Bάιντα εναντίον Στάλιν!

Ο Πολωνός σκηνοθέτης Αντρέι Βάιντα, τιμώμενο πρόσωπο στο 56ο Φεστιβάλ Βερολίνου

Ο Βρετανός Μάικλ Γουιντερμπότομ εναντίον Αμερικανών στο «Γκουαντάναμο»,
ο συνταξιούχος Πολωνός Αντρέι Βάιντα, τιμώμενος με Βερολινέζικη Χρυσή Αρκούδα,
φανατικά εναντίον σοβιετικής δικτατορίας και Ιωσήφ Στάλιν!

Είπαμε. H Μπερλινάλε πολιτικοποιημένη από τρίχα κεφαλής μέχρι τα νύχια! Ως εκ
τούτου μετά το σύνθημα «φονιάδες των λαών Αμερικανοί», επακολούθησε έτερο
«Σοβιετικοί φονιάδες Πολωνών αξιωματικών». Διότι ο Βάιντα «από μάρμαρο»,
πρόκειται να σκαλίσει, στην επόμενη ταινία του, τον ομαδικό τάφο χιλιάδων
Πολωνών αξιωματικών και ν’ ανοίξει τον φάκελο «Κατίν». Δηλαδή: «Στην πρώτη του
επίσκεψη στη Βαρσοβία, ο Γκορμπατσώφ προσκόμισε μαζί του τον σοβιετικό φάκελο
της σφαγής με ντοκουμέντο υπογραφής Στάλιν. Οι άντρες της σοβιετικής μυστικής
υπηρεσίας ανέλαβαν τις “λεπτομέρειες”».

Οι «λεπτομέρειες», σύμφωνα με τον Βάιντα, είναι οι εξής: Στις αρχές του 1940
πραγματοποιούνται οι ομαδικές εκκαθαρίσεις αυτών των αξιωματικών, οι οποίες
στη συνέχεια αποδόθηκαν στους ναζί. Όμως οι Γερμανοί άνοιξαν τους τάφους και ο
Γκέμπελς αποκάλυψε την ταυτότητα των πραγματικών εκτελεστών. «Τότε δεν τον
πιστέψαμε, αλλά μετά την επίσκεψη του Γκορμπατσώφ καταλάβαμε ότι για πρώτη
φορά στην ζωή του ο Γκέμπελς είχε πει την αλήθεια», λέει ο Βάιντα.

«H Δημοκρατία στην Πολωνία δεν είναι αυτή που ονειρευτήκαμε και που
αγωνιστήκαμε, χέρι χέρι με την “Αλληλεγγύη”. Εκείνα ήταν τα υπέροχα,
ανεπανάληπτα, χρόνια. Είναι φυσικά το καλύτερο σύστημα αλλά ταυτόχρονα είναι
και το πιο ευάλωτο. Δεν είναι αλάνθαστη η πλειοψηφία».

Δεν είναι αντιφατικό, κάτω από καταπιεστικό καθεστώς να έχει βγει σπουδαίο
σινεμά, ενώ σήμερα σπανίως βλέπουμε μια καλή ταινία από την ελεύθερη Πολωνία;

«Χρειαζόμαστε περισσότερο χρόνο και χρειαζόμαστε λεφτά. Θα έρθουν και τα δύο.
Όμως μη ξεχνάτε, σήμερα είναι δύσκολο για έναν κινηματογραφιστή να συντονιστεί
με τις επιθυμίες του κοινού. H πολιτική και μάλιστα άφθονη μεταδίδεται από την
τηλεόραση, επομένως η νέα γενιά σκηνοθετών βρίσκεται σε αμηχανία. Τι να κάνει,
ποια θέματα να επεξεργαστεί, ποιος είναι ο ρόλος της;».

Αν καταλάβαμε καλά σάς έδιναν λεφτά για να κάνετε ταινίες με τις οποίες
σχολιάζατε το καθεστώς.

«Δεν μπορούσαν να κάνουν διαφορετικά. Έπρεπε να τηρήσουν μερικές βασικές
προδιαγραφές του σοσιαλιστικού συστήματος».

Τότε ίσως ο μακαρίτης ο Κισλόφσκι να είχε δίκιο που έλεγε πως είναι πολύ
πιο εύκολο να σκηνοθετείς πολιτικές ταινίες κάτω από ένα καταπιεστικό
καθεστώς.

«Αν το δεχτούμε αυτό τότε εμείς οι κινηματογραφιστές έχουμε κάθε λόγο να
υποστηρίζουμε δικτατορικά καθεστώτα. Παραλογισμός».

Παραλογισμός, παραλογισμός αλλά Βάιντα, Πολάνσκι, Κισλόφσκι, Ζανούσι,
Ζουλάφσκι δεν έχουν προκύψει εδώ και δεκαπέντε χρόνια. Ίσως όπως το κινητό
θέλει τον «Γερμανό» του, έτσι και ο καλλιτέχνης να θέλει το… μαστίγιό του!

INFO

Το 56ο Φεστιβάλ Βερολίνου ολοκληρώνεται με την απονομή βραβείων το Σάββατο.
Στο Ίντερνετ: http: //www.berlinale.de/