«Ορκίζομαι»: παντοτινή πίστη

«Δεν υπάρχει ελευθερία μακριά σου» συλλογίζεται ο ένας ήρωας για τον παράνομο
ερωτικό σύντροφό του, γι’ αυτό και ψιθυρίζει «ορκίζομαι» – η τελευταία φράση
της ταινίας. Μια υπόσχεση για παντοτινή πίστη στον έρωτά τους. Γιατί η
γνωριμία τους κράτησε 15 χρόνια κι «έγραψε» στη ζωή τους ως η σημαντικότερη
συνάντηση, η οποία νίκησε κοινωνικές – σεξουαλικές συμβάσεις. Και στο μυαλό
και στην καρδιά τους έγινε ιερή. Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή:

«Το μυστικό του Brokeback mountain» (Brokeback mountain) δεν είναι, απλώς, το
πρώτο «γκέι γουέστερν» στην ιστορία του Χόλιγουντ. Είναι πρώτα απ’ όλα
πολιτικό φιλμ. Ένα φιλμ που με αφοπλιστικά διαλεκτική δραματουργική κορύφωση
εξαγνίζει τον έρωτα και την αγάπη πέρα από φύλα, πέρα από ετεροφυλόφιλα ή
ομοφυλόφιλα γούστα ή προτιμήσεις. Γιατί ο έρωτας και το σεξ δεν έχουν και δεν
νοιάζονται για φύλα όταν γίνονται με ελεύθερη επιλογή των συνευρισκόμενων.
Είναι η μεγαλύτερη και ιερότερη στιγμή της ύπαρξής μας – ανθρώπων, ζώων, κάθε
ζωντανού οργανισμού – και πάνω από ταμπέλες. Αυτές τις καθιέρωσαν οι εκάστοτε
θεωρητικοί και αναλυτές των θρησκειών, οι ηθικολόγοι και σκοταδιστές όλων των
εποχών της ανθρώπινης περιπέτειας στον πλανήτη Γη.

«Το μυστικό του Brokeback mountain» δεν είναι απλώς το πρώτο «γκέι γουέστερν», πάνω απ’ όλα είναι πολιτική ταινία

«Δεν είναι καθόλου τυχαίο, νομίζω, πως το σενάριο της ταινίας βασίζεται σ’ ένα
διήγημα της βραβευμένης με Πούλιτζερ Άνι Προυλ, μιας γυναίκας, δηλαδή, που
μπορεί να δει και την άλλη πλευρά ή καλύτερα πιο σφαιρικά την αρσενική
ψυχοσύνθεση. H σκηνοθεσία είναι ενός Κινέζου, του Ανγκ Λι, του οποίου όλες,
σχεδόν, οι ταινίες είναι τολμηρές και ζηλευτές», παρατηρεί ο Θόδωρος, ένας από
την παρέα που βλέπουμε μαζί κάποιες δημοσιογραφικές προβολές. Για να
συμπληρώσει η Βασιλική πως «η κοινωνικο-πολιτική σκιαγράφηση του χώρου –
αμερικανικός Νότος – και των χαρακτήρων των δύο ηρώων είναι τόσο σύνθετη και
συμπαγής ώστε δεν “χάνει” από πουθενά».

Δεν κρύβω πως στην τελευταία σκηνή της ταινίας με πήραν τα δάκρυα. Αυτή
άλλωστε είναι και η ύψιστη μαγεία της τέχνης, να αναστατώνει την ψυχή σου –
εκτός από το αν θα πάρει ή όχι τα οκτώ Όσκαρ για τα οποία είναι υποψήφιο το
συγκεκριμένο φιλμ. Οι ερμηνείες των δύο πρωταγωνιστών – Τζέικ Τζίλενχαλ – Χιθ
Λέτζερ – πέρα για πέρα ζηλευτές.

