει στις εκλογές για δημοτική σύμβουλος προκειμένου να αλλάξουν τα
πράγματα όσον αφορά τις γυναίκες, επειδή φοβάται για τα κορίτσια της μη τυχόν
και παντρευτούν μικρές, να φθάσουν τουλάχιστον 20 χρόνων. H Τζαχιδέ Χασεκί
Αϊνούρ, με τη μαντίλα της πιστής μουσουλμάνας, θεολόγος, σπουδαγμένη στην
Προύσα, με διδακτορικό στο Αριστοτέλειο, πιστεύει πως είναι μεγάλη η καταπίεση
της γυναίκας στις κλειστές μουσουλμανικές κοινωνίες και μόνον ο άνδρας έχει
δικαίωμα να κάνει ό,τι θέλει χωρίς δίνει λογαριασμό.

Το ένα μετά το άλλο, στον φακό των «Φακέλων» του Τάσου Τέλλογλου, πρόσωπα
γυναικών σαν ψηφίδες ενός γκρίζου μωσαϊκού μεσαιωνικών εθίμων αποκαλύπτουν μια
ζωή σκληρή για τις γυναίκες στις μουσουλμανικές κοινότητες. Μια ζωή που δεν
τιμά τη σύγχρονη Ελλάδα, όπου οι αλλαγές δεν σημαίνουν προσβολή της
διαφορετικής κουλτούρας, αλλά τη δημιουργική συνάντηση των πολιτισμών, που με
αυτόν τον τρόπο ανταλλάσσουν τα καλύτερα στοιχεία τους.

Και η θέση της γυναίκας είναι πάντα στην Ιστορία το δείγμα της ποιότητας ενός
πολιτισμού.

Με αφορμή την πρόταση του ΠΑΣΟΚ για την υποψηφιότητα της Καραχασάν για την
υπερονομαρχία στράφηκε το βλέμμα του έθνους, με τη βοήθεια του τηλεοπτικού
φακού, σε αυτό το κομμάτι της Ελλάδας το οποίο μέχρι πριν από λίγα χρόνια
παρέμενε στην εγκατάλειψη και δυστυχώς διόλου τυχαία.

Οι γυναίκες που μιλούν στην εκπομπή μοιάζουν βγαλμένες από μυθιστόρημα. Οι
γυναίκες της οδού Άβατος, μουσουλμάνες Αθίγγανες, οι οποίες βλέπουν κάμερα και
βρίσκουν ευκαιρία να ζητήσουν δρόμους και νερό, τα αυτονόητα. Οι γυναίκες σαν
την Ντιλέκ Χαμπίμπ, κοινωνιολόγο, η οποία αφηγείται το σοκ που υπέστη όταν 10
χρόνων κορίτσι ήρθε στην Ελλάδα από τη Γερμανία και τα κορίτσια της
μουσουλμανικής κοινότητας έφτιαχναν την προίκα τους.

Ο γάμος. Ο απόλυτος σκοπός της γυναίκας. H υποταγή της. Σε ηλικία που ακόμη
δεν ξέρει ποια είναι. Γάμοι που γίνονται και δι’ αντιπροσώπων. Αρκεί να τα
συμφωνήσουν οι οικογένειες. Και αν κάτι δεν πάει καλά στον γάμο, η γυναίκα
πετιέται στον δρόμο. Κανένα δικαίωμα. Καμία ζωή.

Πρόσωπα, το ένα μετά το άλλο, παρελαύνουν σε κοντινό πλάνο για να διηγηθούν
μια μικρή ιστορία ίση με μια ολόκληρη ζωή, όπως η ιστορία της 12χρονης που
αρνήθηκε τον γάμο και ο πατριός της την έκαψε, όπως της Σουρουτσούν την οποία
δολοφόνησε ο μικρός αδελφός της κατόπιν αποφάσεως ολόκληρης της οικογένειας,
γιατί και αυτή δεν ήθελε να παντρευτεί.

Τιμή, γάμος, υποχρεώσεις μόνο για τη γυναίκα – να υπηρετεί, να μη μιλάει, να
υφίσταται. Ο μουφτής της Ξάνθης δικάζει με βάση το Κοράνι στα αραβικά και
καθορίζει τις σχέσεις ανδρών και γυναικών με ένα δίκαιο που δεν ισχύει πουθενά
στον κόσμο παρά μόνο στον τόπο μας. Και όμως, σιγά σιγά, ο κόσμος αλλάζει. H
ζωή πιεστικά ζητάει δικαιώματα. Και ο σεβασμός της διαφορετικής κουλτούρας δεν
μπορεί να σημαίνει την εγκατάλειψή της στον σκοταδισμό της απομόνωσης.

H επικοινωνία φέρνει την αλλαγή

Το ρεπορτάζ του Τέλλογλου στους «Φακέλους» αποκαλύπτει μαζί με την ισχυρή
αντίσταση του παλιού και το καινούργιο, τα μορφωμένα κορίτσια που διεκδικούν
τον σύγχρονο τρόπο ζωής και ακόμη περισσότερο θέλουν να βοηθήσουν τις
ομόθρησκές τους να πάρουν τη ζωή στα χέρια τους.

Πρόπερσι, τηλεοπτικό συνεργείο (Alpha) βρέθηκε σε απομονωμένη μουσουλμανική
περιοχή για τα γυρίσματα σίριαλ προκαλώντας τις εκρήξεις της αιφνίδιας τριβής,
που καταναλώθηκαν από την τηλεόραση της κόντρας και των εντυπώσεων.

Φέτος και πάλι τηλεοπτικά συνεργεία βρίσκονται στους ίδιους τόπους με σεβασμό
στα συστατικά της κουλτούρας τους, αλλά με την καταλυτική δύναμη των εικόνων,
που φέρνουν την εξέλιξη, την αλλαγή, καθώς αποκαλύπτουν την κρατική ολιγωρία
που ευνόησε τον σκοταδισμό, αλλά και τη μεγάλη ανάγκη και επιθυμία για αλλαγή.

Όσο η κουρτίνα παρέμενε κατεβασμένη και οι πραγματικές συνθήκες της ζωής
έμεναν άγνωστες, η σκληρότητα και η αυθαιρεσία κατά των γυναικών θα έβρισκε
πολλές αντιστάσεις. Οι ανοιχτές πόρτες της επικοινωνίας είναι που ανοίγουν
ορίζοντες και σκέψεις.