H υποκρισία του EΣP

Το ΕΣΡ εξάντλησε την αυστηρότητά του στον ραδιοφωνικό σταθμό Best, ενώ αδυνατεί να βάλει τάξη στις ραδιοφωνικές κεραίες

Περίεργη τουλάχιστον μοιάζει η συμπεριφορά του Εθνικού Συμβουλίου
Ραδιοτηλεόρασης (ΕΣΡ), που αίφνης αποφάσισε να εξαντλήσει την αυστηρότητά του
και να επιβάλει το κλείσιμο του ραδιοφωνικού σταθμού Best, έπειτα από μακρά
περίοδο διακριτικής στάσης – μάλλον απόστασης – από τα μύρια όσα συμβαίνουν
στον χώρο της τηλεόρασης και τα όσα επικρατούν στις ραδιοφωνικές άναρχες
συχνότητες.

Εδώ και καιρό, από όσες αρμοδιότητες τού επιφυλάσσει ο νόμος, μόνον
εκείνη των προστίμων είχε ενεργοποιήσει πλήρως. Το έχουμε συνηθίσει να ρίχνει
«καμπάνες» σε εκπομπές χωρίς να καταφέρνει ούτε καν να ταράξει τον τηλεοπτικό
χυλό, για να μην αναφερθούμε και στην αδυναμία του να βάλει τάξη στις
ραδιοφωνικές κεραίες. Στην πραγματικότητα ο νόμος για τη ραδιοτηλεόραση, που
του επιφυλάσσει καθοριστικό ρόλο και με δική του ευθύνη – αλλά κυρίως της
πολιτικής εξουσίας – ουδέποτε λειτούργησε πλήρως. Έτσι οι παρεμβάσεις του
απέμειναν αποσπασματικές, να μοιάζουν με αιφνίδιες εξάρσεις πουριτανισμού,
αντί να καλλιεργούν κλίμα εμπιστοσύνης για τη λειτουργία του.

Θεσμός απαραίτητος στις σύγχρονες δημοκρατίες, παντού όπου λειτουργεί
περιβάλλεται με εμπιστοσύνη. Στη Γαλλία για παράδειγμα, όπου υπήρξε και
απόφαση για κλείσιμο ραδιοφωνικού σταθμού – φαίνεται την ίδια δόξα ζήλεψε και
το δικό μας ΕΣΡ – πρόκειται για έναν ολόκληρο οργανισμό, όπου τα μέλη και ο
πρόεδρος έχουν στη διάθεσή τους επιστήμονες, ερευνητές, υπηρεσίες, δεν
συνεδριάζουν και κυρίως δεν αποφασίζουν αν δεν έχουν συγκεντρώσει όλα τα
στοιχεία και όταν αποφασίζουν ουδείς μπορεί να τους αμφισβητήσει. Μόνο που
εκεί είναι τακτοποιημένο το τοπίο, λειτουργεί με άδειες, λειτουργούν οι νόμοι.

Στη χώρα μας το ΕΣΡ ιδρύθηκε σε μια εποχή που είχε ήδη εγκατασταθεί η
αναρχία στο ραδιοτηλεοπτικό τοπίο και που η πολιτική νοοτροπία, ήδη
εκπεφρασμένη στην EPT, κάθε άλλο παρά την ίδρυση ενός ανεξάρτητου οργάνου
επέτρεπε. Αντιμετωπίστηκε ως ένα αναγκαίο κακό από τους πολιτικούς, που έπρεπε
να εφεύρουν μεθόδους να το ελέγχουν με δημοκρατικοφανείς νόμους – να μη
φαινόμαστε και τριτοκοσμικοί. H σύνθεσή του άλλωστε ομολογεί την προσπάθεια
των κομμάτων να έχουν λόγο. Δεν υπήρξε η πολιτική βούληση για την πλήρη
ανεξαρτησία του, ούτε για την πλήρη εφαρμογή του νόμου· και ουδέποτε
περιβλήθηκε με εμπιστοσύνη, ούτε από τους πολιτικούς – που για λόγους
ψηφοθηρικούς και κομματικών αντιπαλοτήτων πολύ συχνά κατήγγελλαν αποφάσεις
του, οι οποίες δυσαρεστούσαν φίλα προσκείμενα Μέσα – ούτε από τα κανάλια και
τους ραδιοφωνικούς σταθμούς, που το αντιμετώπιζαν σαν ένα είδος δικαστικού
οργάνου.

