Πρόσωπα Οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος

Αφού περίμενε οκτώ μήνες να πάρει βίζα για τον «άξονα του Κακού», ο Ρόμπερτ
Τάπαν, ένας 35χρονος Αμερικανός, εγκαταστάθηκε στην Κομ, την πιο συντηρητική
πόλη του Ιράν.

Ρόμπερτ Τάπαν. Με τη σύζυγό του Σάρα στο σπίτι τους, στην πόλη Κομ του Ιράν

Δεν τον αποθάρρυναν ούτε οι προειδοποιήσεις του Τζωρτζ Μπους ούτε οι πύρινοι
λόγοι του Μαχμούντ Αχμαντινεζάντ. «Για την Ισλαμική Δημοκρατία, όλοι έχουν στο
μυαλό τους εικόνες ανθρώπων που καίνε την αμερικανική σημαία και κραυγάζουν
“θάνατος στην Αμερική”. Όταν όμως περπατώ στον δρόμο, τα παιδιά τρέχουν πίσω
μου μοιράζοντας χαμόγελα», λέει ο Τάπαν στη γαλλική «Φιγκαρό».

Εγκαταστάθηκε στην Κομ πριν από δυόμισι μήνες μαζί με την 25χρονη γυναίκα του,
τη Σάρα Σιντίκι, Αμερικανίδα πακιστανικής καταγωγής και σουνιτικού
θρησκεύματος. Σκοπός του είναι να μελετήσει πώς αντιμετωπίζουν οι σιίτες το
θέμα της τεχνητής γονιμοποίησης, στο πλαίσιο διδακτορικού που ετοιμάζει στο
Πανεπιστήμιο της Βιρτζίνια. Με εξαίρεση έναν αμερικανικής καταγωγής καθηγητή,
ο οποίος εργάζεται εδώ και 10 χρόνια στο Ινστιτούτο Χομεϊνί, και μερικούς
επισκέπτες των θεολογικών σχολών, είναι ο μόνος Αμερικανός ερευνητής που έχει
εγκατασταθεί στην Κομ. «Πίστευα ότι θα ήταν δύσκολο να πάρω συνεντεύξεις και
να έχω πρόσβαση στην τεκμηρίωση», λέει. «Ήδη όμως έχω συναντήσει πολλούς
αγιατολάχ, οι οποίοι μιλούν πολύ εύκολα και επικρίνουν ανοιχτά το ιρανικό
καθεστώς». H Σάρα διδάσκει αγγλικά σε συζύγους κορυφαίων ιερωμένων της Κομ
και, όπως λέει, «είναι όλες πολύ δραστήριες, μερικές οδηγούν το δικό τους
αυτοκίνητο. H κατάστασή τους εδώ δεν έχει καμιά σχέση με τη Σαουδική Αραβία».

Για τον Ρόμπερτ Τάπαν, το Ιράν είναι η κατάληξη του ταξιδιού του στο Ισλάμ για
την κατανόηση του μουσουλμανικού κόσμου. Είναι γραμμένος στο τμήμα
θρησκευτικών σπουδών του Πανεπιστημίου της Βιρτζίνια, έχει μάθει αραβικά και
έζησε στην Αίγυπτο, τη Συρία και την Ιορδανία. Τη Σάρα, η οποία σπούδαζε τότε
τη γαλλική γλώσσα, την γνώρισε στην πανεπιστημιούπολη. Πριν από πέντε χρόνια,
αποφάσισε να ασπασθεί κι αυτός το Ισλάμ, επέλεξε το σιιτικό δόγμα και πήρε το
όνομα Ιρφάν Άλι. Βίζα για το Ιράν δυσκολεύτηκε να πάρει και ακόμη πιο δύσκολη
ήταν μια αμερικανική υποτροφία για σπουδές στην Κομ. «Μερικοί οργανισμοί ήταν
έτοιμοι να με χρηματοδοτήσουν, αλλά με την προϋπόθεση πως θα δεχόμουν να
δουλέψω για την αμερικανική κυβέρνηση όταν επέστρεφα», εξηγεί ο ερευνητής. Δεν
δέχθηκε επειδή πιστεύει πως η πολιτική του Τζωρτζ Μπους μετά την 11η
Σεπτεμβρίου είναι καταστροφική. «Ενισχύοντας τις πιέσεις και το οικονομικό
εμπάργκο στο Ιράν, επιτίθεται στην κοινωνία, όχι στην εξουσία», εξηγεί. Και οι
προσβλητικές ομιλίες του Αμερικανού προέδρου συνέβαλαν στη νίκη του
υπερσυντηρητικού προέδρου Αχμαντινεζάντ, τον περασμένο Ιούνιο. Σύμφωνα με τον
Ρόμπερτ Τάπαν: «Μπους και Αχμαντινεζάντ δεν είναι τελικά παρά οι δύο όψεις του
ίδιου νομίσματος».