Aφιερωμένο στον Nίκο Πουλαντζά

Ο βήχας και ο έρωτας δεν κρύβονται. Επομένως αδύνατον κι εγώ να κρύψω τον
ενθουσιασμό μου βλέποντας αυτόν τον ανεκτίμητο κι εντελώς προσωπικό θησαυρό.
Ό,τι αγαπήσαμε, ονειρευτήκαμε, ελπίσαμε, απογοητευτήκαμε, τολμήσαμε,
διαπράξαμε, ερωτευτήκαμε, όλα είναι ενσωματωμένα εδώ. Σε αυτές τις τρεις ώρες
ασπρόμαυρου ελεγειακού έπους μιας παρέας εικοσάρηδων ποιητών, ζωγράφων,
ανυπάκουων, περιπλανώμενων ονειροπόλων, εξεγερθέντων του ’68 με αίτημα μια
άλλη, ανθρώπινη και καθόλου καταναλωτική ζωή. H ουτοπία του συνθήματος «να
κάνουμε επανάσταση για το προλεταριάτο, ερήμην του» έθαψε τα όνειρά τους στα
ναρκωτικά, στη χίμαιρα και στο πουθενά. Σπίθα που τρεμοσβήνει η ελπίδα τους,
αθεράπευτη αρρώστια η πορεία τους!

Οι πάντες και τα πάντα της ίδιας ασπρόμαυρης γραμμής μέσα σε αυτήν την
κιβωτό. Δηλαδή Γκοντάρ, Τριφό, Ρενουάρ, «Πεθαίνοντας στα τριάντα», αυτό το
κρυφό αριστούργημα του Ρομέν Γκουπίλ (αχ πόσο θα ήθελα να το έβρισκα, να
αναριγώ βλέποντάς το από καιρού εις καιρόν), «H μάνα και η πουτάνα» του Ζαν
Εστάς, όλες οι χίμαιρες του γαλλικού σινεμά να διασχίζουν, να χορεύουν, να
συνουσιάζονται και αποκομμένες από τη φρενίτιδα της εξέγερσης να παραδίνονται
στις φλόγες μιας ασυγκράτητης κατάβασης προς τον υπαρξισμό και τον μηδενισμό
του Καμί. Όλη η αφρόκρεμα στοχασμού, ποίησης και καλλιτεχνικής δημιουργίας
μέσα σε μια ταινία. Ρισκάρω την πρόβλεψη πως, ύστερα από τριάντα χρόνια, θα
την έχουμε τοιχοκολλήσει στο πάνθεον της υπόγειας κουλτούρας, όπως έγινε
ακριβώς με το «La maman et la putain» του Ζαν Εστάς. Σπεύσατε να είστε οι
τυχεροί, οι πρώτοι, οι ελάχιστοι που το έχετε δει!

Ο 57χρονος Φιλίπ Γκαρέλ, πολύ πριν από την πρόσφατη ανάδυση αντίστασης στο
ελαιοτριβείο νέων που κατασκευάζει ο Ντε Βιλπέν, αποφασίζει να βουτήξει και
ταυτόχρονα να σκοτώσει τη νοσταλγία των νιάτων του. Αυτοί ήμασταν. Εξεγερμένοι
αλλά και μικροαστοί. Χορηγοί ουτοπίας, λαθρεπιβάτες της πραγματικής αλλαγής.
Ονειροπαρμένοι και βολεμένοι. Διάττοντες αστέρες στο Διάστημα χαμένοι. Το
κάναμε, το ζήσαμε, το εγκαταλείψαμε, το χάσαμε, το θάψαμε. Ήταν όμως το κάτι
άλλο. Άνθρωπος χωρίς τέτοια εμπειρία και τόση ανησυχία, άδεια χωρίς ρεύμα
μπαταρία.

