«Kλειδαρότρυπες» στη ζωή μας

Τη ζωή των Τσιγγάνων παρακολουθεί το ντοκιμαντέρ «Εκτός σχεδίου» του Μένιου Δίτσα

«Το κοινό αναζητεί στον κινηματογράφο μια εικόνα με μεγαλύτερη κοινωνική και
πολιτική συνείδηση κι αυτήν του την προσφέρουν τα ντοκιμαντέρ, τα οποία δεν
αναπαράγουν μια τηλεοπτική εικονική πραγματικότητα ως θέαμα εκτόνωσης που,
ουσιαστικά, κρύβει την αλήθεια, αντί να την αποκαλύπτει», υποστηρίζει ο
Κυριάκος Κατζουράκης, το δραματοποιημένο ντοκιμαντέρ του οποίου, «Ο δρόμος
προς τη Δύση», άρεσε ιδιαίτερα στους σινεφίλ. Γιατί υπάρχει και η Ελλάδα των
ξεχασμένων από την τηλεόραση απλών ανθρώπων…

Όπως οι κοινότητες των Τσιγγάνων, οι γέροντες ενός χωριού που «ζουν» με τις
αναμνήσεις της σφαγής των ναζιστών και του ορεσίβιου μπαρμπα-Λάμπρου που το
χάνι του προσφέρει ζεστασιά. Οι ήρωες δηλαδή των τριών ντοκιμαντέρ που
βγαίνουν από αύριο στις αίθουσες. Και που ανοίγουν… κλειδαρότρυπες στη ζωή.
Γιατί αυτό φαίνεται πως ζητά τα τελευταία χρόνια ο Έλληνας σινεφίλ, όπως λένε
οι σκηνοθέτες τους.

Από το πουθενά, πριν από έξι χρόνια, ένα ελληνικό ντοκιμαντέρ, η «Αγέλαστος
πέτρα» του Φίλιππου Κουτσάφτη, κατάφερε να βγει στις εμπορικές αίθουσες και
ως… κεραυνός εν αιθρία να κόψει 140.000 εισιτήρια! Αριθμό που ούτε καν είχε
τολμήσει να ονειρευτεί άλλο εγχώριο, αλλά και ξένο, ντοκιμαντέρ. Κι αυτό γιατί
ποτέ άλλοτε, σχεδόν, στην ιστορία της ελληνικής κινηματογραφικής
πραγματικότητας δεν είχε προβληθεί ταινία του είδους σε εμπορικές αίθουσες!
Αποτέλεσμα αυτής της «πρωτιάς» ήταν να αρχίσουν από τότε να παίζονται και
ντοκιμαντέρ – και μάλιστα με επιτυχία: «Μικρόκοσμος», «Ο δρόμος προς τη Δύση»,
«Φαρενάιτ 9/11», «Ταξιδιάρικα πουλιά», «Ιμαλάια», «Ημερολόγια καταστρώματος –
Γιώργος Σεφέρης» κ.ά.

«H γνωριμία μου με τους Τσιγγάνους μού άνοιξε μια ενδιαφέρουσα πόρτα σε έναν
άλλο πολιτισμό, καθώς η κοινότητα των Ρομ έχει μεγάλη διαφορά από όλες τις
άλλες “μειονότητες” – δεν είναι ούτε οικονομικοί μετανάστες ούτε εθνική
μειονότητα ούτε περιθωριακή. Είναι άνθρωποι οι οποίοι για πάνω από 10 αιώνες
δεν λένε να αλλάξουν τις νομαδικές αντιλήψεις τους», υποστηρίζει ο σκηνοθέτης
Μένιος Δίτσας για την ταινία του «Εκτός σχεδίου».

Εξήντα χρόνια μετά την ήττα του ναζισμού, οι γέροντες στο χωριό Κακολύρι της
Εύβοιας μιλούν και προσπαθούν να συμπληρώσουν το παζλ της τραγικής ιστορίας
του χωριού εκείνο τον Μάιο του 1944, με τις θηριωδίες των Γερμανών… Και ο
Σταύρος Ιωάννου, σκηνοθέτης του ντοκιμαντέρ «Κακολύρι 5/44, η ιστορία μιας
μέρας» θεωρεί πως «η Ιστορία της Ελλάδας γράφεται από απλούς ανθρώπους που οι
φράσεις και οι περιγραφές τους ξυπνάνε το αιώνιο, ταράζουν τον νου και την
ψυχή μας».

Ο μπαρμπα-Λάμπρος συναντά τον Κατσαντώνη

Ο ορεσίβιος μπαρμπα-Λάμπρος πρωταγωνιστεί στο ντοκιμαντέρ του Γιώργου Κολόζη

Ο μπαρμπα-Λάμπρος είναι ένας ηλικιωμένος ορεσίβιος που ζει στα Άγραφα και
λειτουργεί το καφενείο και το χάνι του από το 1937 ως τόπο συνάντησης κάθε
λογής «ασυνήθιστων» ανθρώπων απ’ όλη την Ελλάδα… Αυτός είναι ο ήρωας του
δραματοποιημένου ντοκιμαντέρ «Το πήδημα του Κατσαντώνη και ο μπαρμπα-Λάμπρος»
του Γιώργου Κολόζη. Και η ζωή του λειτουργεί στην οθόνη ως εντυπωσιακός
παραλληλισμός με την ιστορία του ήρωα της Επανάστασης Κατσαντώνη, ήρωα και του
Θεάτρου Σκιών… «Από τότε που μικρό παιδί είδα στο Θέατρο Σκιών τη δραματική
παράσταση “Ο ήρωας Κατσαντώνης και ο Αλή Πασάς”, ο Κατσαντώνης έγινε ο ήρωάς
μου», θυμάται ο Γιώργος Κολόζης. Και εξηγεί τη «σύνδεση» αυτής της μορφής με
τον ορεσίβιο ήρωά του, τονίζοντας: «Στις αρχές της δεκαετίας του ’80 και στα
ίδια μέρη γνώρισα τον μπαρμπα-Λάμπρο, έμεινα στο χάνι του, άκουσα τη ζωή του
κι έμαθα την ιστορία του και μου ήρθε η ιδέα της σύνδεσης της ζωής αυτών των
δύο ηρώων, κι ας έχουν μεταξύ τους μια απόσταση μερικών αιώνων».

Στα ταμεία

Τα ντοκιμαντέρ στα ταμεία των κινηματογράφων (τα τελευταία έξι χρόνια)

1. «Αγέλαστος πέτρα» 140.000 εισιτήρια

2. «Μικρόκοσμος» 130.000 εισιτήρια

3. «Ταξιδιάρικα πουλιά» 100.000 εισιτήρια

4. «Ιμαλάια» 90.000 εισιτήρια

5. «Ο δρόμος προς τη Δύση», «Φαρενάιτ 9/11» 80.000 εισιτήρια

INFO

Από αύριο θα προβάλλονται στον κινηματογράφο «Απόλλων» (Σταδίου) τα
ντοκιμαντέρ «Εκτός σχεδίου» του Μένιου Δίτσα, «Κακολύρι 5/44… η ιστορία μιας
μέρας» του Σταύρου Ιωάννου και «Το πήδημα του Κατσαντώνη και ο
μπαρμπα-Λάμπρος» του Γιώργου Κολόζη.