Tα νερά απειλούν την Aκρόπολη

Ένας υπόγειος… Παρθενώνας υπάρχει κάτω από τον Παρθενώνα. Τα θεμέλια του ναού έχουν όγκο 10.000 κυβικών μέτρων και διαβρώνονται από τα όμβρια ύδατα

Το νερό της βροχής αποτελεί σοβαρή υπόγεια απειλή για τα μνημεία της Ακρόπολης
και έχει ήδη προκαλέσει καθιζήσεις σε κάποιες περιμετρικές παραμορφώσεις στη
θεμελίωση του Παρθενώνα και των άλλων μνημείων. Το πρόβλημα είναι σύνθετο. Δεν
υπάρχει σύστημα απορροής και τα νερά συγκεντρώνονται στις κοιλότητες που έχουν
δημιουργηθεί με τις ανασκαφές. Από τις καταστροφές οι οποίες άφησαν τα μνημεία
ασκεπή, το δάπεδο του Παρθενώνα λειτουργεί σαν «σουρωτήρι».

Τη σοβαρή αυτή αποκάλυψη – γνωστή στους ειδικούς – έκανε ο αρχιτέκτων και
αναστηλωτής του Παρθενώνα Μανώλης Κορρές, στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο
με αφορμή την εξέταση των προβλημάτων αποσάθρωσης και τις παραμορφώσεις που
εμφανίζει το βόρειο τείχος της Ακρόπολης και η θεμελίωση του ιερού των
Αρρηφόρων, ενός σημαντικού ιερού της Ακρόπολης δίπλα στο Ερέχθειο.

«Συζητάμε ακόμη και τη στέγαση του Παρθενώνα. Το φαινόμενο φαίνεται να
εξελίσσεται κάτω από τον σηκό του Παρθενώνα και έξω από αυτόν. Έγιναν τέσσερις
γεωτρήσεις και έδειξαν ότι μεγάλο μέρος του υλικού είναι σπηλαιωμένο, έχει
τρύπες», τόνισε ο κ. Κορρές.

Βεβαίως, καθιζήσεις και παραμορφώσεις της κρηπίδας παρουσιάζουν πολλά μνημεία
χωρίς να κινδυνεύουν απ’ αυτό. Όμως «μια υποχώρηση μισού εκατοστού στις
κολώνες θα διετάρασσε την τελειότητα του ναού».

Αιτία του προβλήματος των ομβρίων είναι ότι με την εκτεταμένη αποχωμάτωση της
Ακρόπολης πριν από έναν αιώνα κατά τις ανασκαφές, κατέβηκε η στάθμη του
εδάφους μέχρι και 3 μέτρα, απογυμνώθηκαν τα θεμέλια των μνημείων που είναι από
εύθρυπτα υλικά, καταστράφηκε το σύστημα απορροής των υδάτων και δημιουργήθηκαν
κοιλότητες που δεν υπήρχαν και τώρα μαζεύουν νερά.

Όπως εξήγησε ο κ. Κορρές, επειδή ο φυσικός βράχος της Ακρόπολης παρουσιάζει
μεγάλες και απότομες κλίσεις, η θεμελίωση του Παρθενώνα προς Νότον προς την
πλευρά της οδού Διονυσίου Αρεοπαγίτου δεν στηρίζεται απευθείας στον βράχο,
αλλά σ’ ένα τεχνικό έργο διαπλάτυνσής του, «μια θαυμαστή βαθμιδωτή κατασκευή
που φθάνει σε βάθος τα 11 μ.», όσο περίπου και το ύψος των κιόνων του. Ένα
τρίγωνο που μειώνεται προς το βάθος. Οι λίθοι των θεμελίων καλύπτουν 10.000
κυβικά μέτρα. Οι εξωτερικές στρώσεις αυτής της υπόγειας βάσης είναι από
καλύτερο υλικό, οι εσωτερικές όμως από μαλακότερο.

Όπως έχει διερευνηθεί σε άλλα σημεία της Ακρόπολης, κατά την κατασκευή
του «γεμίσματος» οι αρχαίοι τοποθετούσαν ανάμεσα στις στρώσεις των λίθων και
στρώσεις αργίλου. «Επί αιώνες δεν εισέδυε νερό στα θεμέλια. Με την πτώση της
στέγης του Παρθενώνα το νερό της βροχής περνά τους αρμούς του δαπέδου και
διαλύει τα μαλακά μέρη των λίθων, ενώ κατά καιρούς εμφανίζονται συμπιέσεις. Οι
επιφάνειες υποχωρούν με αποτέλεσμα να έχουμε καθιζήσεις», εξηγεί ο αρχιτέκτων
και αναστηλωτής Μανώλης Κορρές.

Τα τελευταία χρόνια το φαινόμενο της καθίζησης παρουσίασε πολύ μεγάλη εξέλιξη.
Το 1983 το δάπεδο του Παρθενώνα καλύφθηκε από οπλισμένο σκυρόδεμα για να
διευκολυνθούν τα έργα αναστήλωσης, η εγκατάσταση εργοταξίων, μηχανημάτων,
γερανού των όγκων μαρμάρου από τη διάλυση τμημάτων του μνημείου. Το σκυρόδεμα
ανέσχεσε την καθίζηση. Μόλις όμως αφαιρεθεί η εργοταξιακή πλάκα που καλύπτει
το δάπεδο, το φαινόμενο θα εξακολουθήσει να υφίσταται.