Tο τέλος μιας σχέσης

Αν το «Senso» του Λουκίνο Βισκόντι είναι ο πλήρης ορισμός της κινηματογραφικής
όπερας, η «Gabrielle» του Πατρίς Σερό είναι η μπουλντόζα των άδειων,
πανάκριβων αρχοντικών. Όπως στρώσεις έτσι θα κοιμηθείς! Και οι δύο εταίροι
αυτού του τυμπανιαίου πτώματος – που οι κοινωνικές συμβάσεις και τα οικονομικά
συμφέροντα συνηθίζουν να το καλλωπίζουν με τίτλους ευγενείας όπως «σχέση» και
«γάμος» – έχουν στρώσει μεταξωτά σεντόνια πάνω σε κρεβάτι κολασμένο και
νεκρικό!

Στους κύκλους της παριζιάνικης οικονομικής ελίτ στις αρχές του
περασμένου αιώνα. Ο Ζαν (Πασκάλ Γκρεγκορί) απόλυτος κυρίαρχος του παιχνιδιού.
Και της θέσης του και της γυναίκας του και του κύκλου του και του ταμείου του.
H αυτοπεποίθηση να λάμπει στα μάτια του και να οδηγεί τη συμπεριφορά του. H
Γκαμπριέλ (Ιζαμπέλ Ιπέρ) το πιο λαμπερό στολίδι της αμύθητης περιουσίας του.
Το μπιμπελό του σαλονιού, ο πολυέλαιος της τραπεζαρίας, η πιο κομψή συνοδός
του. Έχουν περάσει δέκα χρόνια και η ζωή κυλάει με ακρίβεια ελβετικού
ρολογιού. Κάθε Πέμπτη οι πόρτες του παλατιού ανοίγουν και το πάρτι αρχίζει.

Ώσπου ένα βράδυ, την ώρα που εκείνος εισβάλλει και έτσι όπως πάντα
τυπικά ρωτάει «είναι εδώ η κυρία;», λαμβάνει το πρώτο καμπανάκι. Όχι,
απουσιάζει. Δεν δίνει και τόση σημασία και ακολουθώντας τη γνώριμη διαδικασία
προχωράει στην κρεβατοκάμαρα και πέφτει πάνω σ’ ένα σύντομο γράμμα με τον δικό
της γραφικό χαρακτήρα. Δεύτερο καμπανάκι. Ηχηρό, εκκωφαντικό. Το περιεχόμενο
είναι απλό. Με δύο λέξεις η σύζυγος υπογράφει τη θανατική του καταδίκη. Τον
εγκαταλείπει για χάρη κάποιου τρίτου.

Ο Ζαν άστεγος, πένητας, κατάδικος, κάτι σαν Αλβανός. Όλα όσα πίστεψε, έκτισε,
απομύζησε, καταρρέουν σαν τραπουλόχαρτα. H Γκαμπριέλ γι’ αυτόν είναι η
επιτομή, ο θρόνος, το σκήπτρο, το βασίλειό του. Το μοναδικό, πανέμορφο και
ζωντανό απόκτημά του. Το μαρτύριό του δεν τελειώνει εδώ. Ο «θάνατός» του
φαλλοκράτη, του αλαζόνα, του άδειου πλουτοκράτη πρέπει να πιστοποιηθεί και με
χαριστική βολή. Έτσι το εκτελεστικό απόσπασμα – η Γκαμπριέλ – έπειτα από λίγη
ώρα επιστρέφει και από το στόμα αντί για λέξεις βγαίνουν μαχαίρια, φωτιά και
λάβα. Ο Ζαν δεν είναι πια ένας αλλά κομμάτια. Όχι – του λέει – ούτε στιγμή
αγάπης δεν υπήρξε ανάμεσά μας. Δύο ξένοι κάτω από την ίδια στέγη.