«Συνήθεις εραστές»: Επανάσταση, έρωτας και θάνατος τον Μάη του 1968

Μια τέτοια βουτιά δεν έχει ανάγκη από την εξάρτυση και τον οπλισμό ενός
δύτη. Θεόγυμνος ο Γκαρέλ. Χωρίς κλασική αφήγηση, χωρίς «κανονική» ιστορία.
Όταν καταδύεσαι στον ύπνο σου ασπρόμαυρα βλέπεις, ανάκατες φιγούρες συναντάς.
Σεναριογράφος είναι το παρελθόν σου. Σκηνοθέτης η εφηβεία σου. Παραγωγός η
αυθαιρεσία σου. Θεατές οι ελπίδες σου. Το όφειλε. Στον εαυτό του, στους φίλους
του, στην εποχή του, στα παιδιά του, στα νιάτα του. H πινακοθήκη μιας εποχής,
φτιαγμένη με χειροποίητα υλικά από φως, σκόνη να συνοδεύουν και να στολίζουν
μια σειρά πορτρέτων τόσο αθώων, τόσο χαμένων, τόσο ανυποψίαστων, τόσο
βυθισμένων που όμοιά τους δεν έχω δει στο σινεμά. H φωτογραφία του Ουίλιαμ
Λουμπτσάνσκι είναι μέσα στις κορυφαίες του παγκόσμιου κινηματογράφου. Ο ρόλος
του είναι και μοναδικός και αναντικατάστατος και καταλυτικός. Ο Γκαρέλ
αφηγείται με εικόνες. Μόνο με αυτές. Ελάχιστη η δράση, ελάχιστοι και
αποσπασματικοί οι διάλογοι, ελάχιστα όλα. H γλώσσα είναι ο φωτισμός. Όσο
περισσότερο άσπρο τόσο περισσότερη καθαρότητα και αγνότητα. Όσο περισσότερο
γκρίζο τόσο περισσότερη ασάφεια, αμηχανία και μπέρδεμα. Όσο περισσότερο μαύρο
τόσο περισσότερο αδιέξοδο και απύθμενο κενό. Για να το περιγράψω με μια απλή
εικόνα: το κατάλευκο πουκάμισο του πρωταγωνιστή σε φόντο κατάμαυρου
κοστουμιού. Το χρονικό ενός προαναγγελθέντος θανάτου ή αλλιώς dead man
walking!

Δομικά, η αφήγηση είναι διαιρεμένη σε τρία κεφάλαια και ένα
υστερόγραφο. Το πρώτο «οι φλογισμένες ελπίδες» εγκαταστημένο στα χαρακώματα
του Μάη του ’68. Τρέχουν, ανάβουν, καίνε, πετροβολούν, κρύβονται, λαχανιάζουν,
καταδιώκονται, επιστρέφουν. Από την αρχή όμως, χαρακωμένοι από το φάντασμα της
ήττας. Επαναστάτες χωρίς ελπίδα. Ο Γκαρέλ δεν το φωνάζει, αλλά πλαγίως το
σχολιάζει. Αυτή η αιφνίδια, ανέλπιστη, αδιέξοδη εξέγερση ήταν η εξωτερική
προβολή της εσωτερικής μας ηττοπάθειας. Χαμένοι από χέρι. Κρίσιμο αυτό. Όποιος
δεν το αντιληφθεί, θα εγκαταλείψει και θα χαθεί. Χωρίς αυτό μένει μετέωρο και
παράλογο το υπόλοιπο μισό. Ο Μάης, «λέει» ο Γκαρέλ, ήταν το απαραίτητο
προοίμιο μιας αυτοσχέδιας εξέγερσης στο κενό. Σηκωθήκαμε, ώστε στη συνέχεια να
καθήσουμε και να ενσωματωθούμε. Έπρεπε να το κάνουμε για να ξεφορτωθούμε το
φάντασμά του. Για να «πεθάνουμε» από την παρατεταμένη ανάπαυση!

Το δεύτερο μέρος, αποτελούμενο από δύο κεφάλαια με πρώτη επικεφαλίδα
«τουφεκισμένες προσδοκίες», αρχίζει με τον παθιασμένο έρωτα του κεντρικού ήρωα
(Λουί Γκαρέλ, γιος του σκηνοθέτη) για την Κλοντίντ Εσμέ και ολοκληρώνεται με
την παράδοσή του στα ναρκωτικά, την άσκοπη περιπλάνηση, την εθελουσία
εγκατάλειψη. Άδεια, γοητευτικά «σακιά». H επανάσταση δεν ολοκληρώθηκε. Κακό
για την επανάσταση. Το μοναδικό πρόσωπο που το έχει πάρει προσωπικά, δραματικά
και κατάσαρκα βιωματικά – και την αλλαγή και τον έρωτα και την ποίηση – είναι
ο Φρανσουά. Το πίστεψε, το έζησε, το λάτρεψε. Χωρίς το όνειρο, Φρανσουά δεν
υπάρχει πια. Το υστερόγραφο της ταινίας είναι αφιερωμένο εξαιρετικά στον Νίκο
Πουλαντζά!