Στην αμερικανική Άγρια Δύση των αρχών της δεκαετίας του ’60, λοιπόν, και σ’
ένα απομονωμένο ράντζο στα βουνά, δύο εικοσάχρονα αγόρια φυλάνε το κοπάδι με
τα γελάδια ενός μεγαλο-κτηνοτρόφου… Ο ένας είναι περισσότερο «αστός» και ο
άλλος «αγρότης». Ένα παγωμένο βράδυ, ο πρώτος θα κάνει την αποφασιστική
κίνηση, θα αγκαλιάσει τον δεύτερο που ξαφνιάζεται, αλλά τελικά ενδίδει. Ήταν
μια στιγμή «νεανικής κάψας», σεξουαλικής παρόρμησης δύο δυναμικών καουμπόηδων;
Ο χειμώνας έρχεται, χωρίζουν, το «αγροτόπαιδο» παντρεύεται, κάνει παιδιά, το
ίδιο και ο «αστός». Ξαφνικά, ένα γράμμα από τον «αστό» και «αμαρτωλό» φίλο του
– «έρχομαι να σε δω»… – αναστατώνει τον «αγρότη». Ξαναβρίσκονται και με
πάθος πέφτει ο ένας στην αγκαλιά του άλλου. Ένας μεγάλος έρωτας, μια
οικουμενική ερωτική ιστορία αρχίζει, η οποία θα κρατήσει για όλη τη ζωή τους,
μα πάντα κρυφή από τις γυναίκες και των δύο, παράνομη από την κοινωνία – γι’
αυτό και μοναδική.

Θα πει κάποιος: ο έρωτάς τους γίνεται μοναδικός γιατί είναι παράνομος. Μπορεί.
Αλλά ποιοι και γιατί χώρισαν τον έρωτα σε «νόμιμο» και «παράνομο»; H επιθυμία
είναι πέρα από αυτές τις ετικέτες. Γιατί ο έρωτας και μόνο αυτός – και χωρίς
ταμπέλες – είναι η ιστορία του ανθρώπου στον πλανήτη μας. Οι ιδεολογίες, οι
θεωρίες και η πολιτική έρχονται και παρέρχονται. Ο έρωτας μένει για πάντα.
Είναι η μόνη αλήθεια, γιατί είναι νόμος της ανθρώπινης φύσης. Τουλάχιστον όσο
υπάρχουν άνθρωποι – αν η «επιστήμη» ή τα «ιερατεία» των κέντρων αποφάσεων δεν
μεταλλάξουν την ανθρώπινη φύση…

Σεξουαλικές παρενοχλήσεις και νευρώσεις

Και δεύτερη «πολιτική» χολιγουντιανή ταινία την ίδια εβδομάδα μέσα από την
«Άνιση μάχη» (North country) της Νίκι Κάρο – κάτι σαν τη «Νόρμα Ρέι» του
Μάρτιν Ριτ με τη Σάλι Φιλντ πριν από 27 χρόνια… Με τη Σαρλίζ Θερόν ως
εργάτρια – και υποψήφια για Όσκαρ… – σε ορυχείο στην αμερικανική επαρχία της
δεκαετίας του ’70, όπου τα ανδροκρατούμενα ορυχεία πάνε να γίνουν ο «τάφος»
της…

Φυσικά και δεν είναι τυχαίο αυτό το γεγονός, μετά τις πρόσφατες αποτυχίες
εικονικών και μεταλλαγμένων υπερ-παραγωγών στις οποίες γρήγορα το μεγάλο κοινό
γύρισε την πλάτη, έχουν γίνει δεκάδες στατιστικές και σφυγμομετρήσεις σε όλον
τον κόσμο ως προς το «τι θέλει ο μέσος θεατής;». Οι θεατές, λοιπόν, είναι
πολίτες με καθημερινά προβλήματα επιβίωσης, τα οποία θέλουν να τα βλέπουν,
αλλά και να «ξεφεύγουν» από αυτά. Και σ’ αυτό είναι «μανούλα» το Χόλιγουντ.
Ξέρει τη συνταγή όσο κανένας άλλος…

Σεξουαλική παρενόχληση σε ορυχείο δέχεται η Σαρλίζ Θερόν στην «Άνιση μάχη»

«Ακριβώς. H “Άνιση μάχη” δεν είναι αυτό που λέμε “μεγάλη ταινία”, αλλά
αποδεικνύει πως όταν το Χόλιγουντ θέλει να ασχοληθεί και με κοινωνικά
προβλήματα με τη μορφή “λαϊκού σινερομάντζου” το κάνει άψογα και είναι
ασυναγώνιστο. Στο μελόδραμα έχει γράψει ιστορία το Χόλιγουντ, εδώ δίνει και
μια κοινωνική διάσταση στο είδος ώστε να απευθύνεται σε όσο το δυνατόν
λαϊκότερο κοινό, με ιδιαίτερες βλέψεις προς τις γυναίκες-θεατές», παρατηρεί ο
Θόδωρος. H Βασιλική, η οποία έχει βγει από μικρή στο μεροκάματο και ξέρει τους
νόμους της αγοράς και της ανδροκρατούμενης κοινωνίας, επισημαίνει πως
«υπάρχουν στιγμές στην ταινία που οι αντιδράσεις των γυναικών και της ωραίας
Σαρλίζ Θερόν στις σεξουαλικές παρενοχλήσεις βγάζουν έναν αέρα “γυναικείας
νεύρωσης” εξαιτίας της άσχημης προσωπικής ζωής της καθεμιάς»…

