«H αποτυχία με έκανε καλύτερο»

«Το υλικό της συγγραφής είναι σαν να κοχλάζει βαθιά στο υποσυνείδητο, στα τάρταρα και δεν τολμώ καν να το αμφισβητήσω. Απλώς το ακολουθώ και ενθουσιάζομαι…», λέει ο Πολ Όστερ

Ο Πολ Όστερ δηλώνει οπαδός της ρεαλιστικής γραφής. Και ότι είναι ειλικρινής.
«H δουλειά μου είναι να παρατηρώ τα πράγματα και όχι να λέω ψέματα γι’ αυτά»,
λέει στους «Times». Αυτό δεν σημαίνει πως ό,τι λέει στα βιβλία του πρέπει να
το παίρνουμε τοις μετρητοίς. Στο βιβλίο που τον καθιέρωσε, τον «Γυάλινο
κόσμο», υπήρχε χαρακτήρας που λεγόταν Πολ Όστερ. Αλλά ο συγγραφέας Πολ Όστερ
σημειώνει πως ό,τι έλεγε ο χαρακτήρας με το ίδιο όνομα δεν τον αντιπροσωπεύει
καθόλου. «Έχω τις αντίθετες απόψεις σε όλα. Οι ιδέες του είναι αηδίες».

Στο καινούργιο του πάντως βιβλίο, το «The Brooklyn Fοllies» («Οι τρέλες του
Μπρούκλιν»), θέμα του είναι κάτι ιδιαίτερα ρεαλιστικό για κάθε Αμερικανό: ο
εφιάλτης της αποτυχίας. Ο ίδιος δυσπιστεί στις διάφορες θεωρίες περί τύχης,
καλού και κακού. H αποτυχία είναι ένα ιδιάζον αμερικανικό έγκλημα για το οποίο
ο ίδιος αισθάνεται ένοχος. Ο πρώτος γάμος του απέτυχε – χώρισε όταν ο γιος του
Ντάνιελ ήταν ενός έτους. Αλλά και μετά τον δεύτερο – επιτυχημένο αυτή τη φορά
– γάμο του (με τη Σκανδιναβή Σίρι) συνέχιζε να είναι ανεπάγγελτος. Ο «Γυάλινος
κόσμος» κυκλοφόρησε όταν ήταν 38 ετών και αφού απορρίφθηκε από 17 εκδότες.

«Δεν παραδόθηκα ποτέ αν και ένιωσα νικημένος για μεγάλο διάστημα. Είχα τη μία
διάψευση μετά την άλλη. Δεν είχα δυνάμεις, δεν είχα λεφτά να ζήσω. Κανείς δεν
φαινόταν να θέλει να δημοσιεύσει τα γραπτά μου. Πέρασα δύσκολες μέρες. Πιθανόν
όμως να ήταν εντέλει καλό για μένα. Με έκανε καλύτερο, με έμαθε να εκτιμάω τα
πράγματα». Αυτό έχει αποτυπώσει και στο βιβλίο. Ο κυνικός αφηγητής μαθαίνει
επίσης να εκτιμά τα σημαντικά πράγματα της ζωής του και όλοι οι χαρακτήρες
βελτιώνονται («γι’ αυτό και αποκαλώ το βιβλίο κωμωδία», λέει).

Το βιβλίο όμως διαποτίζει και η αγωνία του θανάτου. Ο Πολ Όστερ, στα 58 του,
κινδύνευσε τελευταία τόσο από ένα σοβαρό πρόβλημα υγείας όσο και από
αυτοκινητικό ατύχημα. Και δεν πιστεύει ότι το γήρας έχει ως ανταμοιβή τη
σοφία. «Το γήρας μυρίζει άσχημα. Το μόνο που κερδίζω μεγαλώνοντας είναι ότι
γίνομαι περισσότερο ευγνώμων για τις μικρές απολαύσεις. Για το κάθε γεύμα, το
κάθε ποτήρι κρασί, το κάθε φιλί».

Για τους συγγραφείς πιστεύει ότι είναι λιγάκι… προβληματικοί. «Ειδικά με
τους πεζογράφους που δημιουργούν ιστορίες, πιστεύω ότι κάτι δεν πάει καλά. H
πραγματικότητα δεν σου αρκεί. Έχεις ανάγκη να ερμηνεύσεις την πραγματικότητα.
Να φτιάξεις τη δική σου πραγματικότητα. Ειλικρινά θαυμάζω όσους είναι
ευχαριστημένοι με τον κόσμο όπως είναι».

Τον σκότωσε γιατί την… απατούσε

Ο Πολ Όστερ είχε απόλυτη ανάγκη να ερμηνεύσει τη δική του πραγματικότητα,
τουλάχιστον την οικογενειακή. H γιαγιά του, λέει, ήταν ο… δολοφόνος της
οικογένειας. Το 1919 πυροβόλησε τον άντρα της επειδή πίστευε ότι την απατούσε.
Τον σκότωσε αλλά αθωώθηκε, μάλλον γιατί οι ένορκοι λυπήθηκαν τα πολλά παιδιά
της. Άλλωστε «η απιστία θεωρείτο τόσο σοβαρό έγκλημα εκείνη την εποχή που το
να πυροβολούσες τον άπιστο σύζυγο δεν ήταν και τόσο κακό πράγμα». Ένα άλλο
οικογενειακό ζήτημα είναι αν η… μπερμπάντικη τάση του πατέρα του Σαμ Όστερ
(εγκατέλειψε την οικογένεια όταν ο Πολ ήταν μαθητής) ήταν κληρονομική ή
οφειλόταν σε αντίδραση προς το έγκλημα της μητέρας του. Πάντως στην κηδεία του
Σαμ πήγαν κάμποσες φιλενάδες, που καθεμία γνώριζε και άλλη πλευρά της ζωής
του.

INFO

Πολ Όστερ, «The Brooklyn Follies», Εκδόσεις Faber, τιμή: 25 ευρώ. Στα ελληνικά
κυκλοφορούν 13 βιβλία του από τις Εκδόσεις Αφοί Ζαχαρόπουλοι.

Επιμέλεια: Μανώλης Πιμπλής