Μια ζωή όμορφη σαν φθαρμένη φωτογραφία. Και για να του αποκαλύψει τον
τάφο τον πλούσιο αλλά εντελώς κενό, ξαπλώνει ανάσκελα, ξεκουμπώνει το
αραχνοΰφαντο σάβανό της και σαν πειθήνια οικιακή βοηθός ανοίγει τα σκέλια της
στον άρχοντα, το σαρκοβόρο αρσενικό. Αυτό είσαι, έτσι είμαστε, σ’ αυτή την
κόλαση πορευτήκαμε. Εκείνος σε μια στιγμή απελπισίας υποκύπτει στον βιασμό,
αλλά αμέσως πετάγεται και φεύγει. Πρέπει να καταπιείς όλο το δηλητήριο, να
πεθάνεις, να λυτρωθείς και να ξαναγεννηθείς. Για να κερδίσεις την αξιοπρέπειά
σου, για να ξεκινήσεις μια δεύτερη ευκαιρία, πρέπει να μηδενίσεις το ψέμα και
να αρχίσεις από την αρχή χωρίς κανένα στέμμα!

«Gabrielle». Παρτιτούρα για πιάνο (Ιζαμπέλ Ιπέρ) και βιολοντσέλο (Πασκάλ Γκρεγκορί)

Το σενάριο που έγραψε ο Σερό με τη συντροφιά της Αν Λουίζ Τριβιντίκ
είναι εμπνευσμένο από μια σύντομη ιστορία του Τζόζεφ Κόνραντ με τον τίτλο «H
επιστροφή». Δεν το έχω διαβάσει για να διασταυρώσω την πιστότητα της
μεταγραφής. Μεταξύ μας δεν με ενδιαφέρει. Κάθε έκφραση με τη δική της
αυτονομία. Κάθε λέξη, φράση, κάθε εικόνα με την προσωπικότητα του καλλιτέχνη
που την «έγραψε» και την επεξεργάστηκε. Έτσι σας βεβαιώ ότι η «Γκαμπριέλ» θα
μείνει στην ιστορία σαν η πιο σκληρή, ψυχρή στιγμή στο είδος του ερωτικού
ρομάντζου. Ίχνος καρδιάς, ίχνος συγκίνησης, ίχνος αισθηματικής ρωγμής. Αφού η
σχέση από την αρχή είχε τελειώσει, τότε σωστά και το ρομάντζο, το παραμύθι, το
όνειρο έχει στερέψει και αυτό. Σώματα χωρίς ερωτισμό, σκηνοθεσία χωρίς
θερμοκρασία. Μάτια χωρίς δάκρυα, εικόνες χωρίς καημό.

Ο Σερό κόντρα στη βρετανική παράδοση ταινιών εποχής, διαχειρίζεται μια
«αρχαία» ιστορία με σύγχρονη σκηνοθεσία. Εντελώς ανάποδα, αντιηρωικά,
απομυθοποιητικά, αντι-ερωτικά. H γυναίκα στην αρχή υποταγμένη, στη συνέχεια με
κάποιον τυχαίο ερωτευμένη, αλλά στο τέλος να επιστρέφει, δηλαδή, ενσυνείδητα
ενταφιασμένη. Ο άντρας το αφεντικό, αλλά κατά βάθος αυτός είναι ο νεκρός,
αυτός στο τέλος και ο δραπέτης, αυτός που δίνει το οριστικό τέλος και που
ταπεινωμένος εγκαταλείπει το παλιό για να φύγει προς το άγνωστο κενό. H
γυναίκα είναι ο καταλύτης που ζωντανεύει το άρρωστο αρσενικό. Έτσι ενώ από τη
μια ο Σερό είναι με το μέρος της Γυναίκας, την άλλη στιγμή είναι με τον Άντρα
και στη συνέχεια πάλι με τη Γυναίκα κ.ο.κ.

