PEΪTΣEΛ ZANTΟK

Το μυθιστόρημα της Ρέιτσελ Ζάντοκ εκτυλίσσεται στη Νότια Αφρική την εποχή των τελευταίων σπασμών του απαρτχάιντ. «Τηλεφωνούσες μόνο μέσω τηλεφωνητή που έστηνε αυτί. Και ήταν παράνομο να είσαι ομοφυλόφιλος», λέει η πρώην σερβιτόρα που έγινε διάσημη συγγραφέας

«”Τι είναι αυτό;”. H γυναίκα στο τραπέζι 25 κοιτά με αηδία τα θαλασσινά στο
πιάτο της. “Είναι ορεκτικό, μαντάμ”, της απαντώ. “Ζήτησα τις πίνες για κυρίως
πιάτο”, μου λέει. Καθώς απομακρύνομαι την ακούω να λέει: “Ανόητη σερβιτόρα.
Δεν νομίζω ότι μπορεί να κάνει τίποτε άλλο από το να σερβίρει τραπέζια”.
Χαμογελάω στον Τσάρλι. “Λίγο ακόμα, μωρό μου”, μου χαμογελάει. “Λίγο
ακόμα”…».

H Ρέιτσελ Ζάντοκ, η σερβιτόρα της ιστορίας, περιγράφει για τον «Independent on
Sunday» τις εμπειρίες της στο καφέ του Λονδίνου όπου εργαζόταν. Με άλλον αέρα
πια. Της επιτυχημένης συγγραφέως, που έγινε σταρ σε μια νύχτα και έφτασε να
είναι υποψήφια για το φετινό έγκυρο βρετανικό λογοτεχνικό βραβείο Whitbread
για πρωτοεμφανιζόμενους συγγραφείς. Και να σκεφτεί κανείς ότι στη λίστα των
υποψηφίων για το βραβείο Whitbread υπάρχουν ονόματα όπως του Σάλμαν Ρούσντι
και του Νικ Χόρνμπι.

Δεν είχε λοιπόν καθόλου δίκιο η έξαλλη κυρία του τραπεζιού 25. H Ρέιτσελ
μπορούσε να κάνει πολύ περισσότερα από το να σερβίρει σε ένα λονδρέζικο καφέ.

Γιατί αν οι σερβιτόρες στο Λος Άντζελες ονειρεύονται να γίνουν Νικόλ Κίντμαν
και συχνά καταλήγουν να παίζουν σε πορνοταινίες, η Ρέιτσελ, στο Λονδίνο,
κατάφερε το απίθανο: έγινε σε μια νύχτα διάσημη συγγραφέας, προκαλώντας στους
αγγλόφωνους καλλιτεχνίζοντες ενθουσιασμό, ζήλεια, αλλά και ελπίδα ότι κι αυτοί
θα μπορούσαν να τα καταφέρουν.

Οι συνάδελφοί της προσδοκούν ανάλογη τύχη. Γιατί το καφέ «Pullens» στο Χίρνε
Χιλ του Λονδίνου έχει όχι μόνο πελάτες αλλά και προσωπικό που ελπίζει σε
καλλιτεχνική καριέρα. Επίδοξοι επαγγελματίες μουσικοί ή ζωγράφοι δουλεύουν για
το μεροκάματο καθώς οι ιδιοκτήτες τούς επιτρέπουν ακόμη και να εξαφανίζονται
για ένα διάστημα, αν βρουν κάτι ελπιδοφόρο, και να επιστρέφουν.

H 33χρονη σερβιτόρα δεν θα έφτανε πιθανότατα ποτέ να εκδώσει καν το βιβλίο
της, αν κάποιος δεν την έπειθε να συμμετάσχει σε τηλεοπτικό διαγωνισμό. Στην
Αγγλία, η εκπομπή «Πώς να εκδώσετε το βιβλίο σας», του διδύμου Ρίτσαρντ και
Τζούντι, έχει καταφέρει να γίνει η αγαπημένη εκπομπή των εκδοτών. Πολλές φορές
τους ενδιαφέρει περισσότερο η διάκριση στην εκπομπή αυτή παρά το… Βραβείο
Booker. Οι δύο αυτοί λαϊκοί «τηλεκριτές» (κατά το «τηλεδικαστές») της
λογοτεχνίας έλαβαν φέτος προς κρίση 46.000 χειρόγραφα! Κάθε υποψήφιος στέλνει
το πρώτο κεφάλαιο και μια σύνοψη. H όμορφη σερβιτόρα έφτασε στα τελικά και την
«τσίμπησε» αμέσως ο οίκος Pan Macmillan.