Χαλκομανία περιοδικού ο Αστερίξ

Ομολογώ πως περίμενα στην ταινία «Αστερίξ και οι Βίκινγκς» να περάσω καλά,
αλλά μετά την πρώτη μισή ώρα άρχισα να κοιτάω το ρολόι και να ψάχνω
τηλεκοντρόλ για ν’ αλλάξω κανάλι, μπας και ξεχαστώ!

«Αστερίξ και οι Βίκινγκς»: Ξεφυλλίζοντας το θρυλικό κόμικς του Γκοσινί

Καλά, δεν ήξεραν, δεν έβλεπαν «Ice age», μήπως και αρπάξουν μερικές ιδέες και
το φρεσκάρουν; Όχι, κολλημένοι στην ομότιτλη σειρά να ξεσηκώσουν εντελώς και
κατά λεπτώς τον Ρενέ Γκοσινί, πατέρα του Αστερίξ. Το στόρι προέρχεται από το
άλμπουμ «Ο Αστερίξ και οι Νορμανδοί», δημοσιευμένο το 1967, και πάει κάπως
έτσι: οι Γαλάτες, καρδαμωμένοι από το μαγικό ποτό (όπως ο Ποπάι με το σπανάκι)
σκοτώνουν τον χρόνο τους πλακώνοντας ο ένας τον άλλον και
αλληλοτουλουμιαζόμενοι. Πού να πλησιάσουν Ρωμαίοι. Τους περιμένουν για μια
μπουκιά. Την πλήξη διακόπτει η έλευση ενός δειλού νεαρού, με όνομα Χαβαλεδίξ
(!), ο οποίος αποστέλλεται από τον πατέρα του τον Μοναρχίξ προκειμένου ο
Αστερίξ μετά του Οβελίξ να τον διδάξουν πολεμικές τέχνες και να τον κάνουν
άγριο πολεμιστή και Ρωμαιοφάγο. Στο μεταξύ, μια διμοιρία ανεγκέφαλων,
γιγαντιαίων Βίκινγκς, διαστάσεων ντουλάπας και βάλε, φθάνει στο χωριό, απάγει
τον Χαβαλεδίξ προκειμένου ο νεαρός να τους μάθει να φοβούνται επειδή μέσα στη
βλακεία τους έχουν πειστεί ότι ο φόβος δίνει φτερά!

Οι φιγούρες εντελώς πρωτότυπες, όπως ακριβώς στα περιοδικά, τα αστεία σκόρπια
και μερικές φορές έξυπνα, αλλά ελάχιστα (όπως αυτό με το πουλί του Χαβαλεδίξ
που φέρει την ονομασία Εσεμίξ εκ του SMS) και η επανάληψη κουραστική. Ο Οβελίξ
καταβροχθίζει δύο αγριογούρουνα στο πρωινό του και τουλουμιάζει στο ξύλο
ολόκληρο τάγμα Ρωμαίων εισβολέων. Φτου κι από την αρχή!

Θα το ζήλευε ακόμη και ο Γούντι Άλεν

Καρφώθηκα στο κάθισμά μου και ευχόμουν από μέσα μου να μην τελειώσει η
περιφορά αυτού του μπιζού με την ονομασία «The squid and the whale» (το
καλαμάρι και η φάλαινα) που ελληνικώς μετονομάστηκε «Δεσμοί διαζυγίου». Κόβω
τον σβέρκο μου, ο Γούντι Άλεν θα το υπέγραφε μετά χαράς!

Τρομερή η φετινή εκτόξευση του αμερικανικού σινεμά. Και του χρόνου! Σχεδόν
εβδομαδιαίως πέφτω πάνω σε μια καλή έως εξαιρετική ταινία made in USA. Απ’
όλες τις κατηγορίες (Χόλιγουντ, ανεξάρτητη σκηνή), όλων των ειδών. Από δράματα
μέχρι οικογενειακές κομεντί, όπως αυτή εδώ που την υπογράφει ο
πρωτοεμφανιζόμενος σκηνοθέτης Νόα (Νώε) Μπάουμπαχ, συν-σεναριογράφος στο «Life
Aquatic» του Ουές Άντερσον και συντάκτης της στήλης «Shouts and Murmurs» του
θρυλικού καλτ περιοδικού «New Yorker». Μαθαίνω μάλιστα ότι ο ιδιοφυής αυτός
αιρετικός αρχίζει γυρίσματα της νέας του δραματικής κομεντί με πρωταγωνίστριες
τις Νικόλ Κίντμαν και Τζένιφερ Τζέισον Λι. Οι αγαπημένες μου. Μπας και
είμαστε… αδέλφια και το αγνοώ;

