Δύο αεροπορικές πραγματικότητες…

Μια τραγωδία αφορμή για μια εκπομπή δημοσιογραφικής έρευνας που ισσορόπησε μεταξύ του ανθρώπινου φόβου για τις πτήσεις και των κανόνων της αγοράς

Ένα αεροπλάνο χάσκει κομμένο στα δύο. Συντρίμμια που κόβουν την ανάσα. H
κεφαλή του θεού Ήλιου ζωγραφισμένη στο πλάι τής ατράκτου κείται γερμένη στο
έδαφος, τσακισμένη, σαν μακάβριο μνημείο. Ο Παύλος Τσίμας με φόντο ό,τι
απέμεινε από την αεροπορική τραγωδία που πάγωσε το αίμα των ταξιδιωτών το
περασμένο καλοκαίρι, αρχίζει στην εκπομπή του «Έρευνα» (Mega) τη διερεύνηση
του εφιάλτη, σε μια εκπομπή που ισορρόπησε μεταξύ φυσιολογικού ανθρώπινου
φόβου και ορθολογισμού της αγοράς.

Αφορμή αποτέλεσε η τραγωδία του αεροσκάφους της εταιρείας Ήλιος. Ένα πρόβλημα,
μεταξύ πολλών, το οποίο αναδείχθηκε σε κορυφαίο το καλοκαίρι που πέρασε: η
ασφάλεια των αερομεταφορών.

Δυστυχήματα, ανθρώπινες ζωές και «παιχνίδια» της αγοράς, ο κυνισμός της
κερδοσκοπίας και η ασφάλεια της ζωής, υπό την σκιά της απειλής για κλείσιμο
της εγχώριας εταιρείας, της Ολυμπιακής.

Μιας εταιρείας η οποία βρέθηκε στη δίνη των εγχώριων νοοτροπιών για οτιδήποτε
χαρακτηρίζουμε «εθνική περιουσία» και αποδυναμωμένη αντιμετώπισε τη δίνη μιας
απελευθερωμένης αγοράς, όπου η «κερδοσκοπία» βάζει στο στόχαστρο την ασφάλεια
της ζωής.

Έρμαια των δινών; Υπάρχουν υπηρεσίες που ελέγχουν και προσπαθούν να
περιορίσουν τον κίνδυνο. Στις Βρυξέλλες, η ειδική υπηρεσία ελέγχου όλων των
αερογραμμών της Ευρώπης επανεξετάζει τους κανόνες ασφαλείας. Οι μικρές
εταιρείες που «φύτρωσαν» στην αγορά του ανταγωνισμού έχουν τα περισσότερα
δυστυχήματα.

Μια ελληνική πατέντα προσβλέπει στον περιορισμό των ατυχημάτων λόγω
παλαιότητας των αεροσκαφών. H ένωση της ατράκτου με λέιζερ και όχι με καρφιά.
Το πρώτο αεροσκάφος κατασκευασμένο με αυτήν την τεχνική θα κυκλοφορήσει σε
λίγο. Εθνική ανάταση;

Όχι απολύτως. H ιστορία της Ολυμπιακής που ακολουθεί και ξετυλίγεται σαν
χολιγουντιανό παραμύθι, από την άνοδο και τη χλιδή στην πτώση, ενώ αποδεικνύει
ταυτοχρόνως και τη μιζέρια «εγχώριων εθίμων».

H εποχή του Ωνάση, η εποχή της χλιδής, με τις στολές τις σχεδιασμένες
από τον Ντιορ και την πολυτελή περιποίηση των επιβατών, η Ολυμπιακή
επιβαρύνεται με έξοδα τα οποία ο ιδιοκτήτης της χρησιμοποιεί για να έχει
κρατικές επιδοτήσεις. Από τα προσωπικά έξοδα διαμονής του ιδίου και της
οικογένειάς του στο εξωτερικό μέχρι την εισαγωγή μηχανημάτων και αυτοκινήτων
πληρώνονται από την Ολυμπιακή.

H κρατική ιστορία της εταιρείας αρχίζει το ’75 και είναι μια ιστορία
εκμετάλλευσής της από τις νοοτροπίες του Ελληνικού Δημοσίου: θέσεις για
κομματική πελατεία, δωρεάν μετακινήσεις μελών των κομμάτων και της κυβέρνησης,
συντεχνίες των υπαλλήλων με σκανδαλώδεις παροχές κ.λπ. H επιβάρυνση της
εταιρείας έχει ως αποτέλεσμα να γίνουν δύο κυβερνητικές απόπειρες για να
κλείσει ­ η πρώτη επί Γεωργίου Ράλλη και η δεύτερη επί Ανδρέα Παπανδρέου, που
όμως στην πορεία ανεκόπησαν. Αυτά είναι λίγο έως πολύ γνωστά.

Από τον πιλότο που ήταν μεταξύ των πρώτων οι οποίοι πέταξαν με την Ολυμπιακή
του Ωνάση μέχρι τους συνδικαλιστές της πρώτης και της δεύτερης γενιάς
ξεδιπλώνεται το νήμα της ιστορίας του εθνικού «τραύματος».

Μεταξύ εκείνων που αφηγούνται κομμάτια της ιστορίας είναι και η εθνική
αεροσυνοδός Δήμητρα Παπανδρέου: «Όλοι σχεδόν είχαν εισηγηθεί στον Ανδρέα
Παπανδρέουτο κλείσιμο, ελάχιστοι είχαν τη γνώμη να μην κλείσει, μεταξύ των
οποίων και εγώ», λέει στον Παύλο Τσίμα.

Κάπως έτσι ξανασώθηκε η Ολυμπιακή, κάπως έτσι συμβαίνει στην ιστορία, μία
προσωπική υπόθεση μπορεί να επηρεάσει μία εθνική.

Και ένας μύθος…

Ο μύθος, όπως όλοι, έχει δύο εικόνες, μία μαγική που κρύβει την άλλη την πικρή
και οι δυο μαζί έχουν το ηθικό τους δίδαγμα, που διαφαίνεται μεν στον
ορίζοντα, όλοι δε ελπίζουν πως, δεν μπορεί, υπάρχει «τιμωρία», αλλά και
«σωτηρία».

H εκπομπή δεν παρέλειψε συνέντευξη του κ. Μπαρό, του ανθρώπου από τις
Βρυξέλλες που έβαλε το υψηλότατο πρόστιμο στην Ολυμπιακή προκαλώντας και την
κυβερνητική παρέμβαση περί κλεισίματός της. Μπορεί να μην κλείσει, να γίνει
μία άλλη εταιρεία, με συμμετοχή του Δημοσίου, σύμφωνα με το παράδειγμα της
βελγικής Sabena.

Μιλάει για «υγιή ανταγωνισμό» ο κ. Μπαρό, έναν όρο της αγοράς που έχει πάψει
προ πολλού να γεννά εμπιστοσύνη στους καταναλωτές, μια και τα αποτελέσματά του
δεν τα έχουν δει, όχι τουλάχιστον όσο υγιή τα υπόσχεται, να επηρεάζουν θετικά
τα αναφαίρετα δικαιώματά τους ως πολιτών.