Xίλιες οι μορφές της ανεργίας

O εφιάλτης ενός κόσμου που έχασε τις ελπίδες του, η ανεργία (από την εκπομπή του Παύλου Τσίμα «Έρευνα»)

Ουρές της ελπίδας και αυτή όλο να αδυνατίζει. Βιογραφικά, συνεντεύξεις,
εξετάσεις και ξανά βιογραφικά – αλλά και αυτά για ορισμένους -, άλλοι
καπνίζουν κανένα δανεικό τσιγάρο έξω από τα κάγκελα του κλειστού εργοστασίου
που κάποτε τροφοδοτούσε τα όνειρά τους με μεροκάματα και περιμένουν με βλέμμα
άδειο και χέρια άπρακτα το θαύμα, χωρίς να το πιστεύουν.

Εικόνες σκληρές, λόγια που πικραίνουν. «Μας κοιτούν στα δόντια…», λέει στον
φακό ένας 54χρονος που δεν είναι ούτε τόσο νέος για καινούργια ξεκινήματα,
αλλά ούτε και σε ηλικία να αποσυρθεί για να απολαύσει όσα πέτυχε. Είναι ένας
από τους ανέργους που μιλάνε στην έρευνα του Παύλου Τσίμα (Mega) για την
ανεργία.

Μια έρευνα που έχει σκοτεινό φόντο αυτές τις ημέρες την εξέγερση νέων
από φτωχογειτονιές στη Γαλλία, τη Γερμανία, το Βέλγιο.

Οι μαρτυρίες, τα στατιστικά, τα πικρά συμπεράσματα της εκπομπής και των
επιστημονικών ερευνών που συμπεριέλαβε στο ρεπορτάζ της ήρθαν να συμπληρώσουν
το εγχώριο παζλ του κόσμου με τις θαμπές ελπίδες, του κόσμου που ανατέλλει
πάνω στα ερείπια των αλλοτινών ονείρων της προόδου, πίσω από τείχους
ερημωμένων εργοστασίων με το λουκέτο στην πόρτα, πίσω από τις γυρτές πλάτες
πρώην εργαζομένων που δεν έχουν μέλλον να προσφέρουν στα παιδιά τους και – το
χειρότερο – δεν έχουν πίστη, ελπίδα, όραμα.

Στο Μαντούδι της Εύβοιας, που αποτελεί παράδειγμα τόπου που χτύπησε η
ανεργία, δεν υπάρχει κανένα κομματικό γραφείο – κανείς δεν πιστεύει στα
κόμματα πια. Μόνον ουρές μπορεί να κάνουν στα βουλευτικά γραφεία, που τα
αντιμετωπίζουν σαν γραφεία ευρέσεως εργασίας. Οι βουλευτές δεν το αρνούνται.
Ρουσφέτι αντί οράματος. Το κέρδος πρέπει να είναι γρήγορο για όλους. Κατάθλιψη
το ισχυρό και συχνότερο φαινόμενο, λένε οι έρευνες. Μία του EKKE, η μεγαλύτερη
που έγινε, και που όπως επισημαίνει ο πρόεδρος του ιδρύματος, κ. Γιάννης
Υφαντόπουλος, απέδειξε ότι το συχνότερο φαινόμενο μεταξύ των ανέργων είναι η
κατάθλιψη. Το επιβεβαιώνει η έρευνα του ψυχιάτρου, κ. Στυλιανίδη, αλλά και η
έρευνα της καθηγήτριας του Παντείου, κ. Αλεξάνδρας Κορωναίου, για τη γυναικεία
ανεργία. Διαζύγια, οικογενειακές τραγωδίες, διάλυση σχέσεων, αίσθηση
αποτυχίας.

H εργασία ταυτίζεται με την αξιοπρέπεια. Πώς να ζήσεις χωρίς αυτό που
αποτελεί συστατικό στοιχείο της ανθρώπινης υπόστασης; Και οι γυναίκες είναι
εκείνες που πλήττονται πιο σκληρά, εκείνες όμως που δεν έχουν και κανέναν
ενδοιασμό για τη δουλειά κάνουν οποιαδήποτε, χωρίς να προβάλλουν αξιώσεις
μισθού ή συνθηκών. Είδαμε στην εκπομπή το «ανθρωποπάζαρο» που διοργανώνεται
από ιδιωτική εταιρεία μία φορά τον χρόνο, όπου νέοι με σπουδές, πτυχία και
όνειρα, αλλά και κάπως μεγαλύτεροι που έμειναν χωρίς δουλειά, εκθέτουν
προσόντα και ελπίδες σε υπεύθυνους πολυεθνικών που ζητούν εργαζομένους.

Τα πρόσωπα στον φακό δεν μοιρολογούν, δεν κλαίγονται, απλώς εκθέτουν την
πραγματικότητα. Αρκεί.

Και για όσους νομίζουν πως η ανεργία έχει ένα μόνο πρόσωπο, εκείνο που
παλιά οριζόταν ως «όπου φτωχός κι η μοίρα του», διαψεύδονται από τη μαρτυρία
φερέλπιδος αλλοτινού γιάπη, με πτυχίο μηχανικού Πολυτεχνείου, που έμεινε εκτός
εργασίας τρία χρόνια, όταν η εταιρεία του έκανε αναδιοργάνωση.

Στις εικόνες της εκπομπής οι άνεργοι, οι εργάτες αλλοτινοί πρωταγωνιστές,
έχουν και πάλι τον πρώτο ρόλο στο σκληρό έργο της ζωής τους. Στα σχέδια των
επιχειρήσεων είναι μόνον κομπάρσοι, αφού μόνον το γρήγορο κέρδος για τον
επιχειρηματία υπάρχει – η ανθρώπινη ζωή και η αξιοπρέπεια αποτελούν ενοχλητικά
εμπόδια.

H βία ενός καταθλιπτικού κόσμου

Αναπόφευκτα τα φαινόμενα βίας, θα πει η κ. Κορωναίου. Την έχουν επιβεβαιώσει
τα πλάνα από τις φλεγόμενες γειτονιές του Παρισιού στα δελτία ειδήσεων λίγο
νωρίτερα. Είχαν προηγηθεί επεισόδια πριν από 15 χρόνια στο Βοζ-αν-Βελέν
διαβάζουμε στον Ρίφκιν («Το τέλος της εργασίας» Εκδ. Λιβάνη), στο Μπρίστολ το
’92 και το ’94 μια οργισμένη άνεργη νεολαία στην Ιταλία έκανε δεκτό τον
εθνικιστή Φίνι ουρλιάζοντας «Ντούτσε! Ντούτσε!», ενώ στις ΗΠΑ η σχολική βία
μετρούσε νεκρούς εφήβους και οι έρευνες μιλούσαν για μια νεολαία που μεγαλώνει
χωρίς ελπίδα και όνειρα. Προμηνύματα; Και μόνο ο εφιάλτης ενός κόσμου
καταθλιπτικού, που θα σέρνει τα βήματά του έχοντας χάσει την ανθρώπινη ουσία
του, είναι η μεγαλύτερη μορφή βίας που συνάντησε η ιστορία του πολιτισμού.