Tηλεόραση αντί δημοκρατίας

Κάμερα, κρυφή ή φανερή, το τοτέμ της δημοκρατίας

Ουδείς αρνείται ότι μια on camera αποπομπή πολιτικού στελέχους είναι θέαμα
συναρπαστικό. Αλλά και άκρως διδακτικό για τον απλό άνθρωπο – θεατή, που
βλέπει πως όσο ψηλά κι αν φτάσει κάποιος, όσο κι αν παρευρίσκεται στους
γάμους, στα τραπεζώματα και τις λοιπές δραστηριότητες που διοργανώνουν οι
γκλαμουροπολιτικομιντιακές παρέες, αν δεν ακολουθήσει τον δρόμο του δικαίου
και της αρετής, θα βρεθεί ένας Τριανταφυλλόπουλος, ένας Χατζηνικολάου την ώρα
ενός δελτίου του, θα βρεθεί ο σταρ-τιμωρός, αυτός άτεγκτος και πάνω απ’ όλα
ανέγγιχτος από την γκλαμουροδιασημότητα – τυχαίο το γεγονός ότι μπορεί να
βρίσκεται στις ίδιες παρέες, στους ίδιους τόπους διακοπών, με τις ίδιες
ακριβές συνήθειες – και θα τον στείλει εκεί απ’ όπου ξεκίνησε.

Οι τηλεθεατές στον καναπέ μας, με το τηλεχειριστήριο στο χέρι,
χαζεύουμε τα υπερθεάματα διδακτικής πολιτικής – και – τηλεόρασης, με μια
αίσθηση ασφάλειας. Τίποτε δεν μας φοβίζει, αφού, να, ουδείς μπορεί να αποφύγει
τον πέλεκυ της κρίσης, το βλέπουμε με τα μάτια μας: ολόκληρος υποδιοικητής IKA
κι ο υφυπουργός του τον «παραίτησε» αυθωρεί και παραχρήμα, πριν καν τελειώσει
το δελτίο ειδήσεων που αποκάλυψε το παρελθόν, το μη αρμόζον στην πολιτική του
θέση. Το επεισόδιο ήταν αυτοτελές. Αλλά αυτή είναι η χάρη της τηλεοπτικής
δικαιοσύνης.

Αλλά και οι επικίνδυνοι πολίτες που απειλούν ότι θα σπιλώσουν τις γάργαρες
πολιτικές προσωπικότητες με δόλιες μεθόδους – όπως δήθεν «λαδώματα» – και
αυτοί δεν γλιτώνουν, διότι ο αμόλυντος πολιτικός θα τους καταγγείλει και εκεί,
στα δελτία ειδήσεων και στα πάνελ, θα αποκαλυφθεί η δολιότης.

Ο δημοσιογράφος αποκαλύπτει, κουνάει και το δάκτυλο· αλλά σε όσους δεν
κάνουν καλά τη δουλειά τους. Οι υπόλοιποι δεν έχουν να φοβηθούν τίποτε, μας
λέει· και ο υπουργός ακολουθεί και «καθαρίζει» τα λερωμένα, σε μιαν αγαστή
συνεργασία τηλεόρασης και κυβέρνησης. Γιατί αν δεν καθαρίσει, να προσέξει
καλά, γιατί θα βρεθούν ράμματα για τη γούνα του. Τι υπέροχο συναίσθημα, τι
θαυμάσια που διορθώνονται όλα!