Εδώ, βέβαια, αναρωτιέται κανείς γιατί όλες οι ηρωίδες της ταινίας έχουν
ταλαιπωρηθεί στην προσωπική τους ζωή… Κάτι, που ορισμένες φορές, καταντάει
αντιφεμινιστικό, εμφανίζοντας υστερικές και νευρωτικές τις πιο πολλές! Μόνο η
Φράνσις ΜακΝτόρμαντ σώζεται από αυτό χάρη στο ταλέντο της – είναι και πάλι
υποψήφια για Όσκαρ β’ ρόλου.

Μετά τον 007, σε αναζήτηση…

Μετά τον Σον Κόνερι ήταν ο πιο γοητευτικός 007 και ο ηθοποιός που δοκίμασε
πετυχημένα στο πέρασμα του χρόνου τον μύθο του Τζέιμς Μποντ… Ο λόγος για τον
Πιρς Μπρόσναν που τελείωσε – ή τον «τελείωσαν»; – ύστερα από τρεις ταινίες της
σειράς, η οποία σε λίγο πρόκειται να κλείσει μισό αιώνα ζωής! Και τώρα; Ιδού η
σημερινή ταινία «The Matador» που έξυπνα σκεπτόμενος ο Μπρόσναν και με την
εταιρεία παραγωγής που έκανε από τα χρήματα του 007 επιχειρεί να ανατρέψει το
μοντέλο του φλεγματικού και δίκαιου «πράκτορα της καλής Δύσης», ερμηνεύοντας
έναν πληρωμένο και εξπέρ δολοφόνο, ο οποίος χάνει το ενδιαφέρον για το…
επάγγελμα του.

Ο Πιρς Μπρόσναν ψάχνει νέο πρόσωπο μέσα από το «The Matador»

Ώσπου ένα βράδυ στην Πόλη του Μεξικού, θα γνωρίσει σ’ ένα μπαρ έναν Αμερικανό
επιχειρηματία – υπόδειγμα μέσου Αμερικανού πολίτη – του οποίου ο γάμος και τα
οικονομικά είναι σε δεινή θέση. Ο πρώτος θα αναλάβει να τα «τονώσει» κι έτσι
αρχίζει ανάμεσά τους μια σχέση έλξης και απώθησης. Μία σχέση στην οποία η
ενότητα των αντίθετων πόλων εκφράζει το πολυθρύλητο αμερικανικό όνειρο… Όλα
καλά ως ιδέα, αλλά η σκηνοθεσία του Ρίτσαρντ Σέπαρντ δεν απογειώνεται – ίσως,
πάλι, να φταίει και το γεγονός ότι ο Πιρς Μπρόσναν ως παραγωγός
«στρογγυλοποίησε» για να του ταιριάζει το σενάριο που είχε γράψει ο ίδιος ο σκηνοθέτης…

Από περίγελως… σούπερ γόης

Οι σεξοκωμωδίες πλατιάς κατανάλωσης είναι το είδος που δεν γερνάει ποτέ – στις
κινηματογραφίες και σε όλες τις μορφές τέχνης όλου του κόσμου. Γιατί;
Φαντάζομαι γιατί σατιρίζουν και διασκεδάζουν τον… λόγο ύπαρξης – σεξ, σεξ,
σεξ – του νεαρόκοσμου στον οποίο απευθύνονται κατά 90%… Ένα τέτοιο ευρέως
καταναλωτικό είδος είναι επόμενο να περιέχει και πολλές πατάτες. Τέτοια είναι
και «Το χρονικό μιας χυλόπιτας» (Just Friends) του Ρότζερ Καμπλ, με τους Ράιαν
Ρέινολντς, Έιμι Σμαρτ, Άννα Φάρις, Κρις Κλάιν.