Διόλου τυχαία άλλωστε, αφού καθιερώθηκε – επί Ρέππα – η επιλογή τού
προέδρου να γίνεται από το Δικαστικό Σώμα, με αποτέλεσμα να πάρει και η
εφαρμογή των νόμων για τη ραδιοτηλεόραση τη μορφή ενός ποινικού δικαστηρίου.

Άλλωστε οι θεσμοί σε μια δημοκρατία δεν λειτουργούν από μόνοι τους. Από τη μια
είναι οι πολιτικοί – που οφείλουν να τους σέβονται – και από την άλλη πρέπει
και να τους τιμούν τα πρόσωπα που τους υπηρετούν. Ειδάλλως χάνουν τους
δημοκρατικούς χυμούς τους. Μετατρέπονται σε ετικέτες ενός δημοκρατικού
περιτυλίγματος. Και στη χειρότερη περίπτωση, αντί για ασπίδες της δημοκρατίας,
μετατρέπονται σε άλλοθι για αντιδημοκρατικές ενέργειες.

Θα είχε νόημα να επιβληθεί ποινή κλεισίματος σε έναν σταθμό, δηλαδή ποινή
αφαίρεσης αδείας, αν είχαν μοιρασθεί οι άδειες με συνέπεια, αν είχε
αποσαφηνισθεί το τηλεοπτικό τοπίο – η ευθύνη και της πολιτικής εξουσίας -, αν
είχε παρέμβει για να σταματήσει το όργιο των παράνομων τηλεπαιχνιδιών και των
«090», αν είχε επιδείξει την ίδια ευαισθησία για απίστευτες «βωμολοχίες» που
ακούγονται ολημερίς στα τηλεοπτικά πλατό, εκεί όπου προσβάλλονται αξίες της
δημοκρατίας κ.λπ., κ.λπ.

Δημοκρατικός έλεγχος ή άσκηση εξουσίας;

Το επιχείρημα για το κλείσιμο του Best ήταν ότι υπερέβη τις αρχές της
κοσμιότητας σε σχόλιο για την Εκκλησία. Προκαλεί τουλάχιστον θυμηδία, όταν
σκεφτούμε τα σχόλια πάμπολλων εκπομπών και δελτίων ειδήσεων. Όσο για το
γεγονός ότι ο σταθμός δεν παρέστη προκειμένου να απολογηθεί, θα συμφωνήσουμε
ότι αυτό αποτελεί πλήγμα στην υπόληψη του ΕΣΡ.

Και είναι αλήθεια ότι η ανυποληψία της Ανεξάρτητης Αρχής δεν διευκολύνει
άλλους από εκείνους που επιθυμούν να έχουν ανεξέλεγκτο τον έλεγχο επί των
ραδιοτηλεοπτικών μέσων, είτε επιχειρηματίες είναι είτε πολιτικοί. Μόνο που
όταν η ίδια η Ανεξάρτητη Αρχή επιχειρεί να περισώσει την υπόληψή της με
παρεμβάσεις αιφνίδιας και ακραίας αυστηρότητας – παρεμβάσεις που επιδεικνύουν
μάλλον άσκηση εξουσίας, παρά συνετή πολιτική η οποία και θα της προσδώσει το
προφίλ της εγκυρότητας – μόνο τη δημοκρατία δεν υπηρετεί. Σε εποχή μάλιστα που
και φαινόμενα αυταρχισμού έχει επιδείξει η EPT και το επικοινωνιακό παιχνίδι
της κυβέρνησης – που αξιοποιεί ορισμένη κατηγορία ενημερωτικών προϊόντων –
προκαλεί φαινόμενα ασφυξίας στην ελευθεροτυπία.