«Δεσμοί διαζυγίου»: Μπιζού πολλών καρατίων κομψής κομεντί

Στόρι και ύφος σε διαρκή σταυροβελονιά. Πολύ σωστά. Ο Νώε γνωρίζει καλά πως το
ένα χωρίς το άλλο είναι χαμένη μπαλιά. Σπεύδω στο σενάριο για να σιτίσω την
ακόρεστη βουλιμία σας: πενηντάρης συγγραφέας και καθηγητής (Τζεφ Ντάνιελς),
παντρεμένος με σαραντάρα υποψήφια συγγραφέα (Λόρα Λίνεϊ) και με δύο αγόρια με
άφθονες τραμπάλες που εκλαμβάνονται ως ανησυχίες. Ο Ντάνιελς ως συγγραφέας
βρίσκεται στα σύνορα φθοράς και αφθαρσίας. Ως πατέρας είναι πάντα
πατερναλιστικός, γεμάτος κατανόηση και πρωτοποριακές αντιλήψεις. Ως σύζυγος
μέσα στη ρουτίνα και ως ανήρ να κολακεύεται από το φλερτ των φοιτητριών του.
Τρίχες. Τόσες όσες έχουν φυτρώσει στα μούτρα του.

Από κοντά και η Λόρα Λίνεϊ. Με λιγότερες τρίχες, λιγότερη τραμπάλα και
λιγότερη παράνοια. Λογικό. Με παράλληλη σχέση στο παρελθόν, με καινούργια στο
παρόν, πράγμα που αποτελεί αιτία διαζυγίου, και με μέλλουσα τον προπονητή
τένις των παιδιών της, κάποιον ανεγκέφαλο με όνομα Ιβάν και με γλώσσα που
αρχίζει με «brother» και τελειώνει σε «brother». Μπράβο αδελφέ μου!

Οι ευφυείς – στα χαρτιά – διανοούμενοι χωρίζουν και μοιράζουν τα πάντα, μέχρι
και τις μέρες που θα έχει έκαστος εξ αυτών τα παιδιά. Δευτέρα, Τετάρτη,
Παρασκευή με τη μαμά (ας πούμε). Τρίτη, Πέμπτη, Σάββατο με τον μπαμπά. Μια
Κυριακή εσύ, μια Κυριακή εγώ. Αποτέλεσμα; Ο μεγάλος γιος κολλάει στον πατέρα
του, ο μικρός στη μάνα του. Έτσι, ο ειρηνικός και πολιτισμένος χωρισμός
καταλήγει αιτία φρενοκομείου και εμφύλιου πολέμου για τα παιδιά. Ως εκ τούτου,
ο μεγάλος γιος μιμείται τον πατέρα του, υποδύεται τον μεγάλο και τρανό χωρίς
να έχει ανοίξει βιβλίο και στο τέλος εμφανίζει το «Hey You» των Πινκ Φλόιντ ως
δική του σύνθεση σε σχολικό διαγωνισμό.

Το σενάριο και η σκηνοθεσία του Νώε μοιάζουν με αποχυμωτές σπάνιων φρούτων,
πλούσιων σε πάσης φύσεως βιταμίνες. Στύβει, στύβει και διατηρεί μόνο
ελάχιστες, τις πιο σπάνιες, ιδιαίτερες σταγόνες χυμών. Φανταστείτε η διάρκεια
κρατάει ογδόντα και ένα λεπτό. Μόνο. Ο πλήρης ορισμός της απόλυτης οικονομίας.
Και το καλύτερο, όσο και να το δεις, όσο και να ψάξεις, δεν αφαιρείς μισή
γραμμή. Όλα εξαιρετικά. Από τις ερμηνείες μέχρι το μοντάζ, που γλιστράει σαν
χέλι μέσα στο νερό. Το φωνάζω. Θα το ξαναδώ!

Χάρισον Φορντ στη Γ’ Εθνική

Ούτε στο Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου και το εννοώ. Χειρότερο απ’ αυτόν τον
γραβατωμένο και κοστουμαρισμένο ξινό Χάρισον Φορντ που μπαινοβγαίνει ίδιος,
από την αρχή μέχρι το φινάλε του «Firewall κωδικός προστασίας» του Ρίτσαρντ
Λοκρέιν, ελπίζω να μην ξαναδώ!