Ευτυχώς έχουμε κρυφές κάμερες, μαγνητόφωνα και ρεπόρτερ έτοιμους για όλα·
τύφλα να ‘χουν Τζέιμς Μποντ και Σούπερμαν μαζί. Υποδύονται ρόλους,
καλωδιώνονται, έχουν τα μικρόφωνά τους και βγαίνουν στην άγρια ζούγκλα της
διαφθοράς. Και ανακαλύπτουν οι δαιμόνιοι τον έναν διεφθαρμένο μετά τον άλλον.
Ποιος να θυμίσει ότι όλα αυτά τα τεχνολογικά επιτεύγματα που βοηθούν τη
«μαχητική δημοσιογραφία» δεν αποτελούν αξεσουάρ εντυπωσιακών τηλεθεαμάτων,
αλλά η χρήση τους απαιτεί κανόνες που θα διαφυλάξουν τις αξίες της Δημοκρατίας
και θα προφυλάξουν από την κατάχρηση. Ψιλά γράμματα σε μια εποχή που ο
δημόσιος βίος εμφανίζεται σαν τα Σόδομα και τα Γόμορρα σε χαρντ-κορ εκδοχή.

Το πρόβλημα δεν είναι η τηλεόραση, αλλά η τηλεόραση που της
αναγνωρίζεται ρόλος καθοριστικός να παρέμβει με τους δικούς της όρους και τους
δικούς της χρόνους σε θεσμούς που είναι οργανωμένοι να λειτουργούν σε
κανονικές συνθήκες.

Το πρόβλημα δεν είναι η αποκάλυψη σκανδάλων, αλλά η εσπευσμένη απονομή
τηλε-δικαιοσύνης. Το πρόβλημα δεν είναι δελτία ειδήσεων που θυμίζουν
δικαστήρια, αλλά το ότι τους αναγνωρίζεται από πολιτικούς και τους λοιπούς
«μαϊντανούς» – που αναδείχθηκαν μέσω της τηλεόρασης στον δημόσιο βίο – η
βαρύτητα δικαστηρίων.

Και σίγουρα το πρόβλημα δεν είναι ούτε έλλειψη νόμων ούτε έλλειψη μιας δήθεν
Ανεξάρτητης Αρχής που θα παρακολουθεί και θα… τραβάει το αυτί στους
παραβάτες.

Όλα αυτά τα ‘χουμε. Δεν λειτουργούν. Γιατί το να αντισταθεί ο πολιτικός στους
χρόνους της τηλεόρασης είναι θέμα νοοτροπίας. Το να μην εκχωρήσει μια
κυβέρνηση ή η αντιπολίτευση στα τηλεοπτικά σόου την εξουσία τής κάθαρσης είναι
θέμα ηθικής του συστήματος.

Γιατί μπορεί η παραγωγή κρίσης από μια τηλεόραση που δεν διστάζει να
ταυτίσει τηλεθέαση και εγκυρότητα – προκαλώντας μόνιμη σύγχυση μεταξύ θεάματος
και είδησης – να φαίνεται πολύ βολική σε αντιπολιτευόμενες πολιτικές δυνάμεις.
Μπορεί να τρίβουν τα χέρια τους και εσωκομματικοί αντίπαλοι εκείνων που
βρίσκονται στο στόχαστρο, άλλωστε θα έβαλαν και οι ίδιοι το χέρι τους στις
αποκαλύψεις, γιατί έτσι παίζεται το «παιχνίδι» και ιδίως το πολιτικό παιχνίδι.

Όταν εκλείπουν οι ιδέες

H πολιτική η οποία προτιμά τις εύκολες και γρήγορες μεθόδους της τηλεόρασης
είναι βέβαιο ότι δεν έχει προτάσεις, δεν έχει όραμα και προτιμά τα συνθήματα
από τις ιδέες. Και δυστυχώς σε καιρούς που οι ιδέες εκλείπουν και που οι
πολιτικοί μάχονται για τις «καρέκλες» τους, το τηλεοπτικό θέαμα εμφανίζεται να
σκηνοθετεί την εικόνα μιας Δημοκρατίας σε εγρήγορση, όπου ως «φύλακές» της
φυσικά εμφανίζονται οι πρωταγωνιστές του. Εμείς, οι κοινοί θνητοί –
τηλεθεατές, μπορούμε να χάσκουμε μπροστά στα δημοκρατικά εφέ, πάντως.