TΣAPΛΣ ΣΠENΣEP Έρωτας τέχνης α λα ελληνικά

«Δεν συμπαθώ τη σύγχρονη τέχνη. Δεν μου λέει τίποτα και έτσι σταμάτησα να ασχολούμαι μαζί της. Γράφω πλέον μόνο τα βιβλία μου», λέει στα «NEA» ο Βρετανός κριτικός τέχνης Τσαρλς Σπένσερ

«Δεν με ενδιέφερε καθόλου η ελληνική τέχνη», δηλώνει αφοπλιστικά ο 85χρονος
σήμερα κριτικός τέχνης Τσαρλς Σπένσερ. Ο μοναδικός Βρετανός ο οποίος έβαλε την
ελληνική τέχνη τις δεκαετίες του ’60 και του ’70 στην ευρωπαϊκή έκδοση των
«New York Times», στην «Daily Mail, αλλά και σε έγκυρα περιοδικά όπως το
«Studio International» και το «Arts Review». «Με έπεισε ένας φίλος μου να έρθω
διακοπές στην Ελλάδα και το αποφάσισα επειδή ήταν φτηνά. Προτού φύγω,
εξομολογήθηκα τα σχέδιά μου στη διευθύντρια της γκαλερί “Μόλτον”. Εκείνη
επέμεινε να τηλεφωνήσω στον Έλληνα ζωγράφο, που θα φιλοξενούσε στην γκαλερί.
Έτσι έγινε η γνωριμία μου με τον Γιάννη Σπυρόπουλο και κατά συνέπεια με την
ελληνική τέχνη», λέει με αφορμή την έκδοση του βιβλίου του (στα ελληνικά και
τα αγγλικά) «Charliko in Greece, αναμνήσεις ενός Άγγλου κριτικού τέχνης».

Σαν ντόμινο ακολούθησε η γνωριμία του με τον Καπράλο, τον Ζογγολόπουλο, τον
Μπουζιάνη, ενώ άνθρωπος – κλειδί για την επαφή του με την επόμενη γενιά τέχνης
ήταν η Νίκη Καναγκίνη. «Με εντυπωσίασε η γενναιοδωρία των Ελλήνων. Δεν ήθελαν
να με κρατήσουν για τον εαυτό τους. Με σύστηναν σε άλλους συναδέλφους τους κι
εκείνοι σε άλλους, με αποτέλεσμα να γνωρίσω μια ολόκληρη γενιά», θυμάται. Δεν
είναι όμως μόνο οι γλύπτες και οι ζωγράφοι που χωράνε στις σελίδες του
βιβλίου. Προσωπικότητες όπως η Μελίνα Μερκούρη, ο Ζυλ Ντασσέν, ο Κάρολος Κουν
και ο Διονύσης Φωτόπουλος παρουσιάζονται μέσα στο «χρονικό, που περιλαμβάνει
αναμνήσεις και κείμενα τέχνης».

H συνάντηση μπορεί να ήταν τυχαία. Γιατί όμως εξακολουθήσατε να
παρακολουθείτε την ελληνική τέχνη;

«Είναι πολύ απλό. Απεχθάνομαι το εθνικιστικό πνεύμα», εξηγεί. «Το θεωρώ
καταστροφή, άγνοια και στενομυαλιά. Υπήρξα διεθνιστής. Δεν έγραφα μόνο για την
ελληνική τέχνη, αλλά και για την ιταλική, την ισπανική, την ολλανδική…
Άνοιξα τους ορίζοντες στους Βρετανούς που δεν ήξεραν παρά μόνο τον Γκίκα σε
έναν κόσμο συναρπαστικό. Γενικά, πάντως, ο κόσμος δεν εκτιμά τις εθνικές
διαφορές. Ο καλλιτέχνης όμως πρέπει να είναι ο εαυτός του».

Ποια είναι τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της ελληνικής τέχνης;

«H τέχνη κάθε χώρας είναι συνάρτηση του κλίματος και του τοπίου. Το βρετανικό
κλίμα, για παράδειγμα, ευνοεί τις υδατογραφίες. Ο αδυσώπητος ήλιος της Ελλάδας
επιβάλλει την αδρότητα, όπως ο ήλιος που τυφλώνει». Ωστόσο αποφεύγει να
ξεχωρίσει έναν ως αγαπημένο καλλιτέχνη. «Ο καθένας κρίνεται χωριστά και
συνήθως έχει μια καλή περίοδο. Δεν υπήρξα διπλωμάτης. Υπήρξαν καλλιτέχνες για
τους οποίους έγραψα πολύ θετικά και αργότερα υπήρξα πολύ κριτικός απέναντί τους».

«Επαναπατρισμός, είπατε;»

Πώς βλέπει ένας άνθρωπος της τέχνης που έχει αναπτύξει ιδιαίτερες σχέσεις με
την Ελλάδα το θέμα του επαναπατρισμού των Γλυπτών του Παρθενώνα; «Είναι μεγάλο
πρόβλημα, διότι τα μουσεία στη Βρετανία είναι γεμάτα θησαυρούς από όλον τον
κόσμο. Τι θα συμβεί αν όλοι θελήσουν να επαναπατρισθούν τα δικά τους; Και
επιπλέον υπάρχει το επιχείρημα πως αν δεν είχαν μεταφερθεί στο Βρετανικό
Μουσείο θα είχαν καταστραφεί στην Αθήνα. Είναι πολύ περίπλοκο ζήτημα, το οποίο
πιστεύω ότι δεν πρέπει να τίθεται με εθνικιστικά κριτήρια».

INFO

To λεύκωμα του Τσαρλς Σπένσερ «Charliko in Greece, αναμνήσεις ενός Άγγλου
κριτικού τέχνης» (Εκδόσεις Gema) θα παρουσιαστεί στις 16/11 στο Μουσείο
Μπενάκη (Κουμπάρη 1) στις 20.00. Τιμή: 45 ευρώ.