H μεγάλη μάχη των βιβλιοπωλείων

«Πρέπει να εκσυγχρονισθούν όλοι οι κλάδοι του βιβλίου», λέει η Σοφίκα Ελευθερουδάκη. «Επίσης, να δημιουργηθεί σχολή βιβλιοπωλών και εκδοτών. Να ξεφύγουμε από το ”δεν πέτυχα στις πανελλαδικές εξετάσεις και ανοίγω βιβλιοπωλείο”»

Δύο από τους μεγαλύτερους Έλληνες βιβλιοπώλες συμφωνούν: «Θα χυθεί λίγο αίμα
στον δρόμο, αλλά η πίτα μπορεί και πρέπει να μεγαλώσει», λέει στα «NEA» η
Σοφίκα Ελευθερουδάκη, ιδιοκτήτρια, μαζί με την αδελφή της Μαρίνα, της ομώνυμης
αλυσίδας. «Έχουμε τάση προς το μακάβριο και το υπερβολικό. Αίμα θα χυθεί χωρίς
αμφιβολία. Αλλά δεν θα γίνει και κρανίου τόπος…», συμπληρώνει ο Νίκος
Καρατζάς της αλυσίδας «Ιανός», με έδρα τη Θεσσαλονίκη.

Το κλίμα… τρόμου το δημιούργησε η έλευση της μεγάλης γαλλικής αλυσίδας FNAC,
που θα ανοίξει το πρώτο της κατάστημα στο Μαρούσι τον Νοέμβριο, μόλις
ολοκληρωθούν οι εργασίες κατασκευής ενός νέου εμπορικού κέντρου. Αλλά ψάχνει
χώρους στο κέντρο της Αθήνας και στη Θεσσαλονίκη.

H έλευση της μεγάλης γαλλικής αλυσίδας FNAC, που θα ανοίξει το πρώτο της κατάστημα στο Μαρούσι τον Νοέμβριο (αριστερά, φωτογραφία από κατάστημα του εξωτερικού), προκάλεσε την άμεση αντίδραση των Ελλήνων επιχειρηματιών. Αλυσίδα πολυκαταστημάτων από τη Multirama Γερμανός (όπου θα πωλούνται και βιβλία), τριώροφο βιβλιοπωλείο στη Σταδίου από τον «Ιανό», νέα καταστήματα από τον Παπασωτηρίου (εδώ, το τελευταίο μεγάλο βιβλιοπωλείο τους στο Περιστέρι)

Στον ερχομό της, οι Έλληνες επιχειρηματίες απάντησαν άμεσα. H Multirama
Γερμανός ανακοινώνει αύριο, επίσημα, νέα αλυσίδα καταστημάτων με την ονομασία
Public η οποία, σύμφωνα με πληροφορίες, θα είναι εξίσου τεράστια με τη FNAC,
θα έχει κατάστημα στο Σύνταγμα (το 2006) και θα πωλεί αντίστοιχα είδη (από
ηλεκτρονικές συσκευές μέχρι βιβλία). Παράλληλα, ο «Ιανός» ανοίγει στην Αθήνα,
πριν από τα Χριστούγεννα, τριώροφο βιβλιοπωλείο 1.600 τ.μ. στη Σταδίου, δίπλα
στο ξενοδοχείο «Εσπέρια Παλλάς».

Οι κοσμογονικές αλλαγές βρίσκουν ψύχραιμες δύο ήδη υπάρχουσες αλυσίδες,
οι οποίες αθόρυβα αναπτύχθηκαν την τελευταία δεκαπενταετία. Τα βιβλιοπωλεία
Παπασωτηρίου, με το μεγαλύτερο πανελλαδικό δίκτυο βιβλιοπωλείων (καταστήματα
σε εννέα πόλεις), εγκαινίασαν πρόσφατα νέο μεγάλο βιβλιοπωλείο στο Περιστέρι
και αναζητούν χώρο στο κέντρο – «θα το κάναμε ούτως ή άλλως, απλώς ακολουθούμε
το πρόγραμμά μας», εξηγεί η ιδιοκτήτρια Αλεξάνδρα Παπασωτηρίου. Ο
«Ελευθερουδάκης», του οποίου το οκταώροφο κτίριο στην Πανεπιστημίου 17 άλλαξε
πριν από δέκα χρόνια το τοπίο της διακίνησης του βιβλίου, ανέπτυξε σταδιακά
ισχυρό δίκτυο στο Λεκανοπέδιο με οκτώ καταστήματα, ενώ άνοιξε μικρά
βιβλιοπωλεία και στον Καναδά.