«Έστειλα ένα e-mail σε φίλο λέγοντάς του ότι με επέλεξαν στην τελική φάση της
εκπομπής δύο ελασσόνων διασημοτήτων», λέει στον Jasper Gerard των «Sunday
Times» η Ρέιτσελ. «Και αυτός μου απάντησε, “καλά, δεν ξέρεις ποιοι είναι οι
Ρίτσαρντ και Τζούντι; Δεν ξέρεις ότι είναι μαζικής αποδοχής βρετανικός
θεσμός;”».

Δεν είχε δώσει δείγματα των συγγραφικών της φιλοδοξιών ώς τώρα. Στο βιβλίο της
περιγράφει με ωραίο γράψιμο, λέει ο αγγλικός Τύπος, την ιστορία μιας μητέρας
που κατρακυλά στην τρέλα όταν ο σύζυγός της εξαφανίζεται, πληγώνοντας βαθιά
την κόρη τους η οποία έχει και τον ρόλο του αφηγητή.

Το αστείο είναι ότι το περίφημο ζευγάρι Ρίτσαρντ και Τζούντι δεν πήρε χαμπάρι
ότι αφηγήτρια στο βιβλίο ήταν η ίδια η συγγραφέας. Και ότι στην πραγματική της
ζωή η Ρέιτσελ έψαχνε μέχρι πρόσφατα τα ίχνη του πατέρα της, ενός αγράμματου
Εβραίου εργάτη που είχε εξαφανιστεί για 15 χρόνια, ανακαλύπτοντάς τον εν τέλει
στο Ισραήλ, σε ηλικία 72 ετών πλέον.

Ως άνθρωποι του τηλεοπτικού σόου και όχι της λογοτεχνίας, οι Ρίτσαρντ και
Τζούντι δεν υποψιάστηκαν το στοιχειώδες – ότι στο πρώτο τους βιβλίο οι
περισσότεροι γράφουν τη δική τους ιστορία -, πιθανόν γιατί δεν είχαν διαβάσει
καν το βιβλίο για το οποίο μιλούσαν. Κι έτσι την ευαίσθητη ιστορία της
συγγραφέως την εκμαίευσαν πρώτοι οι δημοσιογράφοι του γραπτού Τύπου. Όχι πως
εκ των υστέρων δεν θα την αξιοποιήσουν κι εκείνοι. Την κάλεσαν ξανά στην
εκπομπή τους κι εκείνη τώρα τσακώνεται με τον εκδότη της για το τι θα φορέσει.
Ο εκδότης της επιμένει για σέξι φόρεμα, εκείνη όμως θέλει να πάει με απλό
μπλουζάκι που σχεδίασε ένας φίλος της.

Τρεις μέρες στο πεζοδρόμιο…

H Ρέιτσελ Ζάντοκ άργησε, λέει στους «Sunday Times», να αποκτήσει πολιτική
συνείδηση. Παρά τις φιλελεύθερες απόψεις της μητέρας της, η ίδια ένιωθε μάλλον
σαστισμένη παρά θυμωμένη με το απαρτχάιντ. H αφύπνισή της έγινε με αργούς
ρυθμούς και ολοκληρώθηκε μόνο όταν είδε με τα ίδια της τα μάτια μία νεκρή
μαύρη γυναίκα αφημένη τρεις μέρες στο πεζοδρόμιο.

INFO

Ρέιτσελ Ζάντοκ, «Gem Squash Tokoloshe», Εκδ. Pan Macmillan, σελ. 320, τιμή: 8
ευρώ.