Όχι ακουμπήσαμε, αλλά πιάσαμε πάτο. Δηλαδή, χωρίς σενάριο, ίντριγκα, πλοκή,
ταΐζουμε τη μηχανή και ό,τι βγει. Και να είστε βέβαιοι, θα βγει και θα γεμίσει
το πουγκί, διότι τα χαϊβάνια είναι πολλά και άκρως φιλοχολιγουντιανά. Ό,τι να
‘ναι, αρκεί Χάρισον Φορντ και ξερό ψωμί!

«Firewall κωδικός προστασίας»: Χάρισον Φορντ για τα ΚΑΠΗ!

Έχουμε και λέμε, οικογένεια στελεχάρας ηλεκτρονικής ασφάλειας μεγαλοτράπεζας
επιπέδου City Bank πέφτει στα νύχια συμμορίας, η οποία τον απειλεί πως αν δεν
μεταφέρει από χίλια δολάρια των δέκα χιλιάδων μεγαλοκαταθετών σε έναν οφ σορ
λογαριασμό θα κάνουν κιμά και τη γυναίκα και τα παιδιά. Κάπου εδώ τελειώνουν
και η ταινία και ο Χάρισον Φορντ. Διότι αφού ο αρχισυμμορίτης είναι τόσο
αδίστακτος και αιμοσταγής, το πρώτο που θα έπρεπε να κάνει σε περίπτωση που ο
Φορντ έκανε την πρώτη ζαβολιά θα ήταν να κόψει ψαχνό από το πρώτο παιδί. Μπα,
η ιδέα μας είναι. Ως εκ τούτου, αρχίζει ένα απίστευτο βαρετό, κουτό και
επαναλαμβανόμενο πέρα-δώθε άνευ λόγου και αιτίας καμιάς. Αποτέλεσμα; Στο
φινάλε ο καλός τραπεζοϋπάλληλος μεταμορφώνεται σε Ιντιάνα Τζόουνς, ρισκάροντας
την ακεραιότητα των παιδιών του για χίλια ψωροδολάρια, τα οποία ουδείς εκ των
μεγαλοκαταθετών θα το έπαιρνε χαμπάρι. Θεέ μου πόσο πέφτουν χαμηλά!

Τέσσερις για ζάπινγκ

«Α bittersweet life» του Κιμ Τζι-Γουν: Μεταμοντέρνο, κορεάτικο,
αδικαιολόγητα βίαιο φιλμ νουάρ, το οποίο έχουμε ξαναδεί σε απείρως καλύτερη
εκδοχή από την τριλογία εκδίκησης με επικεφαλής το «Old boy». Οι Κορεάτες
ξέρουν να φτιάχνουν αυτοκίνητα καλά, αλλά μερικές φορές μέσα στην τελειομανία
τους ξεχνούν να βάζουν φρένα με ABS!

«Νάνι Μακφί – H μαγική νταντά» (Nanny McPhee) του Κερκ Τζόουνς: Όταν η
Μελωδία της ευτυχίας συνάντησε τα Μίκι Μάους και από το καπέλο έβγαλε
κοντοπίθαρο Χάρι Πότερ. H Έμα Τόμσον μασκαρεμένη κουτσοδόντισσα μάγισσα
μεταβάλλει επτά αγρίμια του Κόλιν Φερθ σε αρνάκια γάλακτος. Δηλαδή ούτε για
Χριστούγεννα στα νηπιαγωγεία της ακριτικής περιοχής Κιλκίς και περιχώρων!

«Σχολή ναυτικών δοκίμων: Annapolis» του κάποιου Τζάστιν Λιν: Να το δει ο
Μεϊμαράκης, μπας και βελτιωθεί η στρατιωτική μας μηχανή. Όταν λέω για τα
μπάζα, το εννοώ και το προσπερνάω με τηλεκοντρόλ!

«Διαφορά στήθους» (She is the man) του Άντι Φίκμαν, όπου η Αμάντα Μπάινς,
μασκαρεμένη σε… Κατσουράνη παίζει ποδόσφαιρο και τ’ αγόρια κατατροπώνει. Και
να έλεγα ότι η Αμάντα ή το οποιοδήποτε σημείο της ίδιας Αμάντας «λέει» και
«καίει», να πω άντε να το καταπιώ. Μόνο για παράνομα ζευγαράκια που τρυπώνουν
στα multiplex χωρίς να δουν μισό καρέ Αμάντας και ταινίας!