«Είναι μια καινούργια εποχή. H ανάπτυξη των αλυσίδων και του ανταγωνισμού θα προσφέρει νέες υπηρεσίες προς τους αναγνώστες και δεν δημιουργεί απλώς οίκους εμπορίου», πιστεύει ο ιδιοκτήτης του «Ιανού» Νίκος Καρατζάς

«Θα προσφέρουμε εξαντλητικά την ελληνική βιβλιογραφία – όχι μόνο μπεστ
σέλερ – στο νέο, μητροπολιτικού χαρακτήρα, βιβλιοπωλείο», δηλώνει στα «NEA» ο
Νίκος Καρατζάς. Αν στο νέο υποκατάστημα της Θεσσαλονίκης εκτιμά ότι θα έχει
ετοιμοπαράδοτους 35.000 – 40.000 τίτλους, στο κατάστημα της Σταδίου υπολογίζει
ότι θα έχει 80.000 τίτλους!

Τα βιβλιοπωλεία «Ιανός», με αφετηρία τη Θεσσαλονίκη (έξι καταστήματα εκεί, το
καινούργιο ανοίγει εντός του Οκτωβρίου στο Εμπορικό Κέντρο «Κόσμος», στην
Πυλαία, όπου σύμφωνα με πληροφορίες θα βρίσκεται και ο Γερμανός), κατεβαίνουν
στην Αθήνα με… άγριες διαθέσεις επέκτασης σε όλο το Λεκανοπέδιο. Πρώτος
διδάξας ήταν ο οκταώροφος Ελευθερουδάκης. «Οι προσδοκίες μας δικαιώθηκαν στα
δέκα αυτά χρόνια», λέει η κ. Ελευθερουδάκη. «Και νομίζω ότι παρ’ όλο τον
ανταγωνισμό θα καταφέρουμε όλοι μαζί να μεγαλώσουμε την πίτα. Δεν αντιδρούμε
σπασμωδικά ή με φόβο. Στο οκταώροφο θα κάνουμε αλλαγές στη δομή και την
εμφάνιση, ενώ αλλάξαμε εντελώς το καφέ». Το βιβλιοπωλείο αυτό λαμβάνει εύσημα
από ξένους εκδότες οι οποίοι το επισκέπτονται και το χαρακτηρίζουν από τα
καλύτερα σε πανευρωπαϊκό επίπεδο.

ΒΑΣΙΛΗΣ ΑΛΕΞΑΚΗΣ

«Πολύ σημαντικά τα μαγαζιά της γειτονιάς»

«Ο ρόλος της FNAC είναι σημαντικός στη Γαλλία», εξηγεί στα «NEA» ο συγγραφέας
Βασίλης Αλεξάκης, ο οποίος ζει στο Παρίσι. Το νέο του βιβλίο, το «Θα σε ξεχνάω
κάθε μέρα», επελέγη από τη μεγάλη αλυσίδα ως ένα από τα 15 καινούργια
μυθιστορήματα – από τα 600 του φετινού φθινοπώρου -, τα οποία η FNAC θα
στηρίξει περισσότερο. «Στη Γαλλία είναι αποφασιστικό όπλο να έχεις τη FNAC
μαζί σου. Έχει παίξει και πολιτιστικό ρόλο γιατί είχε την εξυπνάδα να
μετατρέψει τα καταστήματά της σε κέντρα εκδηλώσεων. Επιπλέον έχει καθιερώσει
και βραβείο λογοτεχνίας, το λεγόμενο “Goncours de Lyceens”, που απονέμουν
μαθητές Λυκείων. Είναι βραβείο με τεράστια απήχηση στη Γαλλία – και εμπορική.
Όχι άδικα, αφού συχνά οι επιλογές των μαθητών είναι καλύτερες από αυτές των
ακαδημαϊκών», λέει.

