Eίμαστε ένα απέραντο ριάλιτι

Οξυμμένα πάθη, σκάνδαλα, γαργαλιστικές οσμές σκοτεινών παρασκηνίων, όλα αποκαλύπτονται στη μικρή οθόνη με μια «διαφάνεια» που μετατρέπει τη δημόσια σφαίρα σε τηλεοπτικό ριάλιτι

Ένας ακόμη υπουργός της κυβέρνησης προσπαθεί στον ελάχιστο χρόνο ενός δελτίου
ειδήσεων να «απολογηθεί» ή τέλος πάντων να δώσει πειστικές απαντήσεις σε
καταγγελίες εναντίον του (Ανδρεουλάκος στον Alpha). Ανεβάζει τον τόνο της
φωνής του, έχει συγχυστεί, υποστηρίζει ότι οι κατηγορίες είναι ανυπόστατες και
επιδίδεται σε απόπειρα λεπτομερούς απόδειξης ότι λέει την αλήθεια. Αναφέρει
ονόματα, πλήθος ονομάτων τα οποία αγνοεί το τηλεοπτικό κοινό και λεπτομέρειες
διαφόρων ενεργειών. Απέναντί του ο καταγγέλλων δημοσιογράφος
(Τριανταφυλλόπουλος) βάζει απλώς τις φωνές. Αρκούν για να προκαλέσουν σύγχυση.
Ο ένας διακόπτει τον άλλον, ο ειρμός χάνεται. Το μόνο που απομένει είναι το
«live» θέαμα και ακρόαμα του καβγά ενός υπουργού με έναν δημοσιογράφο.

Τις προάλλες, άλλο στέλεχος της κυβέρνησης ζητούσε την παραίτηση on
camera του υποδιοικητή του IKA, ενώ βουλευτής έκανε γνωστή απόφασή του να
παραιτηθεί από το βουλευτικό αξίωμα για να αντιμετωπίσει τη Δικαιοσύνη
(Μαντούβαλος) πρώτα στις κάμερες και μετά στην πρόεδρο της Βουλής. Οι
τηλεθεατές καταναλώνουν πρώτοι τις ειδήσεις σαν «καυτά κουλουράκια», που μόλις
ξεφουρνίστηκαν.

Πριν από λίγο καιρό ένα ποντίκι διαμελισμένο στη σούπα ασθενών του
Δρομοκαΐτειου αποδείκνυε τη δύναμη της πολιτικής των τρωκτικών και των
εντόμων, σε πείσμα της πολιτικής των ιδεών και των οραμάτων. Οι συνδικαλιστές
κατά της διοίκησης με τη μεσολάβηση της κάμερας, η οποία φυσικά χάρη στο
διαμελισμένο τρωκτικό ανέδειξε ιδιαιτέρως το θέμα. Ειδάλλως ποιος θα το
πρόσεχε;

Σαν καψώνι του «Big Brother» που έγινε για να απελευθερωθούν τα μίση
και τα πάθη και να μοιραστούν σε αλληλοσπαρασσόμενες ομάδες οι έγκλειστοι. Όλα
πλέον μοιάζουν με μπιγκμπραδερικό τηλεπαιχνίδι. Το είπε τις προάλλες και ο
Απόστολος Κακλαμάνης, αλλά αναφερόμενος στην κυβέρνηση, απ’ όπου «κάθε
εβδομάδα αποχωρεί και ένας».

Μόνο που δεν είναι μόνον η πολιτική η οποία έχει υιοθετήσει τις…
μπιγκμπραδερικές μεθόδους. Ολόκληρη η δημόσια σφαίρα έχει επηρεαστεί από το
τηλεοπτικό ριάλιτι, ενώ και ο δημόσιος διάλογος διεξάγεται με τέτοιους όρους.

Διεξάγεται δηλαδή με καβγάδες και χαρακτηρισμούς. Ουδείς άλλωστε προλαβαίνει
να αναπτύξει επιχειρήματα, ιδέες – αυτές κι αν τις αποστρέφεται η τηλεόραση,
οπότε όποιος επιθυμεί την προσοχή της οφείλει να τις αποφεύγει.

Έμοιαζε με «επανάσταση» όταν πριν από μερικά χρόνια πλημμύρισε η εγχώρια
τηλεόραση με ανθρώπινα κουρέλια που σπάραζαν on camera ή με υποτιθέμενους
«κανονικούς» ανθρώπους που ξεμαλλιάζονταν στα τηλεοπτικά πλατό. Το ριάλιτι
προκάλεσε πολιτισμικό σοκ, πλην όμως καθιερώθηκε πάραυτα ως φτηνή και άκρως
θεαματική τηλεόραση. Έτσι μπήκαμε η ανθρωπότητα στην «εποχή ριάλιτι» της
ιστορίας μας, που σημαίνει τον θρίαμβο του «ζωντανού» (live), για την ακρίβεια
τον θρίαμβο του ωμού, του ακατέργαστου. Σκληρό θέαμα.

Το συνηθίσαμε. Τόσο που θεωρούμε επιτυχημένο δελτίο ειδήσεων εκείνο στο
οποίο παραιτείται υπουργός κατά τη διάρκειά του. Να σειστεί ο τόπος. Να
σειστεί έστω η κυβέρνηση του τόπου, με τα μέλη της να συμμετέχουν στα
τηλεθεάματα, δικαιώνοντας έτσι αν όχι τα οράματά της – αυτά σπανίζουν άλλωστε
– τουλάχιστον την τεχνολογία της απευθείας μετάδοσης. Όλα σαν ριάλιτι.
«Ζωντανά». Γιατί το «ζωντανό» παίρνει τη θέση του «αληθούς» στην εποχή μας.

Πολιτικοί στο «δωμάτιο επικοινωνίας»

Όσο για την άσκηση της πολιτικής, αυτή μοιάζει να έχει υιοθετήσει τους όρους
της ριάλιτι «ηδονοβλεψίας». Το φιλοθεάμον κοινό παρακολουθεί σκανδαλώδεις και
σκανδαλιστικές αποκαλύψεις ακριβώς όπως παρακολουθεί παίκτες των ριάλιτι να
αλληλοκαρφώνονται, να σχηματίζουν αντιπαρατιθέμενες ομάδες, να εκτελούν τα
διάφορα καψώνια που τους επιβάλλονται – ένας τις προάλλες μετρούσε σκουλήκια
στο «Big Brother», στo Δρομοκαΐτειο έτρωγαν ποντίκια και η κάμερα έδειχνε τα
«ευρήματα». Στο «εορταστικό» live του ριάλιτι της πολιτικής, που είναι το
δελτίο ειδήσεων, λύνονται on camera τα πολιτικά ζητήματα που έχουν προκύψει,
όπως στο κυριακάτικο live του «Fame story» ή του «Big Brother». Μπαίνουν στο
«δωμάτιο επικοινωνίας» όσοι πολιτικοί καλούνται και οφείλουν να αποκαλύψουν
την αλήθεια. Ίσως επειδή όλα έχουν γίνει ένα συναρπαστικό ριάλιτι να πνέουν τα
λοίσθια τα πραγματικά τέτοιου είδους προγράμματα. Γιατί να παρακολουθεί κανείς
άσημους να πλήττουν και να καβγαδίζουν ή να καταστρώνουν σχέδια να φάνε τους
υπολοίπους και να μη βλέπει διάσημους, να μη βλέπει πολιτικούς να κάνουν το
ίδιο;