«Το χρονικό μιας χυλόπιτας» δεν κάνει ούτε για τα multiplex…Με την Έιμι Σμαρτ

Ένα χοντρό αγοράκι, που ήταν περίγελως στο σχολείο του και ερωτευμένος με την
ωραιότερη συμμαθήτριά του, μεγαλώνει και γίνεται σούπερ τεκνό και στέλεχος
δισκογραφικής εταιρείας στο Λος Άντζελες, αλλά το απωθημένο του δεν του έχει
περάσει, πρέπει να κατακτήσει, επιτέλους, τον εφηβικό του έρωτα και να
ξεπεράσει τις παιδικές τραυματικές εμπειρίες του… Έλα όμως, που ο Ρότζερ
Καμπλ δεν σε πείθει πως διαθέτει κανένα σκηνοθετικό ταλέντο, κάτι που δεν
ξεπερνιέται ούτε και με το τετριμμένο και χωρίς έξυπνες ατάκες σενάριο του
Άνταμ Ντέιβις…

Τρεις ματιές σε μια αλλιώτικη Ελλάδα

Και μόνο το γεγονός ότι τρία εγχώρια ντοκιμαντέρ βρίσκουν διέξοδο σε
κινηματογραφική αίθουσα και δεν μένουν καταχωνιασμένα σε ράφια ή δεν παίζονται
σε κάποιο «κλειστό κύκλωμα» είναι ευχάριστο. Μέχρι και παρήγορο θα έλεγα, αν
δει κάποιος ότι μέσα από τη θεματολογία τους προβάλλουν μια άλλη εικόνα της
σημερινής Ελλάδας, η οποία δεν έχει καμία σχέση με τη διαστρεβλωμένη
τηλεοπτική που είναι κατασκευασμένη και εικονική.

«Το πήδημα του Κατσαντώνη και ο μπαρμπα-Λάμπρος». Ευφάνταστο, ποιητικό και
δραματοποιημένο ντοκιμαντέρ του Γιώργου Κολόζη. Μια σύνθετη κινηματογραφική
δουλειά που ποντάρει στη φαντασία του θεατή, προσφέροντάς του την ευκαιρία να
ταξιδέψει βαθιά στην ελληνική παράδοση και τη συλλογική μνήμη του λαού μας
στον χώρο και τον χρόνο. H ταινία του καταγράφει τη ζωή του ορεσίβιου
μπαρμπα-Λάμπρου και την κίνηση στο χάνι του στα Άγραφα, παραλληλίζοντάς τες με
την ιστορία μιας άλλης προσωπικότητας του τόπου, τον ήρωα της Επανάστασης
Κατσαντώνη μέσα από το Θέατρο Σκιών και τη δράση του Καραγκιόζη στο έργο «Ο
ήρωας Κατσαντώνης και ο Αλή Πασάς». Ένα φιλμ που μόνο ευφορία προσφέρει.

«Εκτός σχεδίου». Την κοινότητα των Τσιγγάνων, την καταγωγή τους, την
ιστορία τους και τα καθημερινά προβλήματα τους στην Ελλάδα επιχειρεί να
σκιαγραφήσει το ντοκιμαντέρ «Εκτός σχεδίου» του Μένιου Δίτσα, η πρώτη από μια
σειρά ταινιών που θα ακολουθήσουν με θέμα τούς Τσιγγάνους. Όντως, στην ταινία
έχουμε μια σφαιρική κοινωνικο-πολιτική ανάλυση για όλα τα παραπάνω θέματα. Με
συνεχείς συνεντεύξεις, απεικόνιση των σημερινών συνθηκών διαβίωσης των
Τσιγγάνων και καθαρή αφήγηση από την Εύα Κοταμανίδου. Λείπει όμως η
πρωτοτυπία, αυτό που θα απογειώσει το φιλμ και θα το κάνει να μην είναι ένα
απλό κινηματογραφικό ρεπορτάζ.

«Κακολύρι 5/44, η ιστορία μιας μέρας». Τον Μάη του 1944, οι Γερμανοί
κατακτητές έκαψαν ένα χωριό της Εύβοιας. Στο ντοκιμαντέρ του Σταύρου Ιωάννου
«Κακολύρι 5/44, η ιστορία μιας μέρας» όσοι είναι σήμερα εν ζωή μιλάνε για τη
σφαγή, το πλιάτσικο, για όσα έκαναν οι αντάρτες, οι Γερμανοί και οι συνεργάτες
τους, για τον Εμφύλιο, για την εν ψυχρώ εκτέλεση ανδρών και παιδιών… Καλή η
προσπάθεια να φωτίζονται τα τραγικά γεγονότα του τόπου, αλλά απουσιάζει
παντελώς η κινηματογραφική πρωτοτυπία που θα μετατρέψει αυτό το τηλεοπτικό
ρεπορτάζ σε κινηματογραφική τέχνη…