Και προσθέτει: «Τα βιβλία που επιλέγει είναι μάλλον δύσκολα. Δεν βάζουν Κοέλιο
για παράδειγμα. H επιλογή είναι μάλλον αυστηρή. Βεβαίως θα πωλεί η αλυσίδα
φουλ ό,τι πωλείται φουλ. Αλλά η πολιτική της δεν κλίνει προς το εμπορικό
βιβλίο. Επιλέγει ακόμη και άγνωστα μυθιστορήματα». Ο Βασίλης Αλεξάκης θεωρεί
ότι είναι πολύ σημαντικό να υπάρχουν μικρά βιβλιοπωλεία στις γειτονιές. «Ο
στόχος δεν μπορεί να είναι άλλος από το να πωλείται το βιβλίο. Αν το βράδυ που
θες να διαβάσεις ένα αστυνομικό δεν το βρεις στη γειτονιά σου, δεν θα το
αγοράσεις ποτέ. Θα δεις τηλεόραση».

«Κινδυνεύουν όσοι δεν έχουν ταυτότητα»

«Είναι οπωσδήποτε συγκέντρωση της αγοράς, αλλά έχει έντονα ποιοτικά
χαρακτηριστικά», αναφέρει ο Νίκος Καρατζάς. «Κινδυνεύουν μόνο όσοι δεν έχουν
ταυτότητα και αυτό ανεξαρτήτως μεγέθους. Ένα μικρό βιβλιοπωλείο με ταυτότητα
έχει μεγαλύτερες πιθανότητες επιτυχίας από ένα μεγάλο το οποίο δεν ξέρει πού
πηγαίνει», πιστεύει.

Αυτό, βέβαια, θα το δείξει ο χρόνος. Όπως θα δείξει αν μπορέσουν να επιβιώσουν
τόσα πολλά μεγάλα βιβλιοπωλεία στο κέντρο της Αθήνας. «Κίνδυνος υπάρχει», λέει
ο Νίκος Καρατζάς. «Στην Ελλάδα διαβάζει βιβλία το 8% έως 8,5% του πληθυσμού
έναντι 30%-35% σε άλλες χώρες. Άρα τα πράγματα θα μπορούσαν να θεωρηθούν
απελπιστικά. Υπάρχει όμως και η ανάποδη ανάγνωση. Και την αγορά την ανοίγουν
οι τολμηροί, έτσι δε λένε; Υπάρχουν πλέον προϋποθέσεις αύξησης του
αναγνωστικού κοινού. Δεν συνάδει η πείνα με την ψυχοπνευματική καλλιέργεια.
Θεωρώ ότι μπορούμε να ανεβούμε από το 8% στο 12%. Και αυτό θα σήμαινε αύξηση
50%. Δεν πρόκειται λοιπόν για συσσώρευση σε κορεσμένη αγορά», υποστηρίζει.

Κακή δικτύωση

Επιπλέον «η σημερινή δικτύωση των βιβλιοπωλείων δεν κάνει ούτε για το 50% της
αγοράς. Κυριαρχεί το μοντέλο του χαρτοβιβλιοπωλείου με πρόσβαση μόνο στα
ευπώλητα. Λέμε ότι δεν έχουμε αναγνώστες. Μα έχουμε βιβλιοθήκες; Έχουμε υγιές
δίκτυο βιβλιοπωλείων; Γιατί να έχουμε αναγνώστες;», αναρωτιέται ο Νίκος
Καρατζάς.

«Το πραγματικό ερώτημα είναι ποιος απ’ όλους μας θα αποδειχθεί ικανός
βιβλιοπώλης», λέει η Σοφίκα Ελευθερουδάκη. «H FNAC δεν είχε παντού, όπου πήγε,
την ίδια αντιμετώπιση. Στην Ισπανία ήταν δύσκολο να κερδίσει την εμπιστοσύνη
του κόσμου – πολλοί τη σνομπάρισαν – γιατί υπήρχαν ήδη καλά βιβλιοπωλεία.
Αντίθετα, στην Πορτογαλία σάρωσε τους πάντες. Και δεν τόλμησε έως τώρα να πάει
σε ΗΠΑ, Αγγλία, Καναδά, όπου υπάρχουν πολύ δυνατά βιβλιοπωλεία».