Mε διαπεραστικό βλέμμα

Τελικά, όπως και να το δούμε το πράγμα, είτε πρόκειται για παλιά ζωγραφική,
είτε για καινούργια, είτε για «συντηρητική», είτε για «πειραματική», το βέβαιο
είναι ότι αυτό που «κομίζει εις τέχνην» ένας ζωγράφος είναι το τι βλέπει και
το πώς το αποδίδει. Και δεν συζητάμε απλώς εάν «βλέπει» κάτι που γνωρίζουμε κι
εμείς οι άλλοι ή εάν το απεικονίζει ατόφιο ή σε παραμόρφωση, όσο το εάν η
ψυχική διάθεση πίσω από το καλλιτεχνικό βλέμμα είναι ενδιαφέρουσα, πρωτότυπη,
ελκυστική, εάν τέλος πάντων προδίδει την ύπαρξη μιας προσωπικότητας με
ιδιαίτερα γνωρίσματα.

Ζωγράφους με ταλέντο ξεχωριστό σαν τον Δημήτρη Ράτσικα και τον Δημήτρη
Κατσιγιάννη δεν συναντά κανείς παρά σπάνια. Και οι δυο τους εκφράζονται με
κλασικά ζωγραφικά εργαλεία – πινέλα και χρώματα πάνω σε επιφάνειες -, γεγονός
που στις ημέρες μας είναι ένας ιδιότυπος ηρωισμός, αφού το μεγάλο κοινό και τα
MME ελκύονται περισσότερο από εκφραστικές παραξενιές μοντερνιστικού τύπου.
Λίγοι, λοιπόν, οι πολύ «εντός των τειχών» της εικαστικής μας σκηνής,
παρακολουθούν το έργο τέτοιων ζωγράφων, γεγονός που γίνεται ακόμα πιο δύσκολο
εάν συνυπολογίσουμε ότι τέτοιοι καλλιτέχνες δεν εκθέτουν τακτικά παρά μόνο
όταν και εφ’ όσον μαζέψουν έργα που να αρέσουν στους ίδιους.

Τον Δημήτρη Ράτσικα τον γνώρισα από την κορυφαία τεχνοκριτικό Ελένη
Βακαλό, που τον θεωρούσε ως έναν από τους καλύτερους διεθνώς
νεο-εξπρεσιονιστές του 1980 (όπως πράγματι υπήρξε), μαζί με τους M.
Θεοφυλακτόπουλο, B. Ξένου, Τρ. Πατρασκίδη, Δ. Σακκελίωνα κ.ά. Ο καιρός άλλαξε
από τότε, η ζωγραφική αυτή με τις βίαιες γραμμές και τα έντονα χρώματα
μετεξελίχθηκε προς διάφορες διάδοχες κατευθύνσεις, όπως και το δημόσιο
ενδιαφέρον γι’ αυτήν. Ο Ράτσικας είναι και πανεπιστημιακός δάσκαλος – και
μάλιστα στις εφαρμογές της Πληροφορικής στην εικόνα – οπότε η «βίαιη»
ζωγραφική του έχει και έναν συνεχή εσωτερικό διάλογο με την εκλογίκευση, τη
νόηση, γνώρισμα που της προσδίδει επιπλέον ενδιαφέρον.

Στην τρέχουσα έκθεση με έργα μικρών διαστάσεων αντικρύζουμε την καλύτερη –
πιστεύω – φάση στην εξέλιξή του. Πρόσωπα και σώματα μας έρχονται στο μάτι μέσα
από έναν πολύ ιδιαίτερο συνδυασμό κλασικής σχεδιαστικής προοπτικής – που κρατά
στερεή τη σύνθεση – και μικρών χρωματικών επισημάνσεων που σηματοδοτούν την
πορεία του φωτός πάνω στο θέμα και κατά συνέπεια και την πορεία θέασης του
πίνακα από εμάς. Δυνατά, παντοδύναμα σχεδόν έργα, συχνά με «μεταμοντέρνες»
αναφορές και στην παλαιότερη ζωγραφική, με την ψυχική ένταση του Ράτσικα να
εγγίζει την art brut, ακυρώνοντας τελικά τα δεσμά της σεζανικής εκλογίκευσης
που το περιόριζαν, παλαιότερα.

Ο Δημήτρης Κατσιγιάννης ανήκει στην ομάδα των νεορεαλιστών (Στ.
Δασκαλάκης, Γ. Ρόρρης, Χρ. Μποκόρος, κ.ά.π.) που καθιερώθηκε την τελευταία
εικοσαετία, οι περισσότεροι από τους οποίους είναι ρεαλιστές του βλέμματος και
του προσωπικού υπαρξιακού περίγυρου, όχι της κοινωνικής κριτικής. Τα θέματά
του – πρόσωπα σε αστικό περιβάλλον, αλλά και τοπία – τα βλέπει
νεο-ιμπρεσιονιστικά, δηλαδή μέσα από τις φωτιστικές τους κλίμακες, με άκρα
ευαισθησία σε κάθε τονικότητα και, καμιά φορά, με σκόπιμο «υπερφωτισμό».
Ικανότατος στην αισθητηριακή πρόσληψη όσων αντικρύζει, αλλά και με σπάνιες
ζωγραφικές ικανότητες στην ακουαρέλα, μας δίνει τώρα αυτήν τη σειρά έργων που
διακρίνονται και από «αθωότητα», αλλά και από «εστετισμό» – το πρώτο διότι
μοιάζει σαν να βλέπει τον κόσμο με το αθώο μάτι του νεογέννητου και το δεύτερο
διότι απολαμβάνει ηδονικά κάθε ίχνος χρώματος, ακόμα και κάθε πτυχή του
χαρτιού.

Το βλέμμα του Κατσιγιάννη είναι διαπεραστικό ως προς το θέμα και τον
φωτισμό του, αλλά τρυφερό – σαν νανούρισμα, σαν σταματημένος χρόνος των
Φαγιούμ – ως προς το πώς μας το παραδίδει. Του Ράτσικα η ματιά είναι
διαπεραστική ως προς τους όγκους και βίαιη – σχεδόν μακελειό – στην απόδοση.
Δύο ζωγραφικές φωνές γνήσιες, αυτόφωτες, πολύτιμες.

INFO

Δημήτρης Κατσιγιάννης, ατομική ζωγραφικής, «Έκφραση – Γιάννα
Γραμματοπούλου»: Βαλαωρίτου 9α, τηλ. 210-3607.546, μέχρι 18/2

Δημήτρης Ράτσικας, ατομική ζωγραφικής, «Titanium Yiayiannos Gallery»:
Β. Κωνσταντίνου 44, τηλ. 210-7297.644, μέχρι 19/2