Το ίδιο και οι ρόλοι. Αν και πρωταγωνιστής είναι ο Πασκάλ Γκρεγκορί,
μοχλός είναι η Ιζαμπέλ Ιπέρ. Μουσικό ντουέτο με την ίδια παρτιτούρα να παίζουν
σε διαφορετικές κλίμακες σαν κομμάτι σύγχρονης, ακανόνιστης μουσικής.
Χαμηλόφωνα αλλά ύπουλα η Ιπέρ, δυνατά αλλά με ευαισθησία το βιολοντσέλο του
Πασκάλ Γκρεγκορί. Με λίγα λόγια μια ταινία που προβληματίζει, αλλά που
συναισθηματικά δεν σε ταράζει. Μια σκηνοθεσία τόσο τέλεια όσο και η νεκρή
συμβίωση του Ζαν και της Γκαμπριέλ. Πεθαίνοντας σαν σχέση, πεθαίνοντας σαν
ερωτικό ρομάντζο. Όχι για να αρέσει, αλλά για να ταρακουνήσει τις νεκρές
σχέσεις ζωντανών θεατών!

Ούτε για μικρούς ούτε για μεγάλους

Ο Τέρι Γκίλιαμ (του «Μπραζίλ») να περιφέρεται μεταξύ παραμυθιού και
περιπέτειας εποχής και «Οι αδελφοί Γκριμ» (The brothers Grimm) να
μπαινοβγαίνουν χωρίς κατεύθυνση, ταυτότητα και προορισμό!

Τα παραμύθια είναι αλληγορικά ταξίδια με ουσία. Σωστό. Ο μύθος προέρχεται από
την αλήθεια, αλλά η πλοκή από τη φαντασία. Και αυτό σωστό. Επομένως χωρίς
χημεία και ερωτική συνουσία, άνθρακες ο θησαυρός. Αν ο «Ακέφαλος καβαλάρης»
του Τιμ Μπάρτον είναι η πληρέστερη περίπτωση συναρπαστικού, κινηματογραφικού
παραμυθιού, «Οι αδελφοί Γκριμ» είναι ο μετέωρος πελαργός!

«Οι αδελφοί Γκριμ». Ο Γουίλ (Ματ Ντέιμον) και ο Τζέικ Γκριμ (Χιθ Λέτζερ) σκαρφαλώνουν στο κάστρο της νεκροζώντανης βασίλισσας (Μόνικα Μπελούτσι), που με απανωτά λίφτινγκ διατηρεί την πλαστική, θανατερή ομορφιά της

Όταν η Γερμανία βρισκόταν κάτω από την εξουσία του Ναπολέοντα και όταν σε
κάποια επαρχία, για ανεξήγητους λόγους και από αόρατο… εξωτικό, μικρές
κοπέλες του χωριού εξαφανίζονταν χωρίς αιτία, ο Γάλλος κυβερνήτης (Τζόναθαν
Πράις) αναθέτει στους δύο αδελφούς Γκριμ (Ματ Ντέιμον, Χιθ Λέτζερ) να
ανακαλύψουν τα ίχνη και να εντοπίσουν το κακό. Αφού πρώτα συναντηθούν με
αλλόκοτα όντα και με εξωφρενικές καταστάσεις που μόνο στα παραμύθια λαμβάνουν
χώρα θα καταλήξουν σε στοιχειωμένο πύργο και σε νεκροζώντανη βασίλισσα (Μόνικα
Μπελούτσι), η οποία προκειμένου να διατηρήσει τη θρυλική ομορφιά της κάνει
λίφτινγκ με μικρά παιδιά!

Από το πρώτο μέχρι το τελευταίο λεπτό αισθανόμουν να μου κάνουν σκωτσέζικο
λουτρό. H μια σκηνή για πέταμα η επόμενη για θαυμασμό. Το ίδιο με τη
σκηνοθεσία, το ντεκόρ, τη φωτογραφία και τις ερμηνείες. Με καλύτερο τον
δαιμόνιο Τζόναθαν Πράις με αγγλικά σε σατανική γαλλική προφορά και την
Μπελούτσι σε ερεθιστική, σεξουαλική, σώματος και βλέμματος, νωχελική ματιά.
Γιατί, εδώ που τα λέμε, η γριά κότα έχει το ζουμί!