«E, συνεχίζω ως ενήλικας-θαύμα»

«H κλασική μουσική είναι το πεδίο όπου οι άνθρωποι πάντα κατέφευγαν για να αντιμετωπίσουν τις μάχες της καθημερινής ζωής», υποστηρίζει ο διάσημος μαέστρος (διάσημος και από τη συναυλία του νέου έτους στη Βιέννη, εσχάτως) Λορίν Μααζέλ

Γιατί άραγε ο Λορίν Μααζέλ είναι μεγάλος μαέστρος; Γιατί το όνομά του
συνοδεύεται πάντα από το προσδιοριστικό «φαινόμενο»; Τι κάνει έναν μαέστρο να
είναι σημαντικότερος από την ίδια την ορχήστρα, ενίοτε και από τον συνθέτη του
έργου που διευθύνει – ερμηνεύει;

Οι απαντήσεις πιθανόν να δοθούν, για τους ειδικούς αλλά και για το κοινό, στη
δεύτερη εμφάνισή του στην Ελλάδα (απόψε στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης).

Ο ίδιος πάντως παρέπεμψε «TA NEA» στον δάσκαλό του (ο μεγάλος μαέστρος Αρτούρο
Τοσκανίνι τον κάλεσε σε ηλικία μόλις έντεκα ετών να διευθύνει τη Συμφωνική
Ορχήστρα του NBC): «Ο Τοσκανίνι απάντησε κάποτε στην ίδια ερώτηση πως αγνοεί
το γιατί είναι “μεγάλος” μαέστρος. “Εγώ απλώς διευθύνω αυτά που βλέπω στην
παρτιτούρα”, έτσι είπε… Είναι ξέρετε δύσκολο να εξηγήσω τον τρόπο που με
χαρακτηρίζουν οι άλλοι. Ξέρω ίσως πολύ καλά τι θεωρώ εγώ σημαντικό στην
ερμηνεία ή τη διεύθυνση όταν παρατηρώ κι ακούω άλλες ορχήστρες. Αυτά είναι
ίσως η μουσική ζωντάνια, ο τρόπος που ερμηνεύεται το όποιο έργο, αν του
προσδίδεται νόημα και ένταση με την ερμηνεία. Ταυτίζομαι με τη μουσική και
βιώνω την κάθε στιγμή της ζωντανή και πάλλουσα. Είναι ο ίδιος ο μουσικός λόγος
κι ο τρόπος που αρθρώνεται. Είναι αδύνατο να το προσδιορίσεις με λέξεις. Ίσως
μόνο με νότες και τον τρόπο της ερμηνείας τους».

«Παιδί-θαύμα» προ 70ετίας σχεδόν (σε ηλικία τεσσάρων ετών σπούδαζε βιολί, στα
οκτώ διεύθυνση ορχήστρας) μάλλον θεωρεί ανασταλτικό παράγοντα την πρόωρη
αναγνώριση. «Είναι μάλλον αρνητικό. Συνήθως τα “παιδιά-θαύματα” παραμένουν
μόνο παιδιά. Δεν συνεχίζουν. Προσωπικά χρειάστηκε να διακόψω, να ανασυνταχθώ
και να συνεχίσω ως “ενήλικας-θαύμα”».

H ελληνική μουσική για κείνον σταματά στους «Χορούς» του Νίκου Σκαλκώτα.
«Δυστυχώς, οι γνώσεις μου για τους σύγχρονους συνθέτες είναι περιορισμένες, σε
κάθε γωνιά της γης γράφεται μουσική, το γραφείο είναι γεμάτο από παρτιτούρες
που πρέπει να προλάβω».

Οι συνεργασίες με ροκ ή τζαζ ερμηνευτές και η ερμηνεία κλασικών έργων με
ανάλογο ύφος τον βρίσκουν μάλλον επιφυλακτικό…

«H κλασική μουσική πάντα είχε απήχηση σε ένα 5% του παγκόσμιου πληθυσμού κι
αυτό μάλλον δεν έχει αλλάξει. H λεγόμενη “παγκοσμιοποίηση” σύστησε ίσως τη
μουσική αυτή και σε χώρες όπου πριν από 100 χρόνια δεν θα ακουγόταν ποτέ.
Ακόμα και σε μικρές χώρες χτίζονται πλέον αίθουσες συναυλιών, ιδρύονται
ορχήστρες. Τον ερχόμενο Μάρτιο λ.χ. θα εμφανιστούμε στην Κουάλα Λουμπούρ
(Μαλαισία) και την Ταϊπέι (Ταϊβάν). Παρ’ όλα αυτά το 5% των ενδιαφερομένων δεν
αυξάνεται. Όσο για τη μη κλασική μεταχείριση της κλασικής μουσικής από διάφορα
γκρουπ, δεν βλάπτει αρκεί να μη γίνεται συχνά».

Ο «Big Brother» και η σύνθεση

«Το όραμα του “1984”, αν και δεν έχει εκπληρωθεί, έχει πολλά σύγχρονα
χαρακτηριστικά εμφανέστατα σήμερα. Στην ομότιτλη και με το ίδιο θέμα όπερα
προσπάθησα να δώσω το απόσταγμα της πολυετούς μουσικής μου εμπειρίας. Είδα το
έργο σαν ένα καλειδοσκόπιο εποχών και πολιτικών εμπειριών. Το “1984” ενέχει
όλες τις νότες και όσους συνδυασμούς τους γνώρισα στα περίπου 70 χρόνια της
συνύπαρξης μας». Το «1984», βασισμένο στο ομότιτλο μυθιστόρημα του Τζορτζ
Όργουελ, μετατράπηκε σε όπερα από τον Λορίν Μααζέλ σε λιμπρέτο Τόμας Μέεχαν
και πρωτοπαρουσιάστηκε στο Κόβεν Γκάρντεν του Λονδίνου τον περασμένο Μάιο.

INFO

Ο Λορίν Μααζέλ διευθύνει την Ορχήστρα Αρτούρο Τοσκανίνι, απόψε στις 21.00, στο
Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης (τηλ. 2310-895.800) στη «Σεχραζάντ» του N. Ρίμσκι
– Κόρσακοφ και στις «Εικόνες από μια έκθεση» του M. Μουσόργκσκι. Εισιτήρια 50,
40, 30, 20 και 10